{"id":287,"date":"2022-09-04T22:51:04","date_gmt":"2022-09-04T20:51:04","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=287"},"modified":"2022-09-04T22:52:01","modified_gmt":"2022-09-04T20:52:01","slug":"17-tablica-pamiatkowa-wskazujaca-miejsce-gdzie-w-l-1814-1829-i-1843-1845-mieszkal-i-tworzyl-zygmunt-krasinski-umieszczona-na-palacu-czapskich-w-warszawie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/17-tablica-pamiatkowa-wskazujaca-miejsce-gdzie-w-l-1814-1829-i-1843-1845-mieszkal-i-tworzyl-zygmunt-krasinski-umieszczona-na-palacu-czapskich-w-warszawie\/","title":{"rendered":"17. Tablica pami\u0105tkowa wskazuj\u0105ca miejsce, gdzie w l. 1814-1829 i 1843-1845 mieszka\u0142 i tworzy\u0142 Zygmunt Krasi\u0144ski, umieszczona na pa\u0142acu Czapskich w Warszawie"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: pa\u0142ac Czapskich w Warszawie przy Krakowskim Przedmie\u015bciu 5, na frontowej elewacji od strony ul. Traugutta<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 1989<\/span><\/p>\n

Materia\u0142: piaskowiec ; wymiary: 550 mm x 750 mm<\/span><\/p>\n

Z Zygmuntem Krasi\u0144skim, synem hr. Wincentego Krasi\u0144skiego i Marii Urszuli z Radziwi\u0142\u0142\u00f3w Krasi\u0144skiej, wybitnym polskim poet\u0105 romantycznym, zwi\u0105zanych jest wiele miejsc na terenie Mazowsza. Jest to Ciechan\u00f3w, gdzie poeta otrzyma\u0142 sakrament bierzmowania, Opinog\u00f3ra, w kt\u00f3rej przebywa\u0142 wielokrotnie i zawsze z rado\u015bci\u0105, Krasne, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 siedziba rodu, wreszcie Warszawa, gdzie mieszka\u0142 i tworzy\u0142.<\/span><\/p>\n

Budynek przy Krakowskim Przedmie\u015bciu 5 w Warszawie zwany wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie pa\u0142acem Czapskich, zwany by\u0142 wcze\u015bniej pa\u0142acem Krasi\u0144skich lub Raczy\u0144skich. W tym miejscu w XVII w. mie\u015bci\u0142 si\u0119 drewniany dw\u00f3r Radziwi\u0142\u0142\u00f3w. W l. 1680-1705 wzniesiono na jego miejscu okaza\u0142\u0105 rezydencj\u0119 dla prymasa Micha\u0142a Radziejowskiego. Przebudowa\u0142 j\u0105 na pocz\u0105tku wieku hetman wielki koronny Adam Sieniawski. Po jego \u015bmierci posiad\u0142o\u015b\u0107 odziedziczy\u0142a c\u00f3rka Zofia, po wyj\u015bciu za m\u0105\u017c za Augusta Czartoryskiego. W 1733 roku budynek kupi\u0142a rodzina Czapskich. Czapscy nadali mu p\u00f3\u017anobarokowy wygl\u0105d i wystr\u00f3j, a bram\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 udekorowali kamiennymi or\u0142ami. Odt\u0105d budynek zacz\u0119to nazywa\u0107 pa\u0142acem. Po \u015bmierci Czapskiego budynek odziedziczy\u0142a jego c\u00f3rka Konstancja, \u017cona marsza\u0142ka sejmu Stanis\u0142awa Ma\u0142achowskiego. Tu w\u0142a\u015bnie odbywa\u0142y si\u0119 narady i konsultacje, tu powstawa\u0142y projekty Konstytucji 3 Maja i koniecznych do reformy pa\u0144stwa ustaw. Marsza\u0142ek dobudowa\u0142 do pa\u0142acu dwie klasycystyczne oficyny i przebudowa\u0142 bram\u0119. Wkr\u00f3tce po \u015bmierci Stanis\u0142awa Ma\u0142achowskiego, w 1810 r. pa\u0142ac przej\u0119li Krasi\u0144scy i szybko sta\u0142 si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w \u017cycia kulturalnego stolicy. Ambitny Wincenty Krasi\u0144ski zaprasza\u0142 do pa\u0142acu na spotkania literackie znanych warszawskich pisarzy i poet\u00f3w, buduj\u0105c swoj\u0105 pozycj\u0119 towarzysk\u0105 i polityczn\u0105. Krasi\u0144scy zebrali w pa\u0142acu poka\u017any zbi\u00f3r niezwykle warto\u015bciowych ksi\u0105\u017cek, zwany Bibliotek\u0105 Ordynacji Krasi\u0144skich, kt\u00f3ra od 1860 r. funkcjonowa\u0142a jako instytucja publiczna1<\/sup><\/a>. W XIX w. w pa\u0142acu mieszka\u0142o wielu znanych Polak\u00f3w: kompozytor i pianista Fryderyk Chopin, swoj\u0105 pracowni\u0119 w l. 1808-1826 mia\u0142 tu znany malarz Zygmunt Vogel. Salonik Chopin\u00f3w mie\u015bci\u0142 si\u0119 w jednej z oficyn na drugim pi\u0119trze pa\u0142acu. By\u0142 to odrestaurowany fragment mieszkania, do kt\u00f3rego w VI 1827 r. wprowadzi\u0142a si\u0119 rodzina Chopin\u00f3w. Fryderyk Chopin mieszka\u0142 tutaj do 2 XI 1830 roku, co upami\u0119tnia ods\u0142oni\u0119ta 100 lat p\u00f3\u017aniej tablica na fasadzie budynku.<\/span><\/p>\n

<\/a> W 1887 r. pa\u0142ac przeszed\u0142 w r\u0119ce Raczy\u0144skich, za spraw\u0105 wdowy po W\u0142adys\u0142awie Krasi\u0144skim, R\u00f3\u017cy z Potockich, kt\u00f3ra po\u015blubi\u0142a Edwarda Raczy\u0144skiego. Hr. E. Raczy\u0144ski by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem pa\u0142acu do 1945 r. W l. 1905 i 1910-1911 w pa\u0142acu mie\u015bci\u0142 si\u0119 m.in. konsulat Stan\u00f3w Zjednoczonych. W czasie obrony Warszawy we wrze\u015bniu 1939 r. g\u0142\u00f3wny korpus pa\u0142acu zosta\u0142 spalony, a oficyny zosta\u0142y powa\u017cnie uszkodzone w czasie powstania warszawskiego. Ca\u0142o\u015b\u0107 odbudowano w l. 1948- 1956 w pi\u0119knej szacie barokowej na potrzeby Akademii Sztuk Pi\u0119knych, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 tam do dzisiaj2<\/sup><\/a>. W 2004 r. pa\u0142ac gruntownie odrestaurowano, nadaj\u0105c mu ciemnoczerwon\u0105 barw\u0119, nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do oryginalnego wystroju gmachu z XVIII w. W otoczeniu pa\u0142acu zwraca uwag\u0119 pomnik konny kondotiera, kt\u00f3ry jest kopi\u0105 podobizny Bartolomea Colleoniego z 1494 r. d\u0142uta Andrei del Verrocchia3<\/sup><\/a>. W 1965 r. budynek zosta\u0142 wpisany do rejestru zabytk\u00f3w. Pa\u0142ac Czapskich, zwany te\u017c pa\u0142acem Krasi\u0144skich by\u0142 prawdziwym i rzeczywistym domem Zygmunta. Jego pogmatwane stosunki z ojcem i \u015brodowiskiem m\u0142odzie\u017cy akademickiej w Warszawie, jego osobiste problemy uczuciowe i artystyczne spowodowa\u0142y, \u017ce nie osiad\u0142 w Opinog\u00f3rze, o czym marzyli jego rodzice, ale sp\u0119dzi\u0142 \u017cycie w ci\u0105g\u0142ych podr\u00f3\u017cach po Europie. Pierwszy raz jako doros\u0142y m\u0119\u017cczyzna opu\u015bci\u0142 Polsk\u0119 13 pa\u017adziernika 1829 roku po traumatycznych wydarzeniach marcowych na Uniwersytecie Warszawskim. By\u0142a to podr\u00f3\u017c narzucona wol\u0105 ojca i zaprawiona gorycz\u0105 \u015bwie\u017cych wspomnie\u0144. <\/span><\/p>\n

Wszystkie podr\u00f3\u017ce odnotowa\u0142 skrupulatnie w biografii poety prof. Zbigniew Sudolski:4<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n

XI 1829-VIII 1832 Szwajcaria \u2013 Italia – Wiede\u0144<\/span><\/p>\n

VIII 1832-IV 1833 Warszawa \u2013 Opinog\u00f3ra \u2013 Knyszyn \u2013 Petersburg \u2013 Warszawa – Krak\u00f3w<\/span><\/p>\n

V 1833-VI 1838 Italia \u2013 Niemcy – Austria<\/span><\/p>\n

VI 1838-XII 1838 Warszawa \u2013 Opinog\u00f3ra \u2013 Wenecja \u2013 Florencja – Rzym<\/span><\/p>\n

XII 1838-VII 1840 Italia \u2013 Szwajcaria \u2013 Niemcy – Italia<\/span><\/p>\n

VII 1840- VII 1843 Niemcy \u2013 Italia \u2013 Szwajcaria \u2013 Francja – Niemcy<\/span><\/p>\n

VII 1843-VI 1844 Niemcy – Wielkie Ksi\u0119stwo Pozna\u0144skie – Kr\u00f3lestwo Polskie<\/span><\/p>\n

VII 1844-XI 1845 Niemcy \u2013 Francja \u2013 Warszawa \u2013 Italia \u2013 Szwajcaria \u2013 Francja \u2013 Niemcy – Polska<\/span><\/p>\n

XI 1845-XII 1847 Austria \u2013 Italia \u2013 Szwajcaria \u2013 Niemcy \u2013 Holandia \u2013 Francja -I talia<\/span><\/p>\n

X 1849-V 1853 Kr\u00f3lestwo Polskie \u2013 Niemcy \u2013 Belgia \u2013 Francja \u2013 Italia \u2013 Niemcy – Warszawa<\/span><\/p>\n

V 1853-VII 1857 Niemcy – Francja<\/span><\/p>\n

VII 1857-XI 1857 Z\u0142oty Potok – Niemcy<\/span><\/p>\n

XI 1857-II 1859 Francja \u2013 Niemcy – Francja<\/span><\/p>\n

Zygmunt Krasi\u0144ski jako poddany rosyjski musia\u0142 ka\u017cdorazowo stara\u0107 si\u0119 o paszport, zwykle z g\u00f3ry okre\u015blonym terminem powrotu z zagranicy. Cz\u0119sto w staraniach tych po\u015bredniczy\u0142 ojciec Zygmunta, prosz\u0105c o przychylno\u015b\u0107 ksi\u0119cia i genera\u0142a Iwana Fiodorowicza Paskiewicza. Namiestnik Kr\u00f3lestwa Polskiego przychyla\u0142 si\u0119 do pr\u00f3\u015bb hrabiego, ale te\u017c ostrzega\u0142 go, \u017ce syn styka si\u0119 zagranic\u0105 z emigrantami politycznymi i wrogami cara. Zygmunt przyjmowa\u0142 uwagi ojca, ale spotka\u0144 i dzia\u0142alno\u015bci emigracyjnej nie zaprzesta\u0142. Np. na r\u0119ce W\u0142adys\u0142awa Zamoyskiego z\u0142o\u017cy\u0142 w darze 30 tys. z\u0142 pol. na rzecz organizowanej przez emigracj\u0119 Biblioteki Polskiej w Pary\u017cu. Kiedy wyrusza\u0142 za granic\u0119 najcz\u0119\u015bciej zatrzymywa\u0142 si\u0119 po drodze u Augusta Cieszkowskiego w Wierzenicy k. Poznania5<\/sup><\/a>. Po kilku dniach sp\u0119dzonych z przyjacielem wyrusza\u0142 swoim powozem w dalsz\u0105 podr\u00f3\u017c do europejskich metropolii. W 1844 r. przyby\u0142 do Kolonii po sze\u015bciu dniach podr\u00f3\u017cy, by spotka\u0107 si\u0119 z Delfin\u0105 Potock\u0105. Muza poety przyby\u0142a na kolo\u0144ski dworzec poci\u0105giem, kt\u00f3rego Zygmunt zawsze si\u0119 obawia\u0142 i konsekwentnie unika\u0142 podr\u00f3\u017cowania kolejami. Poeta kilkakrotnie przerywa\u0142 pobyty zagranic\u0105 i wraca\u0142 do Warszawy lub Opinog\u00f3ry. Tak by\u0142o w 1844 roku, kiedy przerwa\u0142 pobyt w Pary\u017cu i wr\u00f3ci\u0142 do Warszawy 28 wrze\u015bnia, w dwa dni po przyj\u015bciu na \u015bwiat swego pierworodnego syna, W\u0142adys\u0142awa. Zaj\u0119ty podr\u00f3\u017cami, spotkaniami z Delfin\u0105 Potock\u0105 i przyjaci\u00f3\u0142mi, poch\u0142oni\u0119ty tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, dysputami filozoficznymi i politycznymi, nie by\u0142 w domu w chwili narodzin syna. Wigili\u0119 Bo\u017cego Narodzenia sp\u0119dzi\u0142 w pa\u0142acu na Krakowskim Przedmie\u015bciu, ale ju\u017c 17 kwietnia nast\u0119pnego roku wyruszy\u0142 do Italii, zatrzymuj\u0105c si\u0119 po drodze w Wierzenicy u Augusta Cieszkowskiego. <\/span><\/p>\n

Budynek w Warszawie, w kt\u00f3rym wielki poeta mieszka\u0142 przez lata, postanowi\u0142o upami\u0119tni\u0107 TMZC, funduj\u0105c tablic\u0119 pami\u0119ci. Umieszczono j\u0105 na \u015bcianie pa\u0142acu od strony ul. Traugutta (dawniej Berga). Tablica przypomina, jak bardzo to miejsce, zwane od nazwisk kolejnych w\u0142a\u015bcicieli pa\u0142acem Raczy\u0144skich, Krasi\u0144skich i Czapskich, zwi\u0105zane jest z \u017cyciem Zygmunta Krasi\u0144skiego.<\/span><\/p>\n

\n

1<\/a> Edward Raczy\u0144ski, kolejny w\u0142a\u015bciciel pa\u0142acu, postanowi\u0142 przenie\u015b\u0107 bibliotek\u0119 do nowej kamienicy przy ul. Ma\u0142achowskiego, ostatecznie jednak zbiory przeniesiono w 1928 r. do gmachu przy ul. Ok\u00f3lnik 9<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> W 1962 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej odebra\u0142o E. Raczy\u0144skiemu prawo w\u0142asno\u015bci do budynku i zezwoli\u0142o na u\u017cytkowanie pa\u0142acu przez ASP. Dzi\u015b spadkobiercy dawnych w\u0142a\u015bcicieli pr\u00f3buj\u0105 odzyska\u0107 pa\u0142ac. W 2006 r. minister budownictwa uzna\u0142 wydan\u0105 w 1962 r. decyzj\u0119 za niewa\u017cn\u0105. W procesie reprywatyzacji w 2018 r. Urz\u0105d Miasta Warszawy odm\u00f3wi\u0142 zwrotu nieruchomo\u015bci, argumentuj\u0105c, \u017ce budynek by\u0142 wykorzystywany na cele publiczne.<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Monument w 1913 r. trafi\u0142 jako dar z Wenecji do Muzeum Miejskiego w Szczecinie. Po 1945 r. Szczecin sta\u0142 si\u0119 polskim miastem, a monument trafi\u0142 do Warszawy. Z czasem w\u0142adze Szczecina za\u017c\u0105da\u0142y zwrotu pomnika \u2013 kopia powr\u00f3ci\u0142a do Szczecina, a przed pa\u0142acem Czapskich umieszczono kopi\u0119 kopii pomnika w\u0142oskiego kondotiera.<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Zbigniew Sudolski, Krasi\u0144ski<\/i>, Wydawnictwo \u201eancher\u201d, Warszawa 1997, s. 587-588<\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a> August Cieszkowski )1814-1894) \u2013 my\u015bliciel i dzia\u0142acz polityczny, filozof mesjanistyczny, jeden z za\u0142o\u017cycieli Ligi Narodowej Polskiej. Zygmunt Krasi\u0144ski pozna\u0142 si\u0119 z nim w 1839 r. w Mediolanie i odt\u0105d pozostawali w wielkiej przyja\u017ani. Cz\u0119ste kontakty i wymiana my\u015bli w listach scementowa\u0142y przyja\u017a\u0144 i wywar\u0142y wp\u0142yw na ich tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i dzia\u0142alno\u015b\u0107 publiczn\u0105.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: pa\u0142ac Czapskich w Warszawie przy Krakowskim Przedmie\u015bciu 5, na frontowej elewacji od strony ul. Traugutta Ods\u0142oni\u0119cie: 1989 Materia\u0142: piaskowiec ; wymiary: 550 mm x 750 mm Z Zygmuntem Krasi\u0144skim, synem hr. Wincentego Krasi\u0144skiego i Marii Urszuli z Radziwi\u0142\u0142\u00f3w Krasi\u0144skiej, … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":117,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-287","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=287"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":291,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/287\/revisions\/291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}