Lokalizacja: Humięcino 20, gm. Grudusk – Szkoła Podstawowa im. I. Mościckiego

Odsłonięcie: 4 VI 2018 w dniu nadania szkole imienia Prezydenta

Materiał: czarny marmur; wymiary: 730 mm x 900 mm, inicjator Bogumiła Umińska, fundator i wykonawca Bernard Grzankowski

Ignacy Mościcki (1867-1946) – urodzony w Mierzanowie na ziemi ciechanowskiej wybitny uczony, profesor Politechniki Lwowskiej, autor nowatorskiej metody pozyskiwania kwasu azotowego z powietrza, trzeci i zarazem ostatni prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w okresie międzywojennym.

Wiele polskich miast i regionów szczyci się związkami z wybitnymi postaciami nauki, kultury i polityki. Na ziemi ciechanowskiej urodził się Ignacy Mościcki, prezydent RP w l. 1926-1939. Władze miasta i powiatu ciechanowskiego nie zapominają o wybitnym naukowcu i mężu stanu, który urodził się i wzrastał na tej ziemi. W listopadzie 1992 roku otwarto w Muzeum Okręgowym w Ciechanowie wystawę pt. „Pan Prezydent – rzecz o Ignacym Mościckim”. W dniu otwarcia wystawy odbyła się sesja popularno-naukowa. Duże zainteresowanie sesja i wystawa zrodziło pomysł wydania pracy zbiorowej o Ignacym Mościckim. W 1996 roku opublikowano najciekawsze wykładów z konferencji, m.in. ks. prof. M. M. Grzybowskiego, prof. K. Zięboraka, dr B. Nawrockiego, prof. A. Ajnenkiela i prof. M. Drozdowskiego¹.

W 2017 roku Sejm i Senat Rzeczypospolitej Polskiej podjęły uchwały przypominjące zasługi Ignacego Mościckiego dla naszego kraju. 150. rocznica urodzin naukowca i polityka urodzonego na ziemi ciechanowskiej stała się kolejną okazją do przypomnienia jego sylwetki życiowej i politycznej. Uroczystości rocznicowe trwały kilka dni. W konferencji zorganizowanej w stulecie odzyskania niepodległości uczestniczyło kilkunastu uczonych, którzy przedstawili różne aspekty i etapy życia I. Mościckiego. Prof. J. Szczepański z AH w Pułtusku omówił wpływ marszałka J. Piłsudskiego na działalność I. Mościckiego, prof. H. Lichocka z Instytutu Historii Nauki PAN omówiła szwajcarski okres życia prezydenta. Mówiono także o działalności niepodległościowej przyszłego prezydenta, m.in. o udziale w przygotowaniach do zamachu bombowego na rezydującego w Warszawie rosyjskiego generała, gubernatora Josifa Hurkę. W następnym roku ukazała się obszerna publikacja zawierająca wszystkie referaty wygłoszone na konferencji. Starannie wydana książka, stanowi niezwykle interesujące kompendium wiedzy o życiu prywatnym prezydenta, jego działalności publicznej i związkach z ziemią ciechanowską. Konferencji towarzyszyła wystawa pt. „Prezydentowi prof. Ignacemu Mościckiemu – w 150. rocznicę urodzin”. Niezwykle wartościową pod względem naukowym i dydaktycznym wystawę przygotowała i była jej kuratorem dr Bogumiła Umińska z Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie². W pierwszych dniach lutego 2018 roku w Czytelni Regionalnej PBP w Ciechanowie wykład pt. „Rodzina Mościckich w Ciechanowskiem” wygłosił Lech Zduńczyk, wójt gminy Regimin, historyk i ceniony pedagog. Dużo uwagi poświęcił Walentemu Mościckiemu, który w 1854 roku kupił majątek ziemski w Klicach, gm. Regimin i w ten sposób związał rodzinę z ziemią ciechanowską. Przypomnijmy, że w powstaniu styczniowy wzięło udział trzech jego synów: Jan, poległy w bitwie pod Rydzewem, Faustyn, ojciec przyszłego prezydenta oraz Kazimierz.

Kolejnym elementem podkreślającym związki prezydenta I. Mościckiego z ziemią ciechanowską były uroczystości w Humięcinie w gm. Grudusk. 4 czerwca 2018 roku Szkoła Podstawowa w Humięcinie otrzymała imię Ignacego Mościckiego oraz sztandar ufundowany przez Radę Rodziców³.

Zawsze byliśmy przeświadczeni, że patronem szkoły powinien być właśnie Ignacy Mościcki. Na dzień nadania szkole imienia prezydenta nieprzypadkowo wybraliśmy 4 czerwca. Tego bowiem dnia w 1926 roku prof. Mościcki zaprzysiężony został na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – wyjaśniła w okolicznościowym wystąpieniu dyrektor szkoły Iwona Ożarowska⁴.

W trakcie uroczystości odsłonięto ufundowaną przez TMZC tablica poświęconą pamięci patrona. Odsłonili ją prezes TMZC E. Sadowski i wiceprezes B. Grzankowski w obecności ciechanowskich parlamentarzystów, władz gminy i społeczności szkolnej. Ignacy Mościcki był człowiekiem nauki, dlatego też wspomagał szkoły i uczelnie, otwierał nowe placówki oświatowe i badawcze. Szkoły odpłacały się jak mogły, przyjmując z szacunkiem patronat prezydenta. Już w okresie międzywojennym powstało wiele szkół jego imienia. Niektóre z nich wróciły do tego patronatu po wojnie. Do zaszczytnego kręgu szkół noszących imię Ignacego Mościckiego dołączyła 4 czerwca 2018 roku Szkoła Podstawowa w Humięcinie, miejscowości położonej nieopodal Mierzanowa, miejsca urodzenia i wczesnego dzieciństwa naszego wielkiego rodaka. Jego postać upamiętnia w Polsce i zagranicą wiele ulic i obiektów, m.in. Aleja Prezydenta Mościckiego w Brukseli, most na Wiśle łączący Puławy z Górą Puławską, zbudowany w 1934 r. i odbudowany po zniszczeniach wojennych w 1949 roku. W 2003 roku odsłonięto także pomnik prezydenta w jego ukochanej Spale, a w 2006 r. pamiątkowy głaz z wymownym napisem: Naród wydźwignięty z niewoli wykonać musi olbrzymi wysiłek moralnego i materialnego odrodzenia. W 2017 roku w niewielkiej rybackiej miejscowości Nadole nad Jeziorem Żarnowieckim odsłonięto kolejny pomnik prezydenta z okazji 80-tej rocznicy jego wizyty w tej pięknej kaszubskiej miejscowości⁵.

Ignacy Mościcki przyszedł na świat w Mierzanowie 1 grudnia 1867 r. Poprzez miejsce urodzenia Ignacy Mościcki związany jest z ziemia ciechanowską. Wiedzą o tym historycy, regionaliści i biografowie, ale mało kto wie, że z ziemią ciechanowską związane są również dwie żony prezydenta Mościckiego. Obie pierwsze damy, jak zwykło się nazywać panie prezydentowe, mają swoje korzenie również na ziemi ciechanowskiej. Pisze o tym niezwykle interesująco Barbara Bielasta w publicystyczno-naukowym szkicu pt. Maria Mościcka⁶

Pierwsza żona prezydenta, Michalina Pelagia Czyżewska (1871-1932) urodziła się w zubożałej rodzinie szlacheckiej w Klicach nieopodal Regimina w powiecie ciechanowskim. Była kuzynką (cioteczną siostrą) … Ignacego Mościckiego (sic!). Małżeństwo zawarte w 1892 roku wywołało liczne komentarze, podkreślające zbyt bliskie pokrewieństwo pomiędzy małżonkami. Na skromnej ceremonii ślubnej w Płocku w 1892 r. uczestniczyła tylko matka przyszłego prezydenta Polski⁷. Pierwsza dama wspierała swego męża pracy naukowej i polityczne, dzieląc czas na wychowanie czwórki dzieci i pracę społeczną. W rezydencji prezydenckiej w Spale stworzyła ośrodek opieki nad dziećmi ubogimi i osieroconymi. Swą postawą zyskała uznanie i powszechną sympatię Polaków.

Niestety, prezydent owdowiał w 1932 roku, ale już niespełna rok później poślubił Marię z Dobrzyńskich Nagórną. Nowa żona prezydenta urodziła się w 1896 roku jako córka Zygmunta Hubala-Dobrzańskiego i Zofii Kinnel. Jej matka była najmłodszą córką Marii i Józefa Kinnelów, właścicieli podciechanowskiego Koziczyna. Jej babka ze strony matki była spokrewniona ze znaną w Ciechanowie rodziną Cyprysińskich, właścicieli Szulmierza. Michalina, młodsza od swego męża prawie o 30 lat, była rozwódką, do tego zatrudnioną na Zamku Królewskim jako sekretarka Michaliny Mościckiej. Warszawa huczała od plotek i złośliwych komentarzy. Dzięki pomocy duchownych poprzednie jej małżeństwo zostało unieważnione i 10 X 1933 r, odbył się w kaplicy zamkowej cichy ślub prezydenta Mościckiego z Marią Dobrzańską. Skromną ceremonię celebrował kardynał A. Kakowski, a papież Pius XI nadesłał dla małżonków swoje błogosławieństwo. Ślub wywołał falę komentarzy, często niewybrednych i niesprawiedliwych. W rzeczywistości małżeństwo okazało się szczęśliwe i udane. Po wybuchu wojny Maria wraz z mężem znalazła się w Rumunii, a następnie w Szwajcarii, będąc dla schorowanego męża oparciem i serdeczną podporą. Ignacy Mościcki zmarł 2 X 1946 r. w Versoix. Maria, pracując zawodowo jako nauczycielka i wychowawczyni, przez ponad ćwierć wieku opiekowała się korespondencją, pamiątkami i rzeczami osobistymi prezydenta. Zmarła 23 XI 1979 r. w Genewie i została pochowana obok męża w Versoix. Prochy małżonków sprowadzono do ojczyzny 10 IX 1993 roku. Trumna ze zwłokami prezydenta została umieszczona w krypcie katedry św. Jana w Warszawie, a Maria Mościcka spoczęła w Alei Zasłużonych na warszawskich Powązkach, niedaleko rodzinnego grobowca rodziny Kinnelów z Koziczyna⁸.