{"id":263,"date":"2022-09-04T21:46:13","date_gmt":"2022-09-04T19:46:13","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=263"},"modified":"2022-09-04T21:46:13","modified_gmt":"2022-09-04T19:46:13","slug":"12-popiersie-tomasza-kolbego-w-ciechanowie-jednego-z-najglosniejszych-dowodcow-powstania-styczniowego-na-mazowszu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/12-popiersie-tomasza-kolbego-w-ciechanowie-jednego-z-najglosniejszych-dowodcow-powstania-styczniowego-na-mazowszu\/","title":{"rendered":"12. Popiersie Tomasza Kolbego w Ciechanowie, jednego z najg\u0142o\u015bniejszych dow\u00f3dc\u00f3w powstania styczniowego na Mazowszu"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: Ciechan\u00f3w, skwer Tajnej Organizacji Nauczycielskiej, naprzeciwko ko\u015bcio\u0142a poaugustia\u0144skiego pw. \u015bw. Tekli<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Opis: popiersie T. Kolbego odlane z br\u0105zu o wym. 700 mm x 500 mm umieszczone na postumencie z lastryka o wys. 160 cm, na korpusie postumentu mosi\u0119\u017cna tabliczka z inskrypcj\u0105<\/span><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: II 1983<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tomasz Kolbe, przysz\u0142y heroiczny powstaniec urodzi\u0142 si\u0119 w 24 marca 1828 r. w miejscowo\u015bci Opoczno. Jego ojciec Ferdynand by\u0142 oficerem 2. Pu\u0142ku Piechoty, uczestnikiem kampanii z l. 1809 i 1812-1813, majorem piechoty w okresie powstania listopadowego. Poleg\u0142 w czasie s\u0142ynnej bitwy pod Olszynk\u0105 Grochowsk\u0105. Po przedwczesnej \u015bmierci matki opiek\u0119 nad czteroletnim Tomaszem obj\u0105\u0142 brat matki, zamo\u017cny ziemianin z W\u0105sewa J\u00f3zef Komierowski, tak\u017ce uczestnik powstania listopadowego, znany w\u00f3wczas mistyk i admirator Andrzeja Towia\u0144skiego. M\u0142ody Tomasz pobiera\u0142 nauki w Pu\u0142tusku, Warszawie i Krakowie, gdzie pozostawa\u0142 pod opiek\u0105 prof. Bronis\u0142awa Trentowskiego, znanego pod Wawelem pedagoga i przedstawiciela tzw. polskiej filozofii narodowej. Do Pary\u017ca Tomasz Kolbe trafi\u0142 w 1848 r. w okresie rewolucyjnej rewolty za spraw\u0105 wuja i swego opiekuna J\u00f3zefa Komierowskiego. Posta\u0107 to zgo\u0142a niezwyk\u0142a, kt\u00f3rej wp\u0142ywu na wra\u017cliwego siostrze\u0144ca nie spos\u00f3b przeceni\u0107. Mistyk i orygina\u0142, aktywny uczestnik polemik artystycznych, filozoficznych i politycznych powoli wprowadza\u0142 Tomasza w kr\u0105g spraw polskich. Dzi\u0119ki szczerej przyja\u017ani z Juliuszem S\u0142owackim znale\u017ali si\u0119 obaj w najbli\u017cszym gronie towarzyszy autora <\/span>Kordiana<\/i><\/span>, obok tak znacz\u0105cych postaci jak Zygmunt Szcz\u0119sny Feli\u0144ski, arcybiskup warszawski w l.1862 1883, \u015bwi\u0119ty Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, jedyny Polak obecny przy \u015bmierci Juliusza S\u0142owackiego, Konrad Ujejski, autor liryk\u00f3w stylizowanych na modlitwy, Andrzej Maksymilian Fredro, spiskowiec i powstaniec, Ludwik Norwid, brat Cypriana i kilku jeszcze by\u0142ych towia\u0144czyk\u00f3w i poet\u00f3w przej\u0119tych losami Polski. W\u015br\u00f3d debat, polemik i recytacji patriotycznych wierszy T. Kolbe ugruntowuje, nie bez udzia\u0142u J. S\u0142owackiego, sw\u0105 romantyczn\u0105 wizj\u0119 walki z zaborc\u0105. Pog\u0142\u0119bia j\u0105 jeszcze obserwacja czerwcowej rewolucji 1848 r. w Pary\u017cu. Po \u015bmierci autora <\/span>Grobu Agamemnona<\/i><\/span> czeka ju\u017c tylko na dogodny moment powrotu do Polski i rozpocz\u0119cia walki z rosyjskim zaborc\u0105. Ma w g\u0142owie tak\u017ce program spo\u0142eczny, uwzgl\u0119dniaj\u0105cy oczekiwania w\u0142o\u015bcian i ch\u0142op\u00f3w folwarcznych. Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej oka\u017ce, brak rozeznania w polskich realiach, zw\u0142aszcza w nastrojach politycznych i sytuacji materialnej drobnej szlachty na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu, stanie si\u0119 wa\u017cn\u0105 przeszkod\u0105 w realizacji jego plan\u00f3w1<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Tomasz Kolbe pojawi\u0142 si\u0119 z powrotem w Polsce w 1856 r. ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 konieczno\u015bci walki zbrojnej i udzia\u0142u ch\u0142op\u00f3w w przysz\u0142ym powstaniu. Osiad\u0142 w D\u0105br\u00f3wce Ostrowskiej nad Orzycem, niewielk\u0105 rzeczk\u0105 przep\u0142ywaj\u0105c\u0105 przez p\u00f3\u0142nocne Mazowsze, prawym dop\u0142ywem Narwi. W po\u0142owie swego biegu przep\u0142ywa w okolicach wsi o nazwie D\u0105br\u00f3wka Ostrowska, jednej z wielu w tej cz\u0119\u015bci Mazowsza miejscowo\u015bci poszlacheckich. To tu gospodarowa\u0142 i st\u0105d wyruszy\u0142 na powsta\u0144czy szlak Tomasz Kolbe, kt\u00f3ry przeszed\u0142 do legendy jako Robespiere z D\u0105br\u00f3wki2<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Wkr\u00f3tce maj\u0105tek D\u0105br\u00f3wka ko\u0142o Chorzel sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 baz\u0105 konspiracyjn\u0105 na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu, gdzie rodzi\u0142y si\u0119 wizje polityczne, \u015bmia\u0142e plany uw\u0142aszczenia ch\u0142op\u00f3w, gdzie prowadzono agitacj\u0119 polityczn\u0105, gromadzono bro\u0144 i rekrutowano przysz\u0142ych \u017co\u0142nierzy powstania3<\/sup><\/a>. Bardziej zachowawczo nastawionej szlachcie, zw\u0142aszcza w kwestii agrarnej, dzia\u0142alno\u015b\u0107 T. Kolbego nie mog\u0142a si\u0119 podoba\u0107. Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 szykany, plotki, a nawet denuncjacje. Tak by\u0142o w czerwcu 1862 r., kiedy Komitet Centralny \u201eCzerwonych\u201d powierzy\u0142 mu obowi\u0105zki naczelnika powiatu przasnyskiego, w obr\u0119bie kt\u00f3rego pozostawa\u0142a w\u00f3wczas ziemia ciechanowska. Mimo utrudnie\u0144 i zagro\u017ce\u0144 T. Kolbe przygotowywa\u0142 powstanie. Zgromadzi\u0142 blisko 800 ochotnik\u00f3w i 21 stycznia 1863 r. og\u0142osi\u0142 mobilizacj\u0119. <\/span><\/p>\n

P\u00f3\u0142nocne obszary Mazowsza mia\u0142y odegra\u0107 w planach powsta\u0144czych niezwykle wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Koncentracja polskich oddzia\u0142\u00f3w na Mazowszu mia\u0142a na celu przerwanie komunikacji na kierunku Warszawa \u2013 Petersburg, a tak\u017ce uniemo\u017cliwienie transportu wojsk carskich jedyna w\u00f3wczas kolej\u0105 warszawsko-petersburska. Niedaleko st\u0105d by\u0142o do Modlina i D\u0119blina, gdzie stacjonowa\u0142y powa\u017cne si\u0142y rosyjskie. Niedaleko te\u017c znajdowa\u0142a si\u0119 granica z Prusami Wschodnimi, sk\u0105d spodziewano si\u0119 dostaw broni, \u017cywno\u015bci i \u017co\u0142nierza. By\u0142a to te\u017c ewentualna droga ewakuacji w przypadku niepowodzenia powstania. Tu na Mazowszu znajdowa\u0142 si\u0119 ponadto P\u0142ock, gdzie mia\u0142 znale\u017a\u0107 sw\u0105 siedzib\u0119 Rz\u0105d Narodowy. Wiele zatem zale\u017ca\u0142o od wyniku walk, szczeg\u00f3lnie w pierwszych dniach powstania. Zamierzano uderzy\u0107 jednocze\u015bnie na P\u0142ock, P\u0142o\u0144sk, Pu\u0142tusk, Przasnysz i Mak\u00f3w, opanowa\u0107 te miasta i utworzy\u0107 w\u0142adze cywilne oraz wojskowe, zdolne zapewni\u0107 porz\u0105dek i koordynacj\u0119 dzia\u0142a\u0144 powsta\u0144czych. Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zamierzenia nie powiod\u0142y si\u0119, a rzeczywisto\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 bardziej skomplikowana ni\u017c s\u0105dzono. <\/span><\/p>\n

Stronnictwo \u201eBia\u0142ych\u201d nie chc\u0105c dopu\u015bci\u0107 do powstania, natychmiast rozpu\u015bci\u0142o plotk\u0119 o odwo\u0142aniu powstania. Niechlubn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 w tym dziedzic Kobylina o nazwisku Sici\u0144ski, kt\u00f3ry przekona\u0142 zgromadzonych przez T. Kolbego 800 powsta\u0144c\u00f3w, \u017ce powstanie zosta\u0142o odwo\u0142ane. Kiedy powstanie rzeczywi\u015bcie nast\u0119pnego dnia wybuch\u0142o, przy naczelniku pozosta\u0142o zaledwie 70 konspirator\u00f3w. Nie dosz\u0142o do zaj\u0119cia Pu\u0142tuska, nie powiod\u0142o si\u0119 uderzenie na Przasnysz, nie uda\u0142 si\u0119 atak na pozosta\u0142e miasta p\u00f3\u0142nocnego Mazowsza. I tak ju\u017c na zaraniu zrywu niepodleg\u0142o\u015bciowego najwi\u0119ksz\u0105 przeszkod\u0105 dla powsta\u0144c\u00f3w okazali si\u0119 by\u0107 sami Polacy. Cz\u0119\u015b\u0107 oddzia\u0142\u00f3w uleg\u0142a rozbiciu i rozproszeniu, brakowa\u0142o dow\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 opu\u015bci\u0142a kraj lub rejon walk. W newralgicznym terenie pozosta\u0142 Zygmunt Padlewski i Tomasz Kolbe. Trzeciego lutego Kolbe wypar\u0142 z Chorzel piechot\u0119 rosyjsk\u0105, dzi\u0119ki czemu Chorzele sta\u0142y si\u0119 jednym z pierwszych wolnych miast na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu. Przez kilka miesi\u0119cy toczy\u0142 zaciek\u0142e walki z Rosjanami, potwierdzaj\u0105c du\u017ce umiej\u0119tno\u015bci dow\u00f3dcze i ogromn\u0105 determinacj\u0119 w dzia\u0142aniu.<\/span><\/p>\n

Kolejne potyczki powsta\u0144cze, ci\u0105g\u0142e napi\u0119cie i wreszcie powa\u017cne rany nadszarpn\u0119\u0142y zdrowiem T. Kolbego. Wczesn\u0105 wiosn\u0105 1831 r. wypoczywa\u0142 w lasach janowskich, przygotowuj\u0105c organizacyjnie do zaj\u0119cia Ciechanowa na rozkaz Z. Padlewskiego, by og\u0142osi\u0107 tam powstanie Rz\u0105du Narodowego. Oddzia\u0142 na pocz\u0105tku maja stacjonowa\u0142 w lasach pod Rydzewem i tu dopadli go tropi\u0105cy Moskale, naprowadzeni prawdopodobnie przez niemieckiego kolonist\u0119 z Ojrzenia4<\/sup><\/a>. Krwawa bitwa, jaka rozegra\u0142a si\u0119 5 maja w okolicach Rydzewa, sko\u0144czy\u0142a si\u0119 tragicznie. Tomasz Kolbe odni\u00f3s\u0142 kilkadziesi\u0105t ran i nie chc\u0105c dosta\u0107 si\u0119 w r\u0119ce Rosjan, ostatnim nabojem odebra\u0142 sobie \u017cycie. W chwili \u015bmierci mia\u0142 35 lat, zosta\u0142 z honorami pochowany na cmentarzu w Unierzy\u017cu. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Pami\u0119\u0107 o bohaterskim dow\u00f3dcy powstania styczniowego przetrwa\u0142a przez kolejne dziesi\u0119ciolecia zabor\u00f3w, lata niepodleg\u0142o\u015bci, kolejne wojny i czasy powojenne. Materialnym wyrazem tej pami\u0119ci jest pomnik – popiersie jednego z najg\u0142o\u015bniejszych przyw\u00f3dc\u00f3w powstania styczniowego na Mazowszu, poleg\u0142ego w podciechanowskim Rydzewie 5 maja 1863 roku. Stoi w Ciechanowie nieopodal dawnego klasztoru augustian\u00f3w (dzisiaj popularny klasztorek) na skwerze Tajnej Organizacji Nauczycielskiej, u zbiegu ulicy Orylskiej, Augustia\u0144skiej i 3 Maja. Autorem pomnika jest warszawski rze\u017abiarz Ryszard Maliszewski, a inicjatorami i jednocze\u015bnie fundatorami Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi Ciechanowskiej oraz Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe. Uroczyste ods\u0142oni\u0119cie pomnika bez udzia\u0142u w\u0142adz pa\u0144stwowych odby\u0142o si\u0119 w lutym 1983 r. w 120-lecie wybuchu powstania. Pomnik stoi na trawniku w\u015br\u00f3d roz\u0142o\u017cystych drzew przy alejce prowadz\u0105cej do ko\u015bcio\u0142a. Popiersie z br\u0105zu usytuowano na wysokim cokole z lastryka, na kt\u00f3rym umieszczono pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0119 o tre\u015bci:<\/span><\/p>\n

TOMASZ KOLBE*1828-1863*BOHATERSKIEMU DOW\u00d3DCY ODDZIA\u0141\u00d3W POWSTA\u0143CZYCH* SPO\u0141ECZE\u0143STWO CIECHANOWA*1983<\/span><\/p>\n

\n

\n

\n

Sugerowana bibliografia:<\/span><\/p>\n

    \n
  1. \n

    Ryszard Juszkiewicz, <\/span>Powstanie Styczniowe<\/i><\/span> na P\u00f3\u0142nocnym <\/i><\/span>Mazowszu, Warszawa 1992<\/span><\/p>\n<\/li>\n

  2. \n

    Piotr M. Kaszubowski, <\/span>Tomasz Kolbe \u2013<\/i><\/span> poeta czynu, \u201e<\/i><\/span>Ciechanowskie Zeszyty Literackie\u201d<\/i><\/span> Nr 15\/2013, Zwi\u0105zek Literat\u00f3w na Mazowszu <\/span><\/p>\n<\/li>\n

  3. \n

    Kociszewski Aleksander, <\/span>Kolbe \u2013 naczelnik powiatu<\/i><\/span> przasnyskiego w powstaniu<\/i><\/span> styczniowym 1863 r.<\/i><\/span> (w:)<\/span><\/p>\n<\/li>\n

  4. \n

    Kociszewski Aleksander, <\/span>Kolbe \u2013 samotny partyzant<\/i><\/span>, \u201e<\/span>Tygodnik Ciechanowski\u201d<\/span> nr 6\/1993, przedruk w: <\/span>Mazowsze Ciechanowskie<\/i><\/span> \u2013 Moja ma\u0142a ojczyzna<\/i><\/span>, t. II, CTN, Ciechan\u00f3w 1997<\/span><\/p>\n<\/li>\n

  5. \n

    \u017bagiel Stefan, <\/span>Tomasz Kolbe \u2013 bohaterski<\/i><\/span> partyzant<\/i><\/span>, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d z 17 stycznia 2012<\/span><\/p>\n<\/li>\n

  6. \n

    J. Pe\u0142ka, Spo\u0142ecze\u0144stwo wobec powstania styczniowego, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d, nr 5\/1987, przedruk w: \u201eMazowsze Ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, Ciechan\u00f3w 1996, s. 180-182<\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n

     <\/p>\n

    \n

    1<\/a> Piotr Marcin Kaszubowski, Tomasz Kolbe \u2013 poeta czynu<\/i>, \u201eCiechanowskie Zeszyty Literackie\u201d, nr 15\/2013, s. 34-35<\/p>\n<\/div>\n

    \n

    2<\/a> Gmina Chorzele \u2013 przewodnik turystyczny<\/i>, s. 50-53<\/p>\n<\/div>\n

    \n

    3<\/a> Stefan \u017bagiel, Tomasz Kolbe \u2013 bohaterski partyzant<\/i>, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d z 17 stycznia 2012 r.\u201d<\/p>\n<\/div>\n

    \n

    4<\/a> Aleksander Kociszewski, Tomasz Kolbe \u2013 samotny partyzant<\/i>, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d, nr 6\/1993, przedruk w \u201eMazowsze ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, t. 1, CTN, Ciechan\u00f3w 1996, s. 185-187<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Lokalizacja: Ciechan\u00f3w, skwer Tajnej Organizacji Nauczycielskiej, naprzeciwko ko\u015bcio\u0142a poaugustia\u0144skiego pw. \u015bw. Tekli Opis: popiersie T. Kolbego odlane z br\u0105zu o wym. 700 mm x 500 mm umieszczone na postumencie z lastryka o wys. 160 cm, na korpusie postumentu mosi\u0119\u017cna tabliczka … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":112,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-263","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/263","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=263"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":264,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/263\/revisions\/264"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}