Lokalizacja: kościół św. Mikołaja w Sulerzyżu, gm. Glinojeck
Odsłonięcie: 5 V 2013 w 150-rocznicę wybuchu powstania styczniowego
Materiał: granit; wymiary: 920 mm x 700 mm , fundator i wykonawca Bernard Grzankowski
Rok 2013 uchwałą Senatu RP został ustanowiony Rokiem Powstania Styczniowego. Także litewski Seimas podjął uchwałę o uznaniu 2013 roku Rokiem Pamięci o Powstaniu Styczniowym1. Na ziemi ciechanowskiej przygotowano program uczczenia i upamiętnienia bohaterów powstania, bez którego nie byłoby w przyszłości niepodległej Polski. 17 kwietnia w Czytelni Regionalnej (oddz. PBP) odbyła się prelekcja Piotra Kaszubowskiego, muzealnika i regionalisty z Przasnysza pt. „Mało znane fakty z życia Tomasza Kolbego”. 5 maja PCKiS w Ciechanowie zorganizowało koncert pieśni powstańców styczniowych w aranżacji ciechanowskich muzyków. W ten sposób ciechanowscy rockmeni, bluesmeni i jazzmeni złożyli hołd bohaterom powstania w 1863 roku. W trakcie koncertu zaprezentowano w formie multimedialnej słynne czarno-białe grafiki Artura Grottgera. Artysta ten jako pierwszy oddawał emocje tamtych lat, tworząc wręcz model przeżywania najdłuższego i najbardziej krwawego zrywu niepodległościowego 1863 roku – napisano w zaproszeniu na koncert. 15 maja Muzeum Szlachty Mazowieckiej zaprosiło ciechanowian na spotkanie ze znanym kolekcjonerem i archiwistą z Krakowa Markiem Sosenką, który zaprezentował wykład pt. Biżuteria i pamiątki patriotyczne Powstania Styczniowego. Spotkanie odbyło się w scenerii niezwykle ciekawej wystawy: Chwała zwyciężonym2.
Przypomnijmy, w 1863 r. w okolicach Rydzewa miały miejsce trzy starcia oddziałów powstańczych z wojskami rosyjskimi: 12 marca, 5 maja i 8 września. Szczególnie dramatyczna okazała się bitwa w dn. 5 maja. Tego dnia niewielki oddział 72 powstańców dowodzony przez Tomasza Kolbego, naczelnika powiatu przasnyskiego, został zaatakowany przez płk. Wołujewa, mającego pod komendą 600 piechurów i 250 konnych. Kolbe zarządził odwrót przez okoliczne bagna, a sam z garstką oficerów osłaniał ogniem uchodzących powstańców. Odniósł podobno trzydzieści ran i wobec miażdżącej przewagi Rosjan, ostatnim nabojem odebrał sobie życie. Większość polskich powstańców korzystając z osłony ocaliła życie. T. Kolbe został pochowany na pobliskim cmentarzu w Unierzyżu.
Dokładnie w 150-tą rocznice tej bitwy TMZC zorganizowało uroczystości, w trakcie których odsłonięto tablicę w kościele parafialnym w Sulerzyżu oraz pamiątkową płytę w Rydzewie. Podczas uroczystej mszy św. w kościele parafialnym w Sulerzyżu dokonano poświęcenia tablicy pamięci Tomasza Kolbego, dowódcy oddziału operującego w okolicach Rydzewa. Wmurowana w ścianę świątyni będzie świadczyć przez stulecia o męstwie powstańców i heroizmie dowódcy, który wielokrotnie ranny w czasie bitwy, ostatnim strzałem odebrał sobie życie. Zapewne uważał, że śmierć z własnej ręki jest bardziej godna dowódcy niż zadana przez znienawidzonego wroga.
Uroczystą mszę św. celebrował ks. Eugeniusz Graczyk, dziekan dekanatu ciechanowskiego zachodniego, homilię wygłosił ks. Mieczysław Białowąż, a poświęcenia tablicy dokonał ks. Janusz Rumiński, proboszcz parafii św. Mikołaja w Sulerzyżu w asyście E. Sadowskiego i B. Grzankowskiego, prezesa i wiceprezesa TMZC. Wartę honorową przy tablicy pełnili harcerze ZHO oraz członkowie oddziału Związku Piłsudczyków RP pod dowództwem Jacka Stachiewicza.
1 Seimas – Sejm Republiki Litewskiej, jednoizbowy parlament Litwy. To kolejna wspólna inicjatywa parlamentów Polski i Litwy. 2 maja 2007 r. , w przeddzień rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja, w Sali Obrad Senatu RP odbyło się Zgromadzenia Posłów i Senatorów, zsynchronizowane z uroczystym zgromadzeniem Sejmu Republiki Litewskiej. Parlamenty obu krajów łączyły się ze sobą za pomocą specjalnego telemostu.
2 Chwała zwyciężonym (łac. gloria victis), dewiza, parafraza łac. vae victis (biada zwyciężonym), określenie będące wyrazem najwyższej czci dla poległych za sprawę wolności i niepodległości w walce z przeważającymi silami wroga. W polskiej tradycji historycznej gloria victis łączy się najściślej z pokoleniem uczestników powstania styczniowego