{"id":192,"date":"2022-09-04T18:23:23","date_gmt":"2022-09-04T16:23:23","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=192"},"modified":"2022-09-04T18:45:40","modified_gmt":"2022-09-04T16:45:40","slug":"1-posag-legendarnego-ciechana","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/1-posag-legendarnego-ciechana\/","title":{"rendered":"1. Pos\u0105g legendarnego Ciechana"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: park J. D\u0105browskiego w Ciechanowie – mi\u0119dzy rzek\u0105 \u0141ydyni\u0105 i Farsk\u0105 G\u00f3r\u0105<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: X 1977 <\/span><\/p>\n

Materia\u0142: \u017celazobeton, wys. ok. 4,5 m<\/span><\/p>\n

Ciechan \u2013 legendarny w\u0142adca rodu plemiennego, kt\u00f3ry ok. 570-600 roku wzni\u00f3s\u0142 gr\u00f3d ciechanowski i od kt\u00f3rego plemi\u0119 nazwano Ciechanowicami. Imi\u0119 Ciechan nale\u017cy do najstarszych imion staropolskich, podobnie jak Gorysz, Przedwoj i Gostek.<\/span><\/p>\n

Autorem rze\u017aby Ciechana, legendarnego za\u0142o\u017cyciela grodu nad \u0141ydyni\u0105, jest artysta plastyk Marek Zalewski z Ciechanowa, w 1977 r. student ASP w Warszawie. Pomys\u0142odawc\u0105 i fundatorem rze\u017aby by\u0142 zas\u0142u\u017cony ciechanowski regionalista, poeta i prozaik, niestrudzony zbieracz mazowieckich legend, klechd i poda\u0144 ludowych, doktor Alfred Borkowski. Wsparcia tej inicjatywie udzieli\u0142o Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi Ciechanowskiej, Klub Tw\u00f3rc\u00f3w Amator\u00f3w, kt\u00f3remu przewodniczy\u0142 A. Borkowski oraz Wojew\u00f3dzki Dom Kultury. Pot\u0119\u017cny \u015bredniowieczny woj spogl\u0105da w\u0142adczo na grodzisko, w czasach poga\u0144skich zwane G\u00f3r\u0105 Swaro\u017cyca, potem Wzg\u00f3rzem Zamkowym, obecnie Farsk\u0105 G\u00f3r\u0105. <\/span><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie rze\u017aby odnotowa\u0142a \u201eNasza Trybuna\u201d, zamieszczaj\u0105c kr\u00f3tk\u0105 notatk\u0119 z uroczysto\u015bci i pierwsze zdj\u0119cie Ciechana wykonane przez red. Wojciecha Zawadzkiego1<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

W VII tysi\u0105cleciu przed Chrystusem Mazowsze pokrywa\u0142y ogromne lasy. Przez teren Mazowsza w\u0119drowa\u0142a ludno\u015b\u0107 z zachodu na wsch\u00f3d. W V tysi\u0105cleciu ludno\u015b\u0107 ta zacz\u0119\u0142a przekszta\u0142ca\u0107 si\u0119 w powoli w osiad\u0142ych hodowc\u00f3w zwierz\u0105t oraz rolnik\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 upraw\u0105 ziemi. W I tysi\u0105cleciu na terenach Mazowsza nie by\u0142o ju\u017c prawie ani jednego koczowniczego plemiennego ludu. Rolnictwo i hodowla sta\u0142y si\u0119 typowymi formami gospodarki. W I tysi\u0105cleciu przed Chrystusem nast\u0105pi\u0142a zasadnicza zmiana. Na tereny pomi\u0119dzy Odr\u0105 a Bugiem wkroczyli Celtowie, Goci i Gepidzi, znaj\u0105cy obr\u00f3bk\u0119 metali. W III wieku naszej ery Goci przenie\u015bli si\u0119 na stepy ukrai\u0144skie nad Morzem Czarnym. Wyparci przez Hun\u00f3w znale\u017ali schronienie w rzymskich prowincjach naddunajskich. W kolejnych stuleciach zwr\u00f3cili si\u0119 przeciwko imperium cezar\u00f3w i doprowadzili do jego upadku. Mazowsze pod koniec IV i na pocz\u0105tku V wieku wyludni\u0142o si\u0119 znacznie. Dopiero u schy\u0142ku VI i na pocz\u0105tku VII wieku po wielkich w\u0119dr\u00f3wkach narod\u00f3w, kt\u00f3re zepchn\u0119\u0142y ludy germa\u0144skie z teren\u00f3w Mazowsza, na tereny nad Wis\u0142\u0105 zacz\u0119li nadci\u0105ga\u0107 nowi przybysze i osiedla\u0107 si\u0119 na sta\u0142e. Byli to S\u0142owianie przybyli na nasze tereny z pogranicza dzisiejszej Bia\u0142orusi i Ukrainy. Kulturowo byli do\u015b\u0107 prymitywni, bez kontakt\u00f3w z kultura \u015br\u00f3dziemnomorska, raczej ubodzy. Wkr\u00f3tce pojawi\u0142y si\u0119 pomi\u0119dzy \u015brodkow\u0105 Wis\u0142a a Wkr\u0105 pierwsze osady i grody. S\u0142owianie osiedlali si\u0119 przewa\u017cnie na wynios\u0142ych cyplach po\u0142o\u017conych w wid\u0142ach rzek i strumieni, na wzg\u00f3rzach wok\u00f3\u0142 teren\u00f3w rzecznych i bagnistych. Najpierw budowali osiedla, a nast\u0119pnie wykopywali r\u00f3w oddzielaj\u0105cy cypel od wysoczyzny. W kolejnym etapie powstawa\u0142a palisada, przekszta\u0142caj\u0105ca osad\u0119 w obronny gr\u00f3d. Na Mazowszu najstarsze grody wczesno\u015bredniowieczne znajduj\u0105 si\u0119 w Brudzeniu, Szeligach, Wyszogrodzie-Drwa\u0142ach w pow. p\u0142ockim, Radzikowie w pow. p\u0142o\u0144skim i Nidzg\u00f3rze w pow. \u017curomi\u0144skim. Stopniowo kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 jeden silny o\u015brodek w\u0142adzy, kt\u00f3ry podporz\u0105dkowa\u0142 sobie kilka niezale\u017cnych krain. Wykrystalizowa\u0142a si\u0119 wielkoplemienna organizacja, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a sobie stawia\u0107 w\u0142asne cele. Organizacja wielkoplemienna sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z poszczeg\u00f3lnych rod\u00f3w, cz\u0119sto spokrewnionych mi\u0119dzy sob\u0105. W miar\u0119 rozwoju handlu zasobami le\u015bnymi, produktami upraw rolnych i hodowli zwierz\u0105t poszczeg\u00f3lne plemiona bogaci\u0142y si\u0119 i organizowa\u0142y w dojrza\u0142e organizacje pr\u00f3buj\u0105ce zwi\u0119kszy\u0107 sw\u00f3j zasi\u0119g terytorialny. Najistotniejszym wydarzeniem wczesnego \u015bredniowiecza na Mazowszu by\u0142o znalezienie si\u0119 w po\u0142owie X wieku w obr\u0119bie pa\u0144stwa Piast\u00f3w. Stare struktury plemienne zosta\u0142y przez nich wch\u0142oni\u0119te i przekszta\u0142cone, a stare elity i rytua\u0142y poga\u0144skie odesz\u0142y w przesz\u0142o\u015b\u0107. Monarchia piastowska panuj\u0105ca na Mazowszu rozszerzy\u0142a sw\u00f3j zasi\u0119g do granicy z Prusami na p\u00f3\u0142nocy i Ja\u0107wingami na p\u00f3\u0142nocnym-wschodzie. Dalej na wsch\u00f3d znajdowa\u0142a si\u0119 ju\u017c tylko Ru\u015b2<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

Im bardziej cywilizowany kraj, tym bardziej si\u0119ga oczami w g\u0142\u0119bok\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, w czasy przedhistoryczne i okres legendarny. Legendy istnia\u0142y ju\u017c od staro\u017cytno\u015bci, najpierw w tradycji ustnej, a potem pisanej. \u00d3wcze\u015bni kronikarze spisywali zas\u0142yszane dzieje dawnych ziem i spo\u0142eczno\u015bci, zwykle je wzbogacaj\u0105c o w\u0142asne domys\u0142y i przekonania, cz\u0119sto barwi\u0105c literack\u0105 narracj\u0105. Legenda kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 w przekazach ustnych ju\u017c we wczesnym \u015bredniowieczu, w wersjach pisanych dopiero w drugim tysi\u0105cleciu. W Polsce pami\u0119\u0107 historyczna od czas\u00f3w Kad\u0142ubka si\u0119ga\u0142a w czasy przedpiastowskie, a mroczne dzieje roz\u015bwietla\u0142y legendy. Cho\u0107by legenda o Lechu, Czechu i Rusie, znana z czeskiej kroniki Pulkavy (1347-1378), z prologu \u201eKroniki Wielkopolskiej\u201d (1348-1356) i \u015bl\u0105skiej, tzw. ksi\u0105\u017c\u0105t polskich (1382-1386). Pierwowzorem dla wszystkich tych przekaz\u00f3w by\u0142a czeska kronika Kosmasa z 1125 roku3<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

O ile legendy o pocz\u0105tkach pa\u0144stw s\u0105 powszechnie znane i stanowi\u0105 od dawna przedmiot bada\u0144 archeologicznych, etnograficznych i j\u0119zykoznawczych, to legendy o pocz\u0105tkach miast i ich za\u0142o\u017cycielach s\u0105 zdecydowanie rzadsze i mniej znane. Z miast polskich swoje legendy maj\u0105 Gniezno, Kruszwica, Krak\u00f3w, Wi\u015blica, a tak\u017ce Ciechan\u00f3w. Prawdopodobnie z uwagi na znacz\u0105c\u0105 rol\u0119, jak\u0105 odgrywa\u0142 niegdy\u015b na Mazowszu.<\/span><\/p>\n

Pierwsz\u0105 nazw\u0119 plemienia zamieszkuj\u0105cego p\u00f3\u0142nocne Mazowsze odnajdujemy na li\u015bcie plemion s\u0142owia\u0144skich, znan\u0105 dzi\u015b pod nazw\u0105 \u201eGeografa Bawarskiego\u201d, kt\u00f3rej kopi\u0119 sporz\u0105dzono w Ratyzbonie oko\u0142o 844 roku, znan\u0105 tylko z XII \u2013 wiecznego odpisu. Nazwa <\/span>Thafnezi<\/i><\/span> jest okre\u015bleniem mazowieckiego plemienia Ciechanowic\u00f3w, pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w p\u00f3\u017aniejszych wiekach w mniej lub bardziej wiernych orygina\u0142owi \u0142aci\u0144skiemu wersjach. Kolejni kopi\u015bci, cho\u0107 pracowali z benedykty\u0144sk\u0105 cierpliwo\u015bci\u0105, nie ustrzegli si\u0119 pomy\u0142ek w obco dla nich brzmi\u0105cych s\u0142owia\u0144skich okre\u015bleniach. Nale\u017cy zatem przyj\u0105\u0107, \u017ce skoro w IX wieku istnia\u0142o ju\u017c plemi\u0119 Ciechanowic\u00f3w, to istnia\u0142 te\u017c gr\u00f3d o funkcjach sto\u0142ecznych4<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce by\u0142 to gr\u00f3d o charakterze refugialnym, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 ludno\u015bci zamieszkuj\u0105cej u jego podn\u00f3\u017ca osadzie za miejsce schronienia w momencie zagro\u017cenia zewn\u0119trznego, by\u0107 mo\u017ce by\u0142 siedzib\u0105 lokalnego w\u0142adcy i jego dru\u017cyny wojskowej, a tak\u017ce o\u015brodkiem administracyjnym i kulturowym5<\/sup><\/a>. Ale pocz\u0105tki tego grodu pozostaj\u0105 ju\u017c w obszarze legend i opowie\u015bci, w kt\u00f3rych strz\u0119py prawdy historycznej mieszaj\u0105 si\u0119 z fikcj\u0105 literack\u0105.<\/span><\/p>\n

Opowie\u015bci o Ciechanie, legendarnym za\u0142o\u017cycielu Ciechanowa, zawieraj\u0105 wszystkie elementy tradycyjnej legendy: imi\u0119 wybitnej jednostki (za\u0142o\u017cyciela grodu), opis miejsca wydarze\u0144 oraz etymologi\u0119 nazwy grodu i jego mieszka\u0144c\u00f3w. Pierwsza legenda powsta\u0142a prawdopodobnie najp\u00f3\u017aniej w IX wieku, a najstarszy zapis pochodzi z wieku XII. Badacze wspominaj\u0105 te\u017c r\u0119kopis ciechanowskiego plebana Stanis\u0142awa Dobka lub pisarza kapitu\u0142y p\u0142ockiej Stanis\u0142awa Dobies\u0142awa, kt\u00f3ry zawiera\u0142 legendarny przekaz o za\u0142o\u017cycielu grodu nad \u0141ydyni\u0105. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie najbardziej znan\u0105 wersj\u0119 legendy opublikowali w <\/span>Klechdach ciechanowskich <\/i><\/span>Alfred Borkowski i Cezary Le\u017ca\u0144ski6<\/sup><\/a>. P\u00f3\u017aniej legenda ta pt. <\/span>Ciechan <\/i><\/span>znalaz\u0142a si\u0119 w publikacji Jana K. Korzybskiego <\/span>Ciechanowskie legendy zamkowe7<\/sup><\/a>.<\/i><\/span> I cho\u0107 pe\u0142no w nich skrzat\u00f3w i krasnali, warto zobaczy\u0107, jak tradycja ludowa przechowa\u0142a pami\u0119\u0107 o za\u0142o\u017cycielu Ciechanowa.<\/span><\/p>\n

Dawno temu, przed wiekami ziemi te porasta\u0142y nieprzebyte bory, pe\u0142ne dzikiego zwierza. Po nocach wy\u0142y zg\u0142odnia\u0142e wilki, brunatne misie podbiera\u0142y mi\u00f3d z barci, g\u0142usz\u0119 le\u015bn\u0105 wype\u0142nia\u0142y dziki, sarny i jelenie. Zaludnienie mazowieckiej puszczy by\u0142o znikome.<\/i><\/span><\/p>\n

Pierwszym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry zatrzyma\u0142 si\u0119 tu i osiedli\u0142 by\u0142 m\u0142ody i silny rycerz imieniem Ciechan, syn bogatego w\u0142adyki z odleg\u0142ych stron. Ojciec zamierza\u0142 o\u017ceni\u0107 go z bogat\u0105 pann\u0105, c\u00f3rk\u0105 maj\u0119tnego s\u0105siada, lecz Ciechan zakochany bez pami\u0119ci w innej dziewczynie, biednej ale m\u0105drej i \u0142adnej, o imieniu Dobroniega, ani s\u0142ucha\u0107 nie chcia\u0142. Despotyczny ojciec zabroni\u0142 mu spotka\u0144 z ukochan\u0105 Dobronieg\u0105. W tej sytuacji jedynym wyj\u015bciem dla m\u0142odych by\u0142a ucieczka z domu. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. Ciechan okulbaczy\u0142 noc\u0105 dwa r\u0105cze ojcowskie konie i razem z wybrank\u0105 swojego serca uciekli w nieznane. Po kilkunastu dniach samotnej w\u0119dr\u00f3wki dotarli na okaza\u0142e wzg\u00f3rze, z trzech stron otoczone nieznana im rzek\u0105. Uznaj\u0105c je za miejsce do\u015b\u0107 bezpieczne, zsiedli utrudzeni z koni, wyj\u0119li razowiec z podr\u00f3\u017cnej torby i kawa\u0142ki suszonego mi\u0119sa. Gdy spokojnie posilali si\u0119, zauwa\u017cyli grup\u0119 skrzat\u00f3w. Najstarszy z nich powita\u0142 w imieniu ca\u0142ej gromady Ciechana i Dobronieg\u0119. Zapewni\u0142 zarazem, \u017ce nikt tu ich nie wy\u015bledzi i nic tu im nie zagra\u017ca.<\/i><\/span><\/p>\n

– Tak \u2013 rzek\u0142 Ciechan \u2013 Tutaj za\u0142o\u017cymy nasz\u0105 siedzib\u0119, tu b\u0119dziemy \u017cyli. To wzg\u00f3rze, na kt\u00f3rym teraz stoimy, da nam na pewno dobre schronienie, nazwiemy je Dobra G\u00f3ra, na twoj\u0105 cze\u015b\u0107, Dobroniego.<\/i><\/span><\/p>\n

– Ja my\u015bl\u0119 inaczej \u2013 odrzek\u0142a Dobroniega \u2013 to miejsce nazwijmy wzg\u00f3rzem Ciechanowym, Ciechanowym Grodem. Przysta\u0142 na to ukochany Dobroniegi i tak ju\u017c zosta\u0142o.<\/i><\/span><\/p>\n

Na pocz\u0105tku Ciechan ze swoj\u0105 niewiast\u0105 zbudowali skromny sza\u0142as i przez szereg lat, poluj\u0105c i uprawiaj\u0105c \u017cyzn\u0105 tu gleb\u0119, doczekali si\u0119 a\u017c dwunastu syn\u00f3w. Ch\u0142opcy wyro\u015bli na t\u0119gich i m\u0105drych rycerzy. Ale sza\u0142as sta\u0142 si\u0119 za ma\u0142y, za skromny na tak liczn\u0105 rodzin\u0119, Dorastaj\u0105cy synowie pomogli ojcu zbudowa\u0107 zrazu skromny, a potem okaza\u0142y zamek, wprawdzie drewniany, ale obszerny i bezpieczny. (\u2026)<\/i><\/span><\/p>\n

Po latach Ciechan zmar\u0142. Pogrzeb mia\u0142 wspania\u0142y. (\u2026) Przyby\u0142 te\u017c s\u0119dziwy, u\u0142adzony ojciec Ciechana. Ustawiono wielki stos drewna, a na jego szczycie u\u0142o\u017cono zw\u0142oki Ciechana. Zapalono rusztowanie. P\u0142omie\u0144 szybko wzbi\u0142 si\u0119 w g\u00f3r\u0119 . Ogie\u0144 trwa\u0142 do samego rana, po czym zebrano popi\u00f3\u0142 z pogorzeliska i rozsiano po okolicy, aby, wed\u0142ug \u00f3wczesnych wierze\u0144, rozum i m\u0105dro\u015b\u0107 rodzi\u0142y si\u0119 wsz\u0119dzie.<\/i><\/span><\/p>\n

Up\u0142ywa\u0142y lata, wieki ca\u0142e, nast\u0119pcy dalej rozbudowywali gr\u00f3d, kt\u00f3ry z czasem stawa\u0142 si\u0119 twierdz\u0105 nie do zdobycia.<\/i><\/span><\/p>\n

(fragment legendy <\/span>Ciechan<\/i><\/span> w opracowaniu A. Borkowskiego8<\/sup><\/a>)<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug legendy <\/span>Jak rycerz Ciechan gr\u00f3d i dwana\u015bcie warowni<\/i><\/span> za\u0142o\u017cy\u0142<\/i><\/span> kochaj\u0105cy si\u0119 ma\u0142\u017conkowie dochowali si\u0119 dwunastu syn\u00f3w, kt\u00f3rzy jako doro\u015bli m\u0119\u017cczy\u017ani wznie\u015bli dwana\u015bcie grod\u00f3w chroni\u0105cych ich przed licznymi naje\u017ad\u017acami: Chorzele, Czerwi\u0144sk, Go\u0142ymin, Grudusk, Gutk\u00f3w, Janowo, Karniewo, Opinog\u00f3r\u0119, P\u0119chcin, P\u0142o\u0144sk, Przasnysz i So\u0144sk. Miejscowo\u015bci te istniej\u0105 do dzisiaj i po cz\u0119\u015bci wyznaczaj\u0105 granice ziemi ciechanowskiej. <\/span><\/p>\n

Mo\u017ce to prawda, \u017ce w legendzie, jak w ka\u017cdej plotce, tkwi ziarno prawdy.<\/span><\/p>\n

Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/p>\n

Gaczy\u0144ski Jerzy, <\/span>W kr\u0119gu legend i archeologii, czyli o pocz\u0105tkach ciechanowskiego grodu <\/i><\/span>[w:] \u201eMazowsze Ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, Ciechan\u00f3w 1996, s. 55-59<\/span><\/p>\n

Borkowski Alfred, Le\u017ca\u0144ski Cezary, <\/span>Klechdy ciechanowskie<\/i><\/span>, Wydawnictwo Epoka, Warszawa 1980 <\/span><\/p>\n

Borkowski Alfred, <\/span>Ciechan<\/i><\/span> [w:] \u201eCiechanowskie legendy zamkowe\u201d w oprac. Jana K. Korzybskiego, wyd. 2, Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi Ciechanowskiej, Ciechan\u00f3w 2001, s. 17<\/span><\/p>\n

Dzieje Mazowsza<\/i><\/span> pod red. Henryka Samsonowicza, t. I, Pu\u0142tusk 2006<\/span><\/p>\n

Benon Dymek, <\/span>Historia i kultura Mazowsza do 1526 roku<\/i><\/span>, \u017byrard\u00f3w 2005<\/span><\/p>\n

Stanis\u0142aw Pazyra, <\/span>Dzieje Ciechanowa i Ziemi Ciechanowskiej<\/i><\/span>, TMZC, Ciechan\u00f3w 1976<\/span><\/p>\n

\n

1<\/a> \u201eNasza Trybuna\u201d nr 238 z 19 X 1977 r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> cyt. za Zbigniew Ignatowski, Mazowsze od czas\u00f3w najdawniejszych do \u015bredniowiecza<\/i>, \u201eNasze \u017cycie bez granic\u201d, nr 1 z wrze\u015bnia 2015, s. 15<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Gaczy\u0144ski Jerzy, W kr\u0119gu legend i archeologii, czyli o pocz\u0105tkach ciechanowskiego grodu <\/i>(w:) \u201eMazowsze Ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d pod red. A. Kociszewskiego i J. Pe\u0142ki, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, Ciechan\u00f3w 1996.<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> tam\u017ce<\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a> Powy\u017csze ustalenia kwestionuje ciechanowski portal internetowy 06-400<\/i>, kt\u00f3rego redaktorzy podkre\u015blaj\u0105 brak jakichkolwiek \u017ar\u00f3de\u0142 naukowych potwierdzaj\u0105cych istnienie na Mazowszu plemienia Ciechanowian.<\/p>\n<\/div>\n

\n

6<\/a> Jak rycerz Ciechan gr\u00f3d i dwana\u015bcie warowni za\u0142o\u017cy\u0142<\/i> [w:] Borkowski Alfred, Le\u017ca\u0144ski Cezary, Klechdy ciechanowskie<\/i>, Wydawnictwo Epoka<\/i>, Warszawa 1980, s. 9-13<\/p>\n<\/div>\n

\n

7<\/a> Borkowski Alfred, Ciechan<\/i> (w:) \u201eCiechanowskie legendy zamkowe\u201d w oprac. Jana K. Korzybskiego, wyd. 2, Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi Ciechanowskiej, Ciechan\u00f3w 1995, s. 17-21. Na podstawie tej legendy ukaza\u0142 si\u0119 w 2015 r. komiks z tekstem Waldemara Mazi\u0144skiego i ilustracjami Rafa\u0142a Kado pod tym samym tytu\u0142em.<\/p>\n<\/div>\n

\n

8<\/a> Alfred Borkowski, Ciechan [w:] \u201eCiechanowskie legendy zamkowe\u201d w oprac. Jana K. Korzybskiego, Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi ciechanowskiej, Ciechan\u00f3w 2001, s. 17-21<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: park J. D\u0105browskiego w Ciechanowie – mi\u0119dzy rzek\u0105 \u0141ydyni\u0105 i Farsk\u0105 G\u00f3r\u0105 Ods\u0142oni\u0119cie: X 1977 Materia\u0142: \u017celazobeton, wys. ok. 4,5 m Ciechan \u2013 legendarny w\u0142adca rodu plemiennego, kt\u00f3ry ok. 570-600 roku wzni\u00f3s\u0142 gr\u00f3d ciechanowski i od kt\u00f3rego plemi\u0119 nazwano … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":101,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-192","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/192","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=192"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/192\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":199,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/192\/revisions\/199"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}