{"id":276,"date":"2022-09-04T22:36:44","date_gmt":"2022-09-04T20:36:44","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=276"},"modified":"2022-09-04T22:36:44","modified_gmt":"2022-09-04T20:36:44","slug":"15-groby-powstancow-styczniowych","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/15-groby-powstancow-styczniowych\/","title":{"rendered":"15. Groby powsta\u0144c\u00f3w styczniowych"},"content":{"rendered":"

W g\u0142\u0119bi, pod ciemn\u0105 kolumn\u0105 kilku splecionych z sob\u0105 jode\u0142, s\u0142upem padaj\u0105cego od nich cienia okryty, wznosi\u0142 si\u0119 niewysoki pag\u00f3rek, kszta\u0142t pod\u0142ugowaty i \u0142agodne stoki maj\u0105cy, niby wa\u0142, niby kurhan, widocznie kiedy\u015b r\u0119kami ludzkimi usypany i jak cala ta polana nisk\u0105, w nier\u00f3wno k\u0119py pogarbion\u0105 traw\u0105 obros\u0142y.<\/i><\/span><\/p>\n

Jan w milczeniu pag\u00f3rek ten Justynie ukaza\u0142, ona te\u017c milcz\u0105c skin\u0119\u0142a g\u0142ow\u0105; wiedzia\u0142a, \u017ce to zbiorowa mogi\u0142a.<\/i><\/span><\/p>\n

– Ilu? \u2013 z cicha zapyta\u0142a,<\/i><\/span><\/p>\n

– Czterdziestu \u2013 odpowiedzia\u0142, g\u0142ow\u0119 znowu odkry\u0142 i kroku przy\u015bpieszy\u0142.<\/i><\/span><\/p>\n

<\/i>\/Eliza Orzeszkowa:<\/span> Nad Niemnem\/<\/i><\/span><\/p>\n

Rok 1863 zapisa\u0142 si\u0119 w historii Polski jako czas wielkiego zrywu narodowego Polak\u00f3w. Powstanie styczniowe trwa\u0142o pi\u0119tna\u015bcie miesi\u0119cy i mia\u0142o charakter wojny partyzanckiej. Stoczono 1.229 bitew i potyczek. Zako\u0144czy\u0142o si\u0119 kl\u0119ska powsta\u0144c\u00f3w, z kt\u00f3rych 10 tys. straci\u0142o \u017cycie, a ok. 20-25 tys. zosta\u0142o zes\u0142anych na katorg\u0119 i Sybir. W 1867 r. zniesiono ca\u0142kowicie autonomi\u0119 Kr\u00f3lestwa Polskiego, nazywanego odt\u0105d Krajem Nadwi\u015bla\u0144skim, skonfiskowano ok. 4 tys. maj\u0105tk\u00f3w szlacheckich. Miastom, kt\u00f3re czynnie wspiera\u0142y powstanie, odebrano prawa miejskie, powoduj\u0105c ich upadek. Skasowano wszystkie klasztory ,kt\u00f3re by\u0142y o\u015brodkami polskiego oporu. Represje osobiste i gospodarcze dotkn\u0119\u0142y rodziny powsta\u0144c\u00f3w. Polak\u00f3w pozbawiono mo\u017cliwo\u015bci nauki j\u0119zyka ojczystego, zrusyfikowano urz\u0119dy, s\u0105downictwo, szkolnictwo, pr\u00f3bowano zabi\u0107 nadziej\u0119 na odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci. Polacy szukali pocieszenia w wierze ojc\u00f3w, ich idea\u0142ach niepodleg\u0142o\u015bciowych, w pracy nad wzmocnieniem cywilizacyjnym, kulturalnym i gospodarczym kraju. Rodzi\u0142 si\u0119 powoli pot\u0119\u017cny ruch spo\u0142eczny nazwany p\u00f3\u017aniej pozytywizmem. W programie pozytywistycznym, wskazuj\u0105cym konieczno\u015b\u0107 pracy u podstaw i pracy organicznej, potrzeb\u0119 emancypacji kobiet, r\u00f3wnouprawnienia ch\u0142op\u00f3w, solidaryzmu spo\u0142ecznego i rozwijania przedsi\u0119biorczo\u015bci, znalaz\u0142 si\u0119 tak\u017ce postulat niegasn\u0105cej pami\u0119ci o niez\u0142omnych Polakach, kt\u00f3rzy walczyli i gin\u0119li w czasie powsta\u0144 narodowych, zw\u0142aszcza w czasie walk w latach 1863-1864. Mo\u017cna nawet m\u00f3wi\u0107 o kulcie mogi\u0142, jaki rozwin\u0105\u0142 si\u0119 po kl\u0119sce powstania styczniowego.<\/span><\/p>\n

Polacy nigdy nie zapomnieli o grobach uczestnik\u00f3w powstania styczniowego. Mogi\u0142y rozsiane po ca\u0142ym kraju, gdzie toczy\u0142y si\u0119 walki powsta\u0144cze, sta\u0142y si\u0119 niemal\u017ce sanktuariami pami\u0119ci narodowej. Przetrwa\u0142y okres zabor\u00f3w, czasy I i II wojny \u015bwiatowej, cho\u0107 czas i wojny zrobi\u0142y swoje. Niekt\u00f3re groby zapad\u0142y si\u0119 bezpowrotnie, cz\u0119\u015b\u0107 wymaga\u0142a gruntownej odbudowy, niekt\u00f3re trzeba by\u0142o stawia\u0107 na nowo. Wydobyto tak\u017ce z zapomnienia miejsca bitew i \u015bmiertelnych zmaga\u0144 z rosyjskim zaborc\u0105, dot\u0105d nieoznaczone, bez kopczyka ziemi i cho\u0107by drewnianego krzy\u017ca. Na ziemi ciechanowskiej rozegra\u0142o si\u0119 wiele krwawych bitew i potyczek powsta\u0144czych. Najwi\u0119ksze z nich mia\u0142y miejsce w Rydzewie, Ze\u0144boku i prawdopodobnie w Mieszkach. <\/span><\/p>\n

Dramatyczne wydarzenia roku 1863 odcisn\u0119\u0142y na ziemi ciechanowskiej swoje wyra\u017ane pi\u0119tno. To powsta\u0144cze zapomniane mogi\u0142y i miejsca u\u015bwi\u0119cone krwi\u0105 powsta\u0144c\u00f3w. Setn\u0105 rocznic\u0119 wybuchu powstania Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi Ciechanowskiej uczci\u0142o przypomnieniem trzech bitew powsta\u0144czych w Rydzewie oraz Ze\u0144boku. W obu tych miejscowo\u015bciach miejscowe szko\u0142y podstawowe otrzyma\u0142y na wniosek TMZC imiona dow\u00f3dc\u00f3w powsta\u0144czych, a na \u015bcianach tych budynk\u00f3w umieszczono pami\u0105tkowe tablice i uroczy\u015bcie powierzono je opiece i serdecznej pami\u0119ci miejscowej m\u0142odzie\u017cy. Zadbano te\u017c o groby poleg\u0142ych na polu walki powsta\u0144c\u00f3w. Ponadto z inicjatywy TMZC ufundowane zosta\u0142y piaskowcowe p\u0142yty na grobach powsta\u0144c\u00f3w styczniowych w Sulerzy\u017cu, Unierzy\u017cu i Osieku. Mogi\u0142y powsta\u0144cze na ziemi ciechanowskiej znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce w Lekowie, Ze\u0144boku i Go\u0142yminie. <\/span><\/p>\n

Rydzewo by\u0142o trzykrotnie miejscem walk oddzia\u0142\u00f3w powsta\u0144czych z wojskami rosyjskimi. 12 marca 1863 r. rozegra\u0142a si\u0119 bitwa mi\u0119dzy 100-osobowym oddzia\u0142em Teofila Jurkowskiego i grup\u0105 esau\u0142a Dukmasowa w sile 120 piechur\u00f3w i 45 kozak\u00f3w1<\/sup><\/a>. W bitwie poleg\u0142o 12 polskich powsta\u0144c\u00f3w i 1 oficer, kilku dosta\u0142o si\u0119 do niewoli. <\/span><\/p>\n

Druga bitwa rozegra\u0142a si\u0119 5 maja. Oddzia\u0142, licz\u0105cy 72 powsta\u0144c\u00f3w, pod dow\u00f3dztwem Tomasza Kolbego, naczelnika powiatu przasnyskiego, zosta\u0142 zaatakowany przez p\u0142k. Wo\u0142ujewa z 600 \u017co\u0142nierzami piechoty, saperami i 250 konnymi. Dow\u00f3dca wraz z oficerami przez kilka godzin odpiera\u0142 atakuj\u0105cych Rosjan, umo\u017cliwiaj\u0105c w ten spos\u00f3b odwr\u00f3t oddzia\u0142u. Poleg\u0142o kilkunastu powsta\u0144c\u00f3w. Ich nazwiska ustali\u0142 S. Zieli\u0144ski oraz R. Juszkiewicz2<\/sup><\/a>. Ci\u0119\u017cko ranny Tomasz Kolbe, aby nie dosta\u0107 si\u0119 w r\u0119ce wroga, ostatnim strza\u0142em odebra\u0142 obie \u017cycie. Doceni\u0142 to p\u0142k. Wo\u0142ujew, zezwalaj\u0105c na godny poch\u00f3wek bohatera na pobliskim cmentarzu w Unierzy\u017cu. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>8 wrze\u015bnia pod Rydzewem dobrze uzbrojony i wy\u0107wiczony oddzia\u0142 powsta\u0144czy Ziembi\u0144skiego zosta\u0142 zaatakowany przez 180 rosyjskich kozak\u00f3w dowodzony przez Szczerbakowa wys\u0142anego z P\u0142ocka przez p\u0142k. Wo\u0142ujewa. W bitwie poleg\u0142o trzynastu powsta\u0144c\u00f3w. Zostali pochowani na cmentarzu w Sulerzy\u017cu.<\/span><\/p>\n

Mogi\u0142a powsta\u0144c\u00f3w z 1863 roku na cmentarzu parafialnym w Sulerzy\u017cu zosta\u0142a trwale oznaczona p\u0142yt\u0105 z piaskowca 10 X 1963 roku. W czerwcu 1982 roku odby\u0142a si\u0119 konieczna renowacja grobu. Ziemna mogi\u0142a zosta\u0142a ogrodzona niskim metalowym p\u0142otem. U wezg\u0142owia ustawiono krzy\u017c, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 skrzy\u017cowana szabla i kosa. Na \u015brodku p\u0142yty w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci umieszczono wizerunek or\u0142a i inskrypcj\u0119 o nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci:<\/span><\/p>\n

SPOCZYWA TU 12 POWSTA\u0143C\u00d3W * POLEG\u0141YCH POD RYDZEWEM* 8 WRZE\u015aNIA 1863 R. * BOJOWNIKOM ZA WOLNO\u015aC* CZE\u015a\u0106 I S\u0141AWA<\/i><\/span><\/p>\n

Jedn\u0105 z ofiar bitwy by\u0142 Jan Mo\u015bcicki. Zosta\u0142 pochowany na cmentarzu w Lekowie. By\u0142 stryjem p\u00f3\u017aniejszego prezydenta RP, Ignacego Mo\u015bcickiego. Dowodzi\u0142 plutonem u\u0142an\u00f3w, kt\u00f3ry wystawi\u0142 w\u0142asnym kosztem. Zgin\u0105\u0142 dowodz\u0105c os\u0142on\u0105 bez\u0142adnego odwrotu oddzia\u0142u, ratuj\u0105c go od ca\u0142kowitego zniszczenia. Jego \u015bmier\u0107 upami\u0119tnia inskrypcja na p\u0142ycie nagrobnej z napisem:<\/span><\/p>\n

JAN MO\u015aCICKI *PAD\u0141 W BOJU O WOLNOSC OJCZYZNY* 8 WRZE\u015aNIA 1863 R. POD RYDZEWEM * W WIEKU LAT 19<\/span><\/p>\n

Renowacj\u0119 mogi\u0142y Jana Mo\u015bcickiego w Lekowie przeprowadzi\u0142o TMZC w 1982 roku. Dodajmy, \u017ce uczestnikiem powstania by\u0142 tak\u017ce ojciec prezydenta, Faustyn Mo\u015bcicki, walcz\u0105cy pod nazwiskiem \u201eMarkiewicz\u201d. Jego oddzia\u0142 w liczbie 800 strzelc\u00f3w konnych i kosynier\u00f3w<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>W bitwie 5 maja poleg\u0142 legendarny dow\u00f3dca oddzia\u0142u Tomasz Kolbe. Jego cia\u0142o pochowano z pe\u0142nymi honorami na cmentarzu w Unierzy\u017cu w gm. Strzegowo. Gr\u00f3b po\u0142o\u017cony jest w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci cmentarza, w pobli\u017cu bramy cmentarnej. Nakryty betonow\u0105 p\u0142yt\u0105 z wyrytym nazwiskiem. W 1983 roku TMZC przeprowadzi\u0142o renowacj\u0119 grobu. Kolejna mia\u0142a miejsce ju\u017c w XXI wieku. Gr\u00f3b zosta\u0142 zbudowany w kszta\u0142cie pieca chlebowego, charakterystycznego dla drugiej po\u0142owy XIX wieku. Mi\u0119dzy krzy\u017cem i bia\u0142ym or\u0142em rozci\u0105ga si\u0119 gruby \u0142a\u0144cuch, a jedno z metalowych ogniw jest wyra\u017anie p\u0119kni\u0119te, gdy\u017c ofiara \u017cycia powsta\u0144c\u00f3w przyczyni\u0142a si\u0119 od odzyskania po latach wolno\u015bci. By\u0107 mo\u017ce w tej symbolice zawiera si\u0119 prawdziwy sens powstania, jakim by\u0142a niezgoda na zniewolenie narodowe i zbrojny bunt przeciwko obcej w\u0142adzy, niezale\u017cnie od konsekwencji i ofiar. Mimo b\u00f3lu i rozpaczy, a wszystko po to, by nie umar\u0142a nadzieja i wiara w przysz\u0142e odrodzenie Polski. Pogrzeb Tomasza Kolbego sta\u0142 si\u0119 manifestacj\u0105 patriotyzmu i dumy z niez\u0142omno\u015bci polskiego \u017co\u0142nierza. Nawet kozacy nie \u015bmieli zak\u0142\u00f3ci\u0107 podnios\u0142ego charakteru uroczysto\u015bci pogrzebowych. Za zw\u0142okami bohaterskiego dow\u00f3dcy wiezionymi z Gi\u017cynka pod\u0105\u017ca\u0142y tysi\u0105ce ludzi. Pocz\u0105tkowo spocz\u0105\u0142 w grobie rodziny Ranieckich, \u00f3wczesnych w\u0142a\u015bcicieli Unierzy\u017ca. P\u00f3\u017aniej doczeka\u0142 si\u0119 ju\u017c w\u0142asnej mogi\u0142y. Naczelnik powsta\u0144czy powiatu przasnyskiego, poleg\u0142y na ziemi ciechanowskiej, miejsce wiecznego spoczynku znalaz\u0142 na ziemi m\u0142awskiej3<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

Powsta\u0144cy z 1863 roku, kt\u00f3rzy podj\u0119li walk\u0119 i polegli z broni\u0105 w r\u0119ku, spocz\u0119li w polskiej ziemi. Ich groby i bezimienne mogi\u0142y, cz\u0119sto znajduj\u0105ce si\u0119 w le\u015bnych ost\u0119pach, by\u0142y dla nast\u0119pnych pokole\u0144 Polak\u00f3w najbardziej widocznym symbolem niez\u0142omnej walki o wolno\u015b\u0107 i niepodleg\u0142o\u015b\u0107 kraju.<\/span><\/p>\n

Jedna z takich mogi\u0142 znajduje si\u0119 w pobli\u017cu wsi Osiek-Aleksandrowo w gm. Go\u0142ymin przy trasie z Go\u0142ymina na Pu\u0142tusk i Wyszk\u00f3w. Jest to pami\u0105tkowy nagrobek odrestaurowany przez TMZC we wrze\u015bniu 1982 roku. Na p\u0142ycie mogi\u0142y znajduje si\u0119 inskrypcja o nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci:<\/span><\/p>\n

SPOCZYWA TU 80 POWSTA\u0143C\u00d3W \/ W\u015aR\u00d3D NICH DOW\u00d3DCA ODDZIA\u0141U \/ DIONIZY CENTKOWSKI \/ I JEGO ADIUTANCI \/ FILIBORN I ZEGRZDA \/ POLEGLI POD OSIEKIEM \/ 22 SIERPNIA 1863 R. \/ BOJOWNIKOM O WOLNO\u015a\u0106 \/ CZE\u015a\u0106 I S\u0141AWA<\/i><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a>Inskrypcja upami\u0119tnia bitw\u0119, kt\u00f3r\u0105 stoczy\u0142 oddzia\u0142 Dyonizego Cetkowskiego prawdopodobnie 22 sierpnia 1863 r. pod Mieszkami, cho\u0107 w niekt\u00f3rych opracowaniach okre\u015bla si\u0119 j\u0105 jako bitw\u0119 pod Dr\u0105\u017cewem, niekiedy Dr\u0105\u017cd\u017cewem. Blisko stuosobowy oddzia\u0142 kawalerii Dionizego Cetkowskiego przyby\u0142 na ziemi\u0119 ciechanowsk\u0105 20 sierpnia. Wycie\u0144czony starciem z Rosjanami pod Drobinem wyruszy\u0142 z Nasierowa 22 sierpnia na po\u0142udniowy zach\u00f3d. Pod Mieszkami natkn\u0105\u0142 si\u0119 na oddzia\u0142 60 rosyjskich kozak\u00f3w. Postanowi\u0142 si\u0119 broni\u0107. Krwawa bitwa trwa\u0142a oko\u0142o godziny i zako\u0144czy\u0142a si\u0119 dramatycznie. W walce z rosyjsk\u0105 kawaleri\u0105 poleg\u0142o 22 powsta\u0144c\u00f3w, w tym dow\u00f3dca oddzia\u0142u, 9 zosta\u0142o rannych. Polegli zostali prawdopodobnie pochowani na cmentarzu w So\u0144sku, ale mogi\u0142a nie zachowa\u0142a si\u0119 do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. W ksi\u0119gach metrykalnych parafii So\u0144sk z 1863 roku pod dat\u0105 24 sierpnia zapisano, \u017ce \u201eonegdaj czyli 22 sierpnia oko\u0142o godziny siedemnastej na polach mi\u0119dzy Bardonami oko\u0142o Mieszek, \u0141ebk a\u017c do \u017boch zabici zostali od Wojska Rosyjskiego powsta\u0144cy polscy z kawalerii p\u0142ockiej\u201d, po czym wymienia si\u0119 personalia 18 powsta\u0144c\u00f3w i 4 nieznanych \u017co\u0142nierzy oddzia\u0142u4<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

O heroicznym boju powsta\u0144c\u00f3w w sierpniu 1863 roku nie zapomniano. TMZC ufundowa\u0142o tablic\u0119 nagrobn\u0105 z piaskowca, a spo\u0142ecze\u0144stwo gminy Go\u0142ymin zbiera si\u0119 przy mogile w ka\u017cd\u0105 rocznic\u0119 powstania. W 2013 roku, w 150-t\u0105 rocznic\u0119 powstania, chwila przy grobie powsta\u0144c\u00f3w, pe\u0142na zadumy i refleksji, by\u0142a swoistym<\/span> requiem<\/i><\/span> dla poleg\u0142ych .<\/span><\/p>\n

Ojczyzna to ziemia i groby. Narody trac\u0105c pami\u0119\u0107, trac\u0105 \u017cycie. <\/i><\/span>S\u0142owa te, przypisywane marsza\u0142kowi Ferdynardowi Fochowi, trafnie okre\u015blaj\u0105 wielk\u0105 wag\u0119 szacunku dla poleg\u0142ych i trosk\u0119 o pami\u0119\u0107 pokole\u0144. Inny wielki w\u00f3dz i polityk, te\u017c marsza\u0142ek, J\u00f3zef Pi\u0142sudski podobn\u0105 my\u015bl uj\u0105\u0142 w s\u0142owach: <\/span>Nar\u00f3d, kt\u00f3re traci pami\u0119\u0107, przestaje by\u0107 narodem. Staje si\u0119 jedynie zbiorem ludzi czasowo zajmuj\u0105cych dane terytorium.<\/i><\/span><\/p>\n

\n

Sugestie bibliograficzne: <\/span><\/p>\n

Tadeusz Swat, <\/span>Gloria victis. Mogi\u0142y poleg\u0142ych z okresu powstania styczniowego 1863-1864 roku na ziemiach polskich, <\/i><\/span>Wydawnictwo \u201eEgros\u201d, Warszawa 2004<\/span><\/p>\n

Ryszard Juszkiewicz, <\/span>Powstanie Styczniowe na P\u00f3\u0142nocnym Mazowszu<\/i><\/span>, Warszawa 1992<\/span><\/p>\n

Powstanie Styczniowe na Mazowszu P\u00f3\u0142nocnym<\/i><\/span>, praca zbiorowa pod red. A. Kociszewskiego, Warszawa-Ciechan\u00f3w 1994<\/span><\/p>\n

\n

\n

1<\/a> essau\u0142 a. esau\u0142 \u2013 stopie\u0144 oficerski w wojsku kozackim carskiej Rosji, najcz\u0119\u015bciej dow\u00f3dca oddzia\u0142u kawalerii<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> cyt. za Bogumi\u0142a Umi\u0144ska, Niechaj Polska zna, jakich syn\u00f3w ma<\/i>, TMZC, Ciechan\u00f3w 2015, s. 50<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Leszek Zygner, Pomnik jak chlebowy piec<\/i>, z cyklu \u201eMazowieckie impresje historyczne\u201d, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d, nr 4 z 26 stycznia 2016 r., s.<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Personalia poleg\u0142ych powsta\u0144c\u00f3w, okoliczno\u015bci bitwy oraz literatur\u0119 przedmiotu przytacza Bogumi\u0142a Umi\u0144ska w pracy pt. \u201eNiechaj Polska zna, jakich syn\u00f3w ma\u201d, TMZC, Ciechan\u00f3w 2015, s. 48-49; spis poleg\u0142ych na podstawie bada\u0144 archiwalnych sporz\u0105dzi\u0142 Ryszard Ma\u0142owiecki, patrz artyku\u0142 Polegli w bitwie pod Dr\u0105\u017cewem<\/i>, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d nr 25 z 1995 r.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W g\u0142\u0119bi, pod ciemn\u0105 kolumn\u0105 kilku splecionych z sob\u0105 jode\u0142, s\u0142upem padaj\u0105cego od nich cienia okryty, wznosi\u0142 si\u0119 niewysoki pag\u00f3rek, kszta\u0142t pod\u0142ugowaty i \u0142agodne stoki maj\u0105cy, niby wa\u0142, niby kurhan, widocznie kiedy\u015b r\u0119kami ludzkimi usypany i jak cala ta polana … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":115,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-276","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=276"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/276\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":280,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/276\/revisions\/280"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}