{"id":216,"date":"2022-09-04T19:57:05","date_gmt":"2022-09-04T17:57:05","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=216"},"modified":"2022-09-04T19:57:05","modified_gmt":"2022-09-04T17:57:05","slug":"4-kamienny-krzyz-ku-chwale-boleslawa-iv-w-opinogorze","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/4-kamienny-krzyz-ku-chwale-boleslawa-iv-w-opinogorze\/","title":{"rendered":"4. Kamienny krzy\u017c ku chwale Boles\u0142awa IV w Opinog\u00f3rze"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: Zesp\u00f3\u0142 pa\u0142acowo-parkowy \u2013 Muzeum Romantyzmu w Opinog\u00f3rze<\/span><\/p>\n

Fundacja: hr. Wincenty Krasi\u0144ski 1838; <\/span><\/p>\n

Renowacja powojenna z inicjatywy TMZC: III 1960, renowacja wsp\u00f3\u0142czesna przez Muzeum Romantyzmu w 2010 r.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wincenty hr. Krasi\u0144ski za\u0142o\u017cyciel i I ordynat opinog\u00f3rski za\u0142o\u017cy\u0142 ordynacj\u0119 w 1844 roku1<\/sup><\/a>. Halina Tch\u00f3rzewska-Kabata, autorka opracowania pt. <\/span>Ordynaci na Opinog\u00f3rze<\/i><\/span> tak<\/span> <\/i>opisa\u0142a sytuacje Opinog\u00f3ry po ustanoweniu ordynacji:<\/span><\/p>\n

W Opinog\u00f3rze przybywa\u0142o zabudowa\u0144 folwarcznych, powstawa\u0142y szklarnie, oran\u017ceria, powi\u0119ksza\u0142 si\u0119 ogr\u00f3d warzywny, rozkwita\u0142 nowymi drzewami park, w kt\u00f3rym do pradawnych tradycji \u0142owieckich tego miejsca nawi\u0105zywa\u0142 wzniesiony w roku 1838 krzy\u017c, upami\u0119tniaj\u0105cy \u015bmier\u0107 w dawnym dworze my\u015bliwskim ksi\u0119cia mazowieckiego Boles\u0142awa IV, a romantyczne nastroje przywo\u0142ywa\u0142a marmurowa \u0142aweczka Amelii Za\u0142uskiej. Na swoje miejsce w planowanym nowym ko\u015bciele opinog\u00f3rskim oczekiwa\u0142 w pa\u0142acu w Warszawie pi\u0119kny pomnik nagrobny \u017cony genera\u0142a, wykonany we W\u0142oszech w 1841 roku przez uznanego rze\u017abiarza, Luigieg<\/i><\/span>o <\/span>Pampalloniego2<\/sup><\/a>.<\/i><\/span><\/p>\n

Wspomniany kamienny krzy\u017c znajduje si\u0119 do dzisiaj w opinog\u00f3rskim parku. Upami\u0119tnia \u015bmier\u0107 ksi\u0119cia Boles\u0142awa IV, jednego z niewielu Piast\u00f3w mazowieckich pretenduj\u0105cych do obj\u0119cia polskiego tronu, kt\u00f3ry zmar\u0142 w Opinog\u00f3rze 10 wrze\u015bnia 1454 roku. <\/span><\/p>\n

W opinog\u00f3rskim parku stoi ju\u017c prawie dwie\u015bcie lat. Przetrwa\u0142 powstanie styczniowe, I i II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. Po 1945 roku w nowej rzeczywisto\u015bci spo\u0142eczno-politycznej wydawa\u0142 si\u0119 niepotrzebnym nikomu reliktem zamierzch\u0142ej przesz\u0142o\u015bci. Zniszczony przez czas i ludzi, przedstawia\u0142 op\u0142akany widok. Dopiero TMZC, korzystaj\u0105c z chwilowej odwil\u017cy politycznej po 1956 roku, postanowi\u0142o odrestaurowa\u0107 historyczny postument. Jak podaje Jan K. Korzybski: <\/span>(\u2026) grupa cz\u0142onk\u00f3w Towarzystwa mieszkaj\u0105ca w Opinog\u00f3rze odremontowa\u0142a niszczej\u0105cy w\u00f3wczas w opinog\u00f3rskim parku pomnik ksi\u0119cia mazowieckiego Boles\u0142awa IV, jednego z naj\u015bwietniejszych w\u0142adc\u00f3w na Mazowszu. Pomnik ten wystawi\u0142 mu w 400 lat po jego \u015bmierci gen. Wincenty Krasi\u0144ski, ojciec poety3<\/sup><\/a>.<\/i><\/span><\/p>\n

W tym stanie przetrwa\u0142 ponad p\u00f3\u0142 wieku i dzi\u015b po gruntownej renowacji przeprowadzonej przez Muzeum Romantyzmu w 2010 roku przyci\u0105ga wzrok i uwag\u0119 go\u015bci muzeum i coraz liczniejszych w Opinog\u00f3rze turyst\u00f3w. Wykonany zosta\u0142 z piaskowca z neogotyck\u0105 ornamentyk\u0105, w podstawie krzy\u017ca znajduje si\u0119 \u0142aci\u0144ska inskrypcja, g\u0142osz\u0105ca chwa\u0142\u0119 ksi\u0119cia Boles\u0142awa. Kim by\u0142 \u00f3w ksi\u0105\u017c\u0119, kt\u00f3rego gen. Wincenty Krasi\u0144ski postanowi\u0142 uczci\u0107 pi\u0119knym postumentem?<\/span><\/p>\n

Boles\u0142aw, s. Boles\u0142awa Januszowica i ksi\u0119\u017cniczki litewskiej Anny, urodzi\u0142 si\u0119 ok. 1421 roku. W\u0142adz\u0119 ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105 na Mazowszu obj\u0105\u0142 dopiero w 1436 roku po \u015bmierci dziadka, ksi\u0119cia Janusza I i po osi\u0105gni\u0119ciu pe\u0142noletno\u015bci. Jako suwerenny ksi\u0105\u017c\u0119 warszawski prowadzi\u0142 polityk\u0119 zagraniczn\u0105, zr\u0119cznie lawiruj\u0105c pomi\u0119dzy pot\u0119\u017cnymi s\u0105siadami: Polsk\u0105, Zakonem Krzy\u017cackim i Litw\u0105. Po \u015bmierci kr\u00f3la Polski W\u0142adys\u0142awa III pod Warn\u0105 by\u0142 jednym z kandydat\u00f3w do tronu polskiego jako kontynuator linii dynastycznej Piast\u00f3w. Ostatecznie kr\u00f3lem Polski zosta\u0142 Kazimierz Jagiello\u0144czyk, a Boles\u0142aw z\u0142o\u017cy\u0142 mu ho\u0142d lenny. Do historii przeszed\u0142 jako kontynuator misji Janusza I, zabiegaj\u0105c o kolonizacj\u0119 na prawie niemieckim. Poleci\u0142 te\u017c przet\u0142umaczy\u0107 \u0142aci\u0144skie kodeksy na j\u0119zyk polski, by mog\u0142y stanowi\u0107 czyteln\u0105 podstaw\u0119 prawa. Zmar\u0142 nieoczekiwanie 10 wrze\u015bnia 1454 roku w Opinog\u00f3rze i zosta\u0142 pochowany w kolegiacie \u015bw. Jana w Warszawie. Rz\u0105dy na Mazowszu sprawowali po nim kolejni synowie: Konrad III Rudy, Kazimierz III, Janusz II i Boles\u0142aw V. <\/span><\/p>\n

Dla niestrudzonego badacza i popularyzatora historii p\u00f3\u0142nocnego Mazowsza, prof. Leszka Zygnera \u015bmier\u0107 ksi\u0119cia Boles\u0142awa IV w Opinog\u00f3rze, upami\u0119tniona przez gen. Wincentego Krasi\u0144skiego w postaci nagrobnego krzy\u017ca kamiennego, spowita jest pewn\u0105 tajemnic\u0105. Data i miejsce \u015bmierci jest niepodwa\u017calne. Potwierdzaj\u0105 t\u0119 wersj\u0119 zar\u00f3wno Jan D\u0142ugosz w \u201eRocznikach\u201d, jak i tzw. nekrolog klasztoru w Czerwi\u0144sku. Zapisy nie odnosz\u0105 si\u0119 jednak do okoliczno\u015bci \u015bmierci ksi\u0119cia. Rodzi si\u0119 pytanie o przyczyny i okoliczno\u015bci \u015bmierci niespodziewanej. Czy mia\u0142a miejsce podczas polowania, cho\u0107by z pot\u0119\u017cnym ody\u0144cem, jakich by\u0142o du\u017co w lasach wok\u00f3\u0142 Ciechanowa i Opinog\u00f3ry? W\u0142a\u015bnie taki rodzaj \u015bmierci ksi\u0119cia przechowa\u0142 si\u0119 w przekazie ludowym, musieli wi\u0119c o tym s\u0142ysze\u0107 kolejni ordynaci na Opinog\u00f3rze, w tym fundator postumentu Wincenty Krasi\u0144ski. Dlaczego zatem nie wspomina si\u0119 o tym w inskrypcji z opinog\u00f3rskiego krzy\u017ca? Prof. L. Zygner stawia kolejne pytanie. Dlaczego ksi\u0105\u017c\u0119 zmar\u0142 w dworze le\u015bnym wykorzystywanym przez my\u015bliwych, a nie w pobliskim zamku ksi\u0105\u017c\u0119cym w Ciechanowie? Nie rozwi\u0105\u017cemy tych zagadek. Ma swe tajemnice zamek ciechanowski, mo\u017ce je mie\u0107 te\u017c rezydencja Krasi\u0144skich w Opinog\u00f3rze. I niech tak zostanie, wszak wyobra\u017ania karmi si\u0119 tajemnic\u0105, a nieodgadniona zagadka nie pozwala zasn\u0105\u0107 ludzkiej dociekliwo\u015bci i \u017c\u0105dzy poznania. <\/span><\/p>\n

Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/p>\n

Karol Maleczy\u0144ski, <\/span>Boles\u0142aw IV<\/i><\/span>, [w:] \u201ePolski S\u0142ownik Biograficzny\u201d, t. 2, s. 280-281. Reprint Zak\u0142ad Naukowy im. Ossoli\u0144skich, Krak\u00f3w 1989<\/span><\/p>\n

\n

\n

1<\/a> Ordynacj\u0119 Opinog\u00f3rsk\u0105 Krasi\u0144skich za\u0142o\u017cy\u0142 w 1844 r. gen. Wincenty Krasi\u0144ski ze swych rozlicznych d\u00f3br, kt\u00f3rych podstawa by\u0142a donacja opinog\u00f3rska Napoleona I z 1811 r. Zgodnie ze statutem z dziedziczenia by\u0142y wy\u0142\u0105czone kobiety, a w rzazie wymarcia jego potomk\u00f3w w linii m\u0119skiej, ordynacja mia\u0142a przej\u015b\u0107 na dalszych krewnych ze strony Krasi\u0144skich, co istotnie sta\u0142o si\u0119 w 1909 r. Zgodnie ze statutem ordynaci byli zobowi\u0105zani do utrzymania Biblioteki Ordynacji Krasi\u0144skich w Warszawie i jej sta\u0142ego powi\u0119kszania. Drugim ordynatem po Wincentym Krasi\u0144skim zosta\u0142 jego syn Zygmunt, kolejnym syn poety, W\u0142adys\u0142aw, nast\u0119pnym Adam, syn poprzedniego. Po jego bezpotomnej \u015bmierci ostatnim ordynatem zosta\u0142 Edward Krasi\u0144ski, zamordowany przez Niemc\u00f3w w Dachau. Ordynacja zosta\u0142a zlikwidowana na mocy ustawy z 13 VII 1939 r., a rozparcelowana w 1945 r. na mocy ustawy o reformie rolnej.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Halina Tch\u00f3rzewska-Kabata, Ordynaci na Opinog\u00f3rze<\/i>, Akademia Humanistyczna w Pu\u0142tuski, Pu\u0142tusk \u2013 Opinog\u00f3ra 2014<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Jan K. Korzybski, P\u00f3\u0142wiecze Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi Ciechanowskiej 1957-2007<\/i>, TMZC, Ciechan\u00f3w 2007, s. 46<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: Zesp\u00f3\u0142 pa\u0142acowo-parkowy \u2013 Muzeum Romantyzmu w Opinog\u00f3rze Fundacja: hr. Wincenty Krasi\u0144ski 1838; Renowacja powojenna z inicjatywy TMZC: III 1960, renowacja wsp\u00f3\u0142czesna przez Muzeum Romantyzmu w 2010 r. Wincenty hr. Krasi\u0144ski za\u0142o\u017cyciel i I ordynat opinog\u00f3rski za\u0142o\u017cy\u0142 ordynacj\u0119 w 1844 … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":104,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-216","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/216","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=216"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/216\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":218,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/216\/revisions\/218"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}