Lokalizacja: kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Ciechanowie (fara), parafia pw. św. Józefa, ul. ks. P. Ściegiennego

Odsłonięcie: 19 II 1962 w 150-tą rocznicę urodzin poety

Materiał: biały marmur; wymiary: 400 mm x 520 mm

Zygmunt hrabia Krasiński, jeden z trzech wieszczów narodowych, potomek magnackiej rodziny Krasińskich, ordynat opinogórski, syn generała Wincentego Krasińskiego i księżnej Marii Radziwiłłówny przyszedł na świat 19 lutego 1812 roku w Paryżu. Zygmunt był bardzo oczekiwanym dzieckiem. Czekano na jego przyjście z dużym niepokojem, przede wszystkim z powodu śmierci Laury i Marii, jego starszych sióstr, które zmarły zaraz po przyjściu na świat. Obowiązku chrztu następcy rodu Krasińskich dopełniono niezwłocznie. Przy chrzcie Zygmunta asystował adiutant Napoleona, a pierwsze imię, właśnie Napoleon, podkreślało opiekę ze strony cesarza Francji. Został ochrzczony w paryskim kościele Notre Dame de Lorette¹. Janusz Królik, kustosz i wieloletni dyrektor Muzeum Romantyzmu w Opinogórze twierdził, że ceremonia chrztu (z wody) odbyła się w domu Krasińskich przy ulicy Boulevard Montmartre 10 w Paryżu².

Zygmunt już jako kilkuletni chłopiec budził zachwyt Warszawy. Jego erudycja, pamięć i uroda zdawały się ponadprzeciętne. Został uznany powszechnie za drugie po Fryderyku Chopinie cudowne dziecko Warszawy. Nad edukacją chłopca czuwali guwernerzy – najpierw Józef Korzeniowski, wybitny pisarz polski, następnie Piotr Chlebowski, późniejszy profesor Liceum Warszawskiego. W 1816 r. matka Zygmunta zaczyna odczuwać gwałtowne pogorszenie stany zdrowia. Są to wyraźne symptomy gruźlicy, która kilka lat później spowoduje śmierć hrabiny. Chłopcem w zastępstwie cierpiącej matki zajmuje się księżna Anna Sapieżyna. Z początkiem 1817 r. w pałacu Czapskich-Krasińskich na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie pojawiła się dwunastoletnia Amelia Bronikowska (znana później pod nazwiskiem Załuskiej), nad którą decyzją rady familijnej hr. Wincenty Krasiński objął opiekę. Młodszy od niej o siedem lat Zygmunt zyskał towarzyszkę zabaw, a w przyszłości obiekt swych pierwszych uniesień miłosnych³. W tym czasie jego ojciec gen. Wincenty Krasiński buduje skutecznie swoją pozycję społeczną i polityczną, korzystając z poparcia cara Rosji. Jako właściciel dóbr opinogórskich zostaje wybrany posłem z powiatu przasnyskiego i województwa płockiego do pierwszego konstytucyjnego sejmu Królestwa Polskiego. Zostaje nawet marszałkiem izby poselskiej. W 1820 r. senat Królestwa Polskiego potwierdza przyznany mu przez Napoleona tytuł hrabiego, otrzymuje od cara order Świętego Włodzimierza, polski Order Orła Białego i dożywotnią godność senatora-wojewody. Należy już do najpotężniejszych Polaków tego okresu. Przyszłość syna wydaje się być zapewniona, a on sam godny najwyższych zaszczytów. Gen. W. Krasiński buduje w tym czasie pozycję Opinogóry, którą przekształca sukcesywnie na nową posiadłość rodową. Zaprasza tu weteranów wojen napoleońskich, przyjaciół i członków najbliższej rodziny. Wielokrotnie przyjeżdża tu również jego syn, Zygmunt. Poluje, oddaje się młodzieńczym lekturom, spaceruje po parku. Wkrótce Opinogóra stanie się jego ulubionym miejscem pobytu. Zwiąże się z Opinogórą jeszcze z jednego ważnego powodu. 12 kwietnia 1922 roku umiera na gruźlicę jego ukochana matka, zaledwie 43-letnia Maria Urszula z Radziwiłłów Krasińska. Przed śmiercią Maria Krasińska wyraziła wolę, by pochowano ją w Opinogórze, a nie w Krasnem, może ze względu na smutne wspomnienia, a może z tego powodu, że w dobrach opinogórskich pragnęła widzieć przyszłość swego jedynaka. Jej śmierć i pożegnanie z synem uwiecznił florencki rzeźbiarz Luigi Pampaloni na przepięknym grobowcu z kararyjskiego marmuru, będącym do dziś najcenniejszym zabytkiem w kościele opinogórskim⁴.

Hrabia Wincenty Krasiński zaraz po śmierci małżonki wyjechał z synem do Opinogóry , by zaoszczędzić wrażliwemu chłopcu dramatycznych przeżyć. Mąż i syn nie wzięli udziału w uroczystościach pogrzebowych. Bez ich udziału trumnę z ciałem Marii Krasińskiej przewieziono z pałacu przy Krakowskim Przedmieściu do kościoła oo. Kapucynów, a następnie do Zegrza, gdzie została złożona tymczasowo w grobie rodzinnym hr. Józefa Krasińskiego z Radziejowic. Złożenie zwłok w kaplicy opinogórskiej nie było możliwe ze względów formalnych, mimo że kaplica już istniała. Stało się to możliwe 18 października 1822 roku, kiedy biskup Adam Michał Prażmowski dokonał erekcji świątyni jako kościoła filialnego ciechanowskiej fary i trzy dni później ją konsekrował. „Trumnę (…) przewieziono z Zegrza do Ciechanowa, gdzie odprawione zostało pierwsze nabożeństwo żałobne, po czym w uroczystym pochodzie z udziałem 120 księży i ok. 10 tysięcy wiernych przeniesiono ją do Opinogóry, gdzie uroczystości trwały jeszcze przez dwa dni. Biskup Prażmowski dokonał aktu konsekracji kościoła i odprawił pierwsze nabożeństwo, po którym trumnę Marii Krasińskiej wniesiono do podziemi i złożono w niej mitrę Radziwiłłów oraz mosiężny krzyż⁵”. W niespełna miesiąc po śmierci matki Zygmunt wyjechał z ojcem do Dunajowiec na Podolu, by w posiadłości matki ojca uspokoić skołatane serce. Dziesięcioletni chłopiec przeżył śmierć matki głęboko i boleśnie, przez długie lata przywołując jej obraz i wspomnienie. Zmarłą przedwcześnie matkę 10-letni Zygmunt pożegnał prawdopodobnie w ciechanowskiej farze lub w opinogórskiej kaplicy, gdzie ostatecznie spoczęły zwłoki Marii Krasińskiej. Kaplica i w niej grób matki mojej, w grobie trumna jej wzniesiona jak lampa na łańcuchach w sklepienia lochu wpojonych– zapisał we wspomnieniach Zygmunt. Wkrótce pojawił się znów w Warszawie i Opinogórze, by w ciechanowskiej farze otrzymać sakrament bierzmowania. Zygmunt zostaje bierzmowany nie w Paryżu czy Warszawie, ale w ciechanowskiej farze. Opinogórski kościół nie jest jeszcze gotowy na tak poważną uroczystość. Ceremonia dopełnia się właśnie w kościele farnym w Ciechanowie, jako że Opinogóra należy do parafii pw. św. Józefa w Ciechanowie. Fakt ten upamiętniło TMZC, umieszczając na filarze świątyni w 1962 roku tablicę pamięci. W 150-tą rocznicę urodzin Zygmunta Krasińskiego po długim okresie milczenia upamiętniono postać wybitnego polskiego poety, jednego z trzech największych romantyków polskich.

Ziemia ciechanowska zawsze szczyciła się bliskimi związkami z Zygmuntem Krasińskim. Wyrazem tych serdecznych związków była tablica z 1962 r. upamiętniająca bierzmowanie poety, kolejne tablice ufundowane przez TMZC w Warszawie i Ciechanowie oraz pomnik poety w Opinogórze, powstały staraniem Muzeum Romantyzmu. Autorem pomnika jest Mieczysław Welter, absolwent PWSSP w Poznaniu i ASP w Warszawie, uznany rzeźbiarz i autor wielu realizacji w kraju i zagranicą

23 lutego 2009 r. w Muzeum Romantyzmu w Opinogórze obchodzono uroczyście 150. rocznicę śmierci Zygmunta Krasińskiego. Uczestnicy obchodów i zaproszeni goście uczestniczyli w mszy św. w kościele parafialnym w Opinogórze, obejrzeli spektakl teatralny w wykonaniu uczniów I LO im. Z. Krasińskiego w Ciechanowie oraz wysłuchali fragmentów poezji Z. Krasińskiego w interpretacji aktorów Teatru Dramatycznego im. J. Szaniawskiego w Płocku. Złożono też wieńce i zapalono znicze w kryptach kościelnych przy prochach poety. Dzień wcześniej w Bazylice Mniejszej św. Krzyża w Warszawie przy Krakowskim Przedmieściu 3 uroczyście odsłonięto i poświęcono epitafium autorstwa artysty rzeźbiarza Maksymiliana Biskupskiego. Uroczystość pod auspicjami A. Struzika marszałka Województwa Mazowieckiego, H. Gronkiewicz-Waltz prezydent m. st. Warszawy i ks. abp. K. Nycza Metropolity Warszawskiego uświetnił koncert chóru „Sine Nomine” z Ciechanowa i występ artystyczny uczniów I LO im. Z. Krasińskiego w Ciechanowie. W trakcie uroczystości prelekcję wygłosił R. Kochanowicz, dyrektor Muzeum Romantyzmu w Opinogórze oraz prof. dr hab. Z. Sudolski, historyk literatury z Warszawy. Fragmenty poezji Z. Krasińskiego recytował przejmująco Olgierd Łukaszewicz⁶.

Sugerowana bibliografia:

1. Zbigniew Sudolski, Krasiński. Opowieść biograficzna, Wydawnictwo ANCHER, Warszawa 1997

2. Powiew Romantyzmu, „Ciechanowskie Zeszyty Literackie” Nr 4, Związek Literatów Polskich Oddział w Ciechanowie, Ciechanów 2002