{"id":253,"date":"2022-09-04T21:38:15","date_gmt":"2022-09-04T19:38:15","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=253"},"modified":"2022-09-04T21:38:15","modified_gmt":"2022-09-04T19:38:15","slug":"11-tablica-utrwalajaca-pamiec-powstancow-walczacych-pod-rydzewem-oraz-smierc-ich-dowodcy-tomasza-kolbego","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/11-tablica-utrwalajaca-pamiec-powstancow-walczacych-pod-rydzewem-oraz-smierc-ich-dowodcy-tomasza-kolbego\/","title":{"rendered":"11. Tablica utrwalaj\u0105ca pami\u0119\u0107 powsta\u0144c\u00f3w walcz\u0105cych pod Rydzewem oraz \u015bmier\u0107 ich dow\u00f3dcy Tomasza Kolbego"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: marmurowa tablica pami\u0105tkowa umieszczona na p\u00f3\u0142nocnej elewacji budynku Szko\u0142y Podstawowej w Rydzewie, gm. Ciechan\u00f3w \/wcze\u015bniej dw\u00f3r ziemia\u0144ski, obecnie w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna restaurowana pod nadzorem konserwatorskim\/<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 24 XI 1963 w setn\u0105 rocznic\u0119 wybuchu powstania<\/span><\/p>\n

Materia\u0142: marmur ; wymiary: 400 mm x 600 mm <\/span><\/p>\n

Tomasz Kolbe<\/b><\/span> \u2013 syn Ferdynarda, majora wojsk polskich, poleg\u0142ego pod Olszynk\u0105 Grochowsk\u0105 w 1831 roku, spiskowiec, konspirator, uczestnik powstania styczniowego i bohaterski dow\u00f3dca oddzia\u0142\u00f3w na Mazowszu, naczelnik wojskowy powiatu przasnyskiego z ramienia Komitetu Czerwonych<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\n

Rydzewo to niewielka wie\u015b po\u0142o\u017cona na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu, w pow. ciechanowskim. Obok wsi przep\u0142ywa niewielka rzeka Rosica, dop\u0142yw Wkry. We wsi znajdowa\u0142 si\u0119 okaza\u0142y dw\u00f3r ziemia\u0144ski rodziny Bacciarelli z pierwszej po\u0142owy XIX wieku1<\/sup><\/a>. Wok\u00f3\u0142 rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 zadbany park z II po\u0142owy XIX wieku. Na tym skrawku mazowieckiej ziemi rozegra\u0142y si\u0119 trzy bitwy powstania styczniowego w 1863 roku (12 marca, 5 maja i 8 wrze\u015bnia). Bitw\u0119 pod Rydzewem 5 maja 1863 r. nazwano po latach mazowieckimi Termopilami2<\/sup><\/a>. Oddzia\u0142 Moskali sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z 600 piechur\u00f3w i 250 je\u017ad\u017ac\u00f3w, tropi\u0105cy od pewnego czasu Kolbego, natar\u0142 na powsta\u0144c\u00f3w z trzech stron, pozostawiaj\u0105c jedynie otwart\u0105 drog\u0119 na rozliczne mokrad\u0142a w tej okolicy. T. Kolbe dopu\u015bci\u0142 Rosjan na odleg\u0142o\u015b\u0107 100 m i wtedy dopiero da\u0142 rozkaz otwarcia ognia. Kilkunastu \u017co\u0142nierzy pu\u0142kownika Wo\u0142ujewa pad\u0142o, ale przewaga liczebna by\u0142a po stronie Rosjan. Powsta\u0144cy Kolbego toczyli heroiczny b\u00f3j przez blisko trzy godziny, ostrzeliwuj\u0105c Rosjan, by cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 oddzia\u0142u mog\u0142a przedrze\u0107 si\u0119 przez bagna Rosicy. Rzeczywi\u015bcie, jedna grupa powsta\u0144c\u00f3w przebi\u0142a si\u0119 przez szeregi kozak\u00f3w i usz\u0142a przez mokrad\u0142a nie\u015bcigana przez Rosjan. Z 18 \u017co\u0142nierzy Kolbego prze\u017cy\u0142 tylko jeden, ci\u0119\u017cko ranny J\u00f3zef Pius Tr\u0119bicki. Reszta, w tym ksi\u0119\u017ca kapucyni i dow\u00f3dca, odda\u0142a swe \u017cycie ojczy\u017anie. W le\u015bne piaski wsi\u0105k\u0142a krew \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy pozostawili rodziny i maj\u0105tki, bo czuli si\u0119 narodem wolnym i dumnym. Tomasz Kolbe trzydziestokrotnie ranny od postrza\u0142\u00f3w i pchni\u0119\u0107 bagnetem ostatni nab\u00f3j zachowa\u0142 dla siebie. Zwyci\u0119ski Wo\u0142ujew odda\u0142 poleg\u0142emu honory wojskowe i nakaza\u0142 pod gro\u017ab\u0105 godnie pochowa\u0107 na pobliskim cmentarzu w Unierzy\u017cu. Akt ten nale\u017cy szczeg\u00f3lnie doceni\u0107, bowiem zgodnie z prawodawstwem rosyjskim, dotycz\u0105cym os\u00f3b skazanych za przest\u0119pstwa polityczne, gr\u00f3b skaza\u0144ca nale\u017ca\u0142o zr\u00f3wna\u0107 z ziemi\u0105, a nast\u0119pnie stratowa\u0107 kopytami ko\u0144skimi. Dlatego te\u017c wielu mogi\u0142 powsta\u0144czych nie uda\u0142o si\u0119 nigdy odnale\u017a\u0107. Pogrzeb w warunkach wojennych zgromadzi\u0142 ogromne t\u0142umy w\u0142o\u015bcian, pragn\u0105cych odda\u0107 cze\u015b\u0107 swemu obro\u0144cy. Poleg\u0142ych powsta\u0144c\u00f3w pochowano na cmentarzu w Sulerzy\u017cu. \u017bycie bohaterskiego naczelnika wojskowego powiatu przasnyskiego dobieg\u0142o ko\u0144ca, ale pami\u0119\u0107 po nim przetrwa\u0142a w wielu miejscowo\u015bciach. Po gor\u0105cym patriocie pozosta\u0142a legenda niez\u0142omnego dow\u00f3dcy. W Ciechanowie stoi popiersie bohatera, kt\u00f3rego nazwano \u201eRobespierem z D\u0105br\u00f3wki\u201d. W Rydzewie na budynku szko\u0142y umieszczono tablic\u0119 z odpowiednia inskrypcj\u0105. To w\u0142a\u015bnie tu w budynku dawnego dworu szlacheckiego zatrzyma\u0142 si\u0119 Tomasz Kolbe 5 maja 1863 r. TMZC do dzi\u015b opiekuje si\u0119 grobem naczelnika w Unierzy\u017cu, a tak\u017ce mogi\u0142\u0105 powsta\u0144c\u00f3w w Sulerzy\u017cu, kt\u00f3rzy polegli w \u015bmiertelnej bitwie z Rosjanami 8 wrze\u015bnia tak\u017ce w okolicach Rydzewa.<\/span><\/p>\n

\u015amier\u0107 T. Kolbego, aresztowanie i egzekucja Z. Padlewskiego oraz kolejne krwawe bitwy z Rosjanami okupione licznymi ofiarami mia\u0142y znacz\u0105cy wp\u0142yw na przebieg powstania styczniowego na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu. Kolejny patriotyczny zryw powoli wygasa\u0142, w domach na czarno ubrane kobiety op\u0142akiwa\u0142y \u015bmier\u0107 m\u0119\u017c\u00f3w, syn\u00f3w i braci. Zagubione w lasach domostwa, podupadaj\u0105ce dwory i maj\u0105tki ziemskie spowija\u0107 b\u0119dzie jeszcze d\u0142ugo b\u00f3l, rozpacz i zaw\u00f3d, \u017ce taka pot\u0119\u017cna danina krwi okaza\u0142a si\u0119 jeszcze zbyt ma\u0142a. Walki powsta\u0144cze przenios\u0105 si\u0119 w inne rejony kraju. Mg\u0142a przygn\u0119bienia podniesie si\u0119 dopiero za kilkadziesi\u0105t lat na progu XX wieku.<\/span><\/p>\n

Sugestie bibliograficzne: <\/span><\/p>\n

Aleksander Kociszewski, <\/span>Tomasz Kolbe \u2013 naczelnik powiatu przasnyskiego w<\/i><\/span> powstaniu styczniowym 1863 r.<\/i><\/span> \u201eZapiski Ciechanowskie\u201d, t. V, MOBN Stacja Naukowa w Ciechanowie, Ciechan\u00f3w 1983, s. 63-73<\/span><\/p>\n

Piotr Marcin Kaszubowski, <\/span>Tomasz Kolbe \u2013 poeta czynu<\/i><\/span>, \u201eCiechanowskie Zeszyty Literackie\u201d, nr 15\/2013, s. 29-46<\/span><\/p>\n

Jerzy Pe\u0142ka, <\/span>Anieli Radzickiej droga na Sybir<\/i><\/span>, \u201eTygodnik Ciechanowski\u2019, nr 5\/1988, przedruk w \u201eMazowsze ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, Ciechan\u00f3w 1996, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, s. 190-192<\/span><\/p>\n

\n

\n

1<\/a> Dw\u00f3r nale\u017ca\u0142 do rodziny Bacciarellich, ostatnimi jego w\u0142a\u015bcicielami byli: Emilia Bacciarelli (zm. 1835), Adam Bacciarelli (zm. 1938) i Halina (zm. 1945). Wszyscy spoczywaj\u0105 na pobliskim cmentarzy w Sulerzy\u017cu. Jest to rodzina s\u0142ynnego z czas\u00f3w stanis\u0142awowskich malarza w\u0142oskiego Marcellego Bocciarelliego.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Bitwa pod Termopilami \u2013 starcie wojsk greckich z perskimi w 480 r. p.n.e. na w\u0105ski przesmyku Termopile w czasie II wojny perskiej. Ten niemaj\u0105cy wielkiego znaczenia epizod wojenny utrwali\u0142 si\u0119 w kulturze europejskiej jako symbol po\u015bwi\u0119cenia \u017cycia na polu walki. Bitwa by\u0142a odzwierciedleniem sparta\u0144skich idea\u0142\u00f3w. Jednym z dowod\u00f3w m\u0119stwa Spartan by\u0142o zachowanie, na jakie odwa\u017cyli si\u0119 w obliczu pewnej \u015bmierci – na propozycj\u0119 Kserksesa, aby odda\u0107 przesmyk bez walki, Leonidas mia\u0142 odpowiedzie\u0107: Chod\u017a i we\u017a\u201d. Mianem polskich Termopil okre\u015bla si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce starcia: bitwa pod Hodowem 11VI 1694 r. pomi\u0119dzy wojskami polskimi a tatarskimi w trakcie wojny polsko-tureckiej, bitwa pod W\u0119growem 3 II 1863 r. stoczona w trakcie powstania styczniowego, bitwa pod Zadw\u00f3rzem 17 VIII 1920 r. stoczona w trakcie wojny polsko-bolszewickiej, obrona Wizny 7-10 IX 1939 r. w trakcie wojny obronnej w 1939 r. Z czasem zacz\u0119to tak okre\u015bla\u0107 tak\u017ce inne bitwy, m.in. starcie oddzia\u0142u T. Kolbego z Rosjanami 5 maja 1863 r. pod Rydzewem.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: marmurowa tablica pami\u0105tkowa umieszczona na p\u00f3\u0142nocnej elewacji budynku Szko\u0142y Podstawowej w Rydzewie, gm. Ciechan\u00f3w \/wcze\u015bniej dw\u00f3r ziemia\u0144ski, obecnie w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna restaurowana pod nadzorem konserwatorskim\/ Ods\u0142oni\u0119cie: 24 XI 1963 w setn\u0105 rocznic\u0119 wybuchu powstania Materia\u0142: marmur ; wymiary: 400 mm … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":111,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-253","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/253","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=253"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/253\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":256,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/253\/revisions\/256"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}