Lokalizacja: Ciechanów, ul. 17 Stycznia 66 – elewacja zewnętrzna budynku I LO im. Z. Krasińskiego w Ciechanowie

Odsłonięcie: 4 X 2020 r. w setną rocznicę śmierci bohatera – inicjator, fundator i wykonawca: Bernard Grzankowski, Materiał: czarny granit; wymiary: 750 mm x 1.100 mm

Setna rocznica Bitwy Warszawskiej i wojny polsko-rosyjskiej w 1920 roku była momentem zadumy nad dramatycznymi losami Polski i Polaków w XIX i XX wieku. Przypomniano ważne wydarzenia i postacie, którym zawdzięczamy wolność naszej ojczyzny. Każde miasto i region ma swych bardziej i mniej znanych bohaterów. Także ziemia ciechanowska przechowuje pamięć o swych synach, którzy polegli na polach bitwy w obronie ojczyzny. Setna rocznica wydarzeń z 1920 roku stała się okazją do oddania hołdu bohaterom wojny. 2 października 2020 roku odsłonięto tablicę upamiętniającą 20-letniego ciechanowianina Mieczysława Kurzypińskiego, współtwórcę pierwszej drużyny harcerskiej w mieście i kawalera Orderu Wojennego Virtuti Militari. Tablicę umieszczono na ścianie frontowej budynku I LO w Ciechanowie, którego uczniem w l. 1912-1919 był M. Kurzypiński.

W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele lokalnych władz, młodzież szkół i placówek oświatowych z terenu miasta. Bezpośredni o przed odsłonięciem tablicy w kościele parafii św. Piotra odprawiona została msz św. w intencji Mieczysława Kurzypińskiego.

– Chcemy pokazać dzisiejszej młodzieży, że za wyrytymi na pomnikach nazwiskami bohaterów stoją konkretni ludzie z krwi i kości. Ludzie, którzy mieli swoje pasje i marzenia – powiedziała w okolicznościowym wystąpieniu starosta Joanna Potocka-Rak. Pomimo czasów pandemii koronawirusa i związanych z tym ograniczeń uroczystość odsłonięcia tablicy nie pozostała anonimowa. Mieszkańcy Ciechanowa za pośrednictwem prasy zapoznali się z przebiegiem uroczystości i sylwetką niezwykłego bohatera¹.

Tablica epitafijna poświęcona Mieczysławowi Kurzypińskiemu znajduje się też w ciechanowskim kościele poklasztornym, którą ufundowali ciechanowscy harcerze (Bratnia Gromada Harcerska). Na tablicy znajduje się wzruszająca inskrypcja:

Mieczysław Kurzypiński urodził się w Ciechanowie 1 stycznia 1900 roku. Pochodził z patriotycznej rodziny, która przybyła do Ciechanowa w 1855 roku z Bilgoraja.W latach 1912-1919 był uczniem Gimnazjum im. Zygmunta Krasińskiego w Ciechanowie. W 1916 roku założył wspólnie ze Stefanem Olszewskim, studentem UW i Tadeuszem Wawrzyńskim, szkolnym kolegą – pierwszą drużynę harcerską, zostając jej dowódcą. Wkrótce dzięki wrodzonym zdolnościom przywódczym i ogromnemu zaangażowaniu został komendantem ciechanowskiego hufca Związku Harcerstwa Polskiego. Przeprowadził z harcerzami kilka spektakularnych akcji niepodległościowych, które przeszły do historii miasta. Harcerze pod jego kierunkiem ukryli dzwony kościelne, które armia pruska chciała zarekwirować i przetopić na potrzeby wojska. Współorganizował zamach na szefa policji pruskiej niejakiego Filtschka, komendanta posterunku Feldpolizei. Jako członek POW pod koniec 1917 roku wyszkolił pluton żołnierzy, składający się z uczniów gimnazjum. Ścigany przez Niemców pod fałszywym paszportem musiał opuścić rodzinne miasto. Wstąpił do Polnische Wermacht (5 pp), z którym odbył ofensywę na Dźwińsk. Do Ciechnowa wrócił dopiero po rozbrojeniu Niemców. W lipcu 1920 roku wobec zagrożenia inwazją bolszewików na odrodzona Polskę na czele swych podkomendnych z POW zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego². Pełnił służbę w 205. Ochotniczym Pułku Piechoty im. Jana Kilińskiego pod dowództwem płk. Bernarda Monda. W trakcie zaledwie kilkumiesięcznej służby na froncie dwukrotnie otrzymał Krzyż Walecznych oraz Order Wojenny Virtuti Militari za odwagę i męstwo w boju w okolicach Grodna.³. W uzasadnieniu wniosku zapisano m.in.: Podczas odwrotu spod Miastkowa, kiedy droga była przecięta przez nacierających kozaków, plut. Kurzypiński niesie rannego kolegę na ręku celem ratowania go przed niewolą. W najkrytyczniejszym momencie, kiedy oddziałek wycofujący się z plut. Kurzypińskim został osaczony, w pobliżu zaś nie było żadnego oficera – plut. Kurzypiński obejmuje samorzutnie komendę w chwili, kiedy grupka cofających się jest zdecydowana już do poddania się. Dzięki swej wybitnej energii i inicjatywie podrywa grupę do ataku i przebija się w rezultacie przez pierścień wroga, biorąc osobiście do niewoli 2 kozaków oraz przyprawiając nieprzyjaciela o duże straty⁴. Plutonowy Mieczysław Kurzypiński zginął tydzień później od litewskiej kuli w czasie bitwy pod Oranami 4 października 1920 r

Dwudziestoletni zaledwie harcerz, peowiak i żołnierz Rzeczypospolitej trwa w pamięci kilku już pokoleń wdzięcznych ciechanowian. Jego pamięć utrwala kilka tablic na terenie Ciechanowa: tablica epitafijna w kościele ufundowana przez Bratnią Gromadę Harcerską, tablica na pomniku POW na skwerze przy Placu Kościuszki, tablica na obelisku ciechanowskich harcerzy przy ul. Harcerskiej oraz najnowsza tablica na budynku I Liceum Ogólnokształcącego, którego był uczniem i absolwentem z 1919 roku. Niech pamięć o Nim trwa wiecznie!

Sugestie bibliograficzne:

Pierwszy harcerz Ciechanowa, „Tygodnik Ciechanowski” z 1 lutego 2016 r.

Dariusz Piotrowicz, Ludzie płakali, śpiewając „Boże, coś Polskę …”, „Tygodnik Ciechanowski” nr 45 z 6 XI 2018

Bogumiła Umińska, Polska Organizacja Wojskowa w Obwodzie Ciechanowskim, TMZC, Ciechanów 2001

Remigiusz Nowakowski, Gawęda o ciechanowskim harcerstwie, GRASP Drukarnia, Ciechanów 2007