Lokalizacja: I LO w Ciechanowie, ul. 17 Stycznia 66

Odsłonięcie: 22 VI 2012 w 100-lecie szkoły i 200-lecie urodzin poety z inicjatywy TMZC i I LO

Materiał: czarny marmur; wymiary: 900 mm x 960 mm, fundator i wykonawca Bernard Grzankowski

Wszystko zaczęło się w 1912 roku, kiedy Włodzimierz Topoliński założył w Ciechanowie sześcioklasowe progimnazjum męskie, mieszczące się przypuszczalnie w budynku przy ul. Warszawskiej. Potem nadeszły trudne lata I wojny światowej. Akt 5 listopada 1916 r. złagodził restrykcje administracyjne i w 1917 r. szkoła wznowiła działalność. Po odzyskaniu niepodległości powstało ośmioklasowe Państwowe Gimnazjum Filologiczne Męskie. W mieście funkcjonowało równolegle gimnazjum żeńskie prowadzone przez Polską Macierz Szkolną pod patronatem Zygmunta Choromańskiego, prezesa Rady Opiekuńczej i Koła Polskiej Macierzy Szkolnej w Ciechanowie. Już w 1920 roku gimnazjum otrzymało patrona. Został nim Zygmunt Krasiński, jeden z trzech wielkich poetów romantycznych, związany życiem, twórczością oraz miejscem wiecznego spoczynku z Opinogórą i Ciechanowem. W 1925 roku wizerunek patrona umieszczono na sztandarze szkoły. Pierwsze matury odbyły się w 1921 roku. Świadectwa maturalne odebrało siedmiu absolwentów i pięć absolwentek. W gimnazjum męskim działało stowarzyszenie uczniowskie „Bratnia pomoc”, odpowiednik dzisiejszego samorządu uczniowskiego. Bratniacy przez szereg lat wydawali miesięcznik „Iskra”, cieszący się dużą popularnością także poza murami szkoły. W 1925 roku władze Ciechanowa ufundowały szkole sztandar. Szkoła otrzymała oficjalnie patrona i nazwę: „Państwowe Gimnazjum Męskie Filologiczne im. Zygmunta Krasińskiego”¹. W 1932 r, gimnazjum męskie połączono z prywatnym gimnazjum żeńskim w czteroletnie gimnazjum i dwuletnie liceum pod wspólnym patronem Z. Krasińskim. Szkoła miała odtąd charakter koedukacyjny, sankcjonując zmiany w świadomości społecznej i praktyce oświatowej II Rzeczypospolitej. Miała znakomitą kadrę nauczycieli, byłych wykładowców carskich uniwersytetów. Wspierali ich wspaniali dyrektorzy, stanowiący elitę kulturalną Ciechanowa².

Pierwszy sztandar ufundowali szkole rodzice i magistrat. Poświęcony został w kościele poklasztornym we wrześniu 1926 roku. Na jednej stronie znajdował się wizerunek Z. Krasińskiego, na drugiej godło Polski i pełna nazwa szkoły. Sztandar zginął w czasie okupacji hitlerowskiej, dlatego po wojnie ufundowano nowy, różniący się od przedwojennego. W 1974 roku szkoła otrzymała sztandar ponownie z wizerunkiem swojego patrona. Zawdzięczała to dyrektorowi Kazimierzowi Załuskiemu oraz przewodniczącemu Komitetu Rodzicielskiemu Zygmuntowi Długołęckiemu. Sztandar wyhaftowały siostry szarytki z miejscowości Zaręby Kościelne.

Po zakończeniu II wojny światowej szkoła szybko wznowiła działalność, ale w warunkach absolutnie nieprzystosowanych do potrzeb i wymogów szkoły. W maju 1947 roku zawiązał się Komitet Odbudowy Gimnazjum w Ciechanowie, któremu przewodniczył Leopold Stiasny. W skład komitetu weszło wielu szanowanych powszechnie ciechanowian, m.in. H. Chiczewska, ks. dr , W. Gieryszewski, Z. Kamiński, prof. gimn. S. Korczyc, kpt. E. Jasiński, Z. Kozakiewicz, dyr. S. Nestorowicz, W. Raniecki, T. Sobolewski, A. Sopliński, E. Śmietanka, mec. A. Tyc, R. Wodzyński, B. Żukowski. W upowszechnionym publicznie apelu do mieszkańców miasta Ciechanowa i powiatu organizatorzy pisali: Zadaniem tego Komitetu będzie odrestaurowanie dawnego własnego budynku szkolnego, położonego w śródmieściu przy ul. Szkolnej Nr 1. Obywatele! Powołany do życia Komitet podejmuje się swego zadania w głębokim przekonaniu, że społeczeństwo powiatu ciechanowskiego, które tylekroć już świeciło przykładem wysokiej ofiarności na różne cele społeczne, i tym razem nie poskąpi swego grosza na odbudowę naszego gimnazjum.

W apelu tym pojawia się pełna nazwa szkoły, włącznie z imieniem i nazwiskiem patrona, tj. Z. Krasińskiego. Jednak z upływem lat nazwisko patrona zostało usunięte, najpierw z pieczęci szkolnej i dokumentów, następnie ze sztandaru szkoły. Myśl o przywróceniu szkole patrona powróciła dopiero po 1956 roku, a skrystalizowała się kilka lat później, kiedy TMZC złożyło 24 I 1963 roku wniosek o przywrócenia szkole imienia Z. Krasińskiego. Wniosek uzyskał aprobatę władz, usankcjonowaną urzędowym aktem Kuratora Oświaty i Wychowania. Od IX tego roku poeta powrócił do swej dawnej roli, patrona liceum. Zmianie uległ termin obchodów Dnia Patrona. Przesunięto go z 2 maja, dnia imienin poety, na dzień, a właściwie tydzień zaczynający się od 19 lutego, dnia urodzin, a kończący 23 lutego w rocznicę śmierci poety.

Przypadająca w 2012 roku dwusetna rocznica urodzin Z. Krasińskiego i setna rocznica utworzenia szkoły miała szczególnie uroczysty charakter. W ogłoszonym przez dyrektor szkoły M. Zmysłowską Tygodniu Patrona Szkoły znalazły się wydarzenia oficjalne, edukacyjne i artystyczne w trzech miejscach. Obchody zainaugurowała msza święta i spektakl na podstawie dramatu „Rok Pański” napisanego przez ucznia liceum P. Górskiego, wystawiony w kościele św. Krzyża w Warszawie w dn. 18 lutego. Dzień później w Muzeum Romantyzmu w Opinogórze otwarto wystawę „Zygmunt Krasiński – poeta, dramaturg, epistolograf w 200. rocznicę urodzin i rozpoczęto trzydniową konferencję naukową pt. „Krasińskiego światy zapomniane”. W kolejnych dniach na terenie szkoły odbywały się konkursy, prezentacje artystyczne i sesja naukowa z referatem dyrektora Muzeum Romantyzmu w Opinogórze o związkach poety z Mazowszem. 24 lutego na zakończenie odprawiono w kościele św. Piotra w Ciechanowie mszę św. w intencji uczniów, absolwentów i pracowników szkoły. Następnie odbyła się uroczysta akademia szkolna, którą zaszczycił swą obecnością potomek Zygmunta Krasińskiego, Piotr Zygmunt Michał hrabia Korwin Krasiński. Istotnym elementem obchodów rocznicowych było odsłonięcie i poświecenie tablicy upamiętniającej 200. rocznicę urodzin poety. Tablicę w trakcie mszy św. w dn. 19 lutego umieszczono na jednym z głównych filarów kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w parafii św. Józefa w Ciechanowie (fara) obok starej tablicy z 1962 roku ufundowanej przez TMZC z okazji 150. rocznicy urodzin poety, a upamiętniającej sakrament bierzmowania udzielony w tutejszym kościele 20 X 1822 roku.

Warto też odnotować fakt, że o 200. rocznicy urodzin poety pamiętały także ciechanowskie instytucje kultury. Powiatowa Biblioteka Publiczna zaproponowała trzy niesłychanie cenne inicjatywy: opracowanie pt. „Krasiniana” w zbiorach Powiatowej Biblioteki Publicznej w Ciechanowie przygotowane przez B. Bielastą i wydane przez Starostwo Powiatowe, całoroczna wystawę „Zygmunt Krasiński 1812-1859” oraz spotkanie z cyklu „Z bibliotecznej półki” . Gościem spotkania był dr hab. Piotr Roguski, profesor Akademii Humanistycznej im. A. Gieysztora w Pułtusku, który zapoznał słuchaczy z problematyką wybitnego dramatu Z. Krasińskiego „Irydion”.

Tablicę odsłonięto w holu szkoły w trakcie XIII Jubileuszowego Zjazdu Koleżeńskiego Absolwentów z okazji stulecia powstania gimnazjum i liceum w Ciechanowie. W związku z obchodami Roku Zygmunta Krasińskiego odbyło się wiele uroczystych spotkań, konferencji i prezentacji artystycznych zarówno w Ciechanowie, Opinogórze, jak i w Warszawie, gdzie poeta spędził dzieciństwo i młodość. We wszystkich tych uroczystościach uczestniczyli przedstawiciele TMZC. Warto odnotować też wydanie monografii szkoły autorstwa Katarzyny Pełki-Ślesickiej pt. „Krasiniak – 100 lat kuźni talentów”.

Sugestie bibliograficzne:

Waldemar Smaszcz, Szczęście wyższe niźli samo szczęście, „Ciechanowskie Zeszyty Literackie” Nr 14/2012, Związek Literatów na Mazowszu, Ciechanów 2012

Henryk Kaczorowski, Powrót Zygmunta Krasińskiego, „Ciechanowskie Zeszyty Literackie” Nr 4/2002, Związek Literatów Polskich Oddział w Ciechanowie, s. 24-42