{"id":341,"date":"2022-09-05T16:54:42","date_gmt":"2022-09-05T14:54:42","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=341"},"modified":"2022-09-05T16:54:42","modified_gmt":"2022-09-05T14:54:42","slug":"28-tablica-pamieci-jana-rzewnickiego-urodzonego-w-ciechanowie-literata-i-jezykoznawcy-wspoltworcy-polskiego-slownictwa-elektrotechnicznego","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/28-tablica-pamieci-jana-rzewnickiego-urodzonego-w-ciechanowie-literata-i-jezykoznawcy-wspoltworcy-polskiego-slownictwa-elektrotechnicznego\/","title":{"rendered":"28. Tablica pami\u0119ci Jana Rzewnickiego urodzonego w Ciechanowie literata i j\u0119zykoznawcy, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy polskiego s\u0142ownictwa elektrotechnicznego"},"content":{"rendered":"<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Lokalizacja: pierwotnie na budynku przy p\u00f3\u0142nocnej pierzei ciechanowskiego Rynku pod nr 21, obecnie na Placu Jana Paw\u0142a II 8 mur banku.<\/span><\/p>\n<p align=\"center\">\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-342\" src=\"http:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28-1024x792.png\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"495\" srcset=\"https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28-1024x792.png 1024w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28-300x232.png 300w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28-768x594.png 768w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28-850x657.png 850w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28.png 1288w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28b.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-343 size-large\" src=\"http:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28b-1024x825.png\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"516\" srcset=\"https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28b-1024x825.png 1024w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28b-300x242.png 300w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28b-768x619.png 768w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28b-1536x1238.png 1536w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28b-2048x1650.png 2048w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/28b-850x685.png 850w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Ods\u0142oni\u0119cie: 10 X 1970 r. w 100-lecie urodzin i 25-lecie \u015bmierci <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Materia\u0142: bia\u0142y marmur; wymiar: 600 mm x 800 mm; wykonana w zak\u0142adzie kamieniarskim w Warszawie. Nowa tablica: czarny granit; wymiar: jak wy\u017cej; fundator: mecenas J\u00f3zef Malinowski<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"> Jan Adam Rzewnicki urodzi\u0142 si\u0119 w Ciechanowie 26 lipca 1871 r. w rodzinie Micha\u0142a i Wiktorii z Dunin-Mi\u0105czy\u0144skich<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote1sym\" name=\"sdfootnote1anc\"><sup>1<\/sup><\/a>. Dom, w kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142, zamyka\u0142 p\u00f3\u0142nocn\u0105 pierzej\u0119 ciechanowskiego Rynku. Obok znajdowa\u0142 si\u0119 ratusz, a tu\u017c za domem, na drugim brzegu \u0141ydyni ruiny Zamku Ksi\u0105\u017c\u0105t Mazowieckich. Mo\u017ce dlatego historia i pami\u0119\u0107 sta\u0142y si\u0119 wa\u017cnym sk\u0142adnikiem postawy politycznej, moralnej i tw\u00f3rczej przysz\u0142ego in\u017cyniera i pisarza. Z perspektywy Rynku wida\u0107 by\u0142o wie\u017c\u0119 ko\u015bcio\u0142a farnego i dzwonnic\u0119 na Farskiej G\u00f3rze, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych w czasach zabor\u00f3w nie wahano si\u0119 manifestowa\u0107 patriotyzmu i przywi\u0105zania do religii katolickiej. <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"> Podczas nauki w Gimnazjum Filologicznym w P\u0142ocku, a nast\u0119pnie podczas studi\u00f3w na Wydziale Fizyczno-Matematycznym Uniwersytetu Warszawskiego i w Charlottenburgu ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 typ cz\u0142owieka odpowiedzialnego i tw\u00f3rczego, ceni\u0105cego sw\u00f3j zaw\u00f3d, powinno\u015bci obywatelskie i uczestnictwo w budowaniu kultury narodowej.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"> J. Rzewnicki zosta\u0142 cenionym elektrykiem \u2013 przez ponad \u0107wier\u0107 wieku (1899-1926) kierowa\u0142 oddzia\u0142em zak\u0142ad\u00f3w elektrotechnicznych Simensa w Warszawie, a nast\u0119pnie przez kolejnych dziesi\u0119\u0107 lat (1926-1936) zajmowa\u0142 wa\u017cne stanowisko w Stowarzyszeniu Elektryk\u00f3w Polskich. W 1938 r. za zas\u0142ugi w pracy zawodowej zosta\u0142 odznaczony Krzy\u017cem Oficerskim Orderu Polonia Restituta.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"> Jest swoistym paradoksem, \u017ce ten wybitny in\u017cynier nie przeszed\u0142 do historii jako in\u017cynier elektryk, ale jako j\u0119zykoznawca i literat. W t\u0119 drug\u0105 sfer\u0119 dzia\u0142alno\u015bci wk\u0142ada\u0142 ca\u0142\u0105 swoj\u0105 pasj\u0119 i wiedz\u0119 humanisty, w niej realizowa\u0142 si\u0119 jako tw\u00f3rca i znawca j\u0119zyka przez ponad czterdzie\u015bci lat aktywno\u015bci zawodowej. I cho\u0107 jego praca i dokonania w obr\u0119bie j\u0119zykoznawstwa s\u0105 dzi\u015b znane niewielkiemu gronu specjalist\u00f3w, to jednak trzeba go uzna\u0107 za znakomitego znawc\u0119 j\u0119zyka i propagatora kultury j\u0119zykowej. J\u0119zyk spe\u0142nia szereg niezwykle wa\u017cnych funkcji. Jest narz\u0119dziem komunikacji. Albert Camus, egzystencjalista i znakomity pisarz francuski powiedzia\u0142: <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>\u0179le nazywa\u0107 rzeczy, to dodawa\u0107<\/i><\/span> <span style=\"font-size: medium;\"><i>nieszcz\u0119\u015bcia \u015bwiatu<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Bezsprzecznie najwa\u017cniejsz\u0105 zas\u0142ug\u0105 Jana Rzewnickiego by\u0142o zredagowanie, wsp\u00f3lnie z K. Otr\u0119bowiczem i M. Lutos\u0142awskim, specjalistycznego s\u0142ownika pt. <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>S\u0142ownictwo elektromechaniczne<\/i><\/span> <span style=\"font-size: medium;\"><i>polskie.<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> Za s\u0142ownik i inne prace zosta\u0142 wyr\u00f3\u017cniony w 1930 r. tytu\u0142em cz\u0142onka honorowego Stowarzyszenia Elektryk\u00f3w Polskich (SEP).<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Znaczenia prac grona j\u0119zykoznawc\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 terminologi\u0105 elektrotechniczn\u0105 nie mo\u017cna zrozumie\u0107 bez nakre\u015blenia kontekstu kulturowego, w kt\u00f3rym rodzi\u0142 si\u0119 polski j\u0119zyk elektrotechniczny. Wiek XIX przywyk\u0142o si\u0119 nazywa\u0107 wiekiem pary i elektryczno\u015bci, kt\u00f3ry zapocz\u0105tkowa\u0142 wielkie zmiany cywilizacyjne w Europie i Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Polski nie by\u0142o w\u00f3wczas na mapie Europy, nie by\u0142o polskoj\u0119zycznego wy\u017cszego szkolnictwa technicznego, polskoj\u0119zycznych wydawnictw, w tym s\u0142ownik\u00f3w terminologicznych. Co prawda w stolicy Galicji dzia\u0142a\u0142a od 1844 r. Lwowska Szko\u0142a Techniczna, ale na j\u0119zyk polski jako wyk\u0142adowy zezwolono dopiero w 1872 r. W 1921 r. uczelnia otrzyma\u0142 status politechniki i w latach mi\u0119dzywojennych sta\u0142a si\u0119 uczelni\u0105 o znakomitej renomie, gdzie zrodzi\u0142a si\u0119 m.in. szko\u0142a matematyk\u00f3w lwowskich. W Warszawie Instytut Politechniczny z rosyjsk\u0105 kadr\u0105 i rosyjskim j\u0119zykiem wyk\u0142adowym powsta\u0142 dopiero w 1898 r. Jesieni\u0105 1915 r. tu\u017c po opuszczeniu Warszawy przez Rosjan uda\u0142o si\u0119 powo\u0142a\u0107 Politechnik\u0119 Warszawsk\u0105 z Wydzia\u0142em Budowy Maszyn i Elektrotechniki. Wyodr\u0119bniony z macierzystego wydzia\u0142u samodzielny Wydzia\u0142 Elektryczny rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1921 roku. Kiedy w Europie pojawia\u0142y si\u0119 nowe poj\u0119cia i nazewnictwo z zakresu nowoczesnej elektrotechniki, w Polsce pos\u0142ugiwano si\u0119 zapo\u017cyczeniami obcoj\u0119zycznym, przede wszystkim z j\u0119zyka niemieckiego. To by\u0142 j\u0119zyk obowi\u0105zuj\u0105cy w dwu zaborach, a nadto j\u0119zyk zachodnioeuropejski, gdzie rodzi\u0142a si\u0119 cywilizacja XX wieku. Przyk\u0142ady u\u017cycia, kt\u00f3re swym zasi\u0119giem wykraczaj\u0105 nawet poza j\u0119zyk elektrotechniki, s\u0105 nadal powszechnie znane: klema (niem. <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Klemme<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> \u2013 zacisk), kurcszlus (niem. <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Kurzschluss<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> \u2013 zwarcie).<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Pierwsze systemowe prace nad polsk\u0105 terminologi\u0105 elektrotechniczn\u0105 wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Komisji S\u0142ownictwa, powsta\u0142\u0105 w Warszawie w 1899 r. tu\u017c po utworzeniu Delegacji Elektrotechnicznej przy Sekcji Technicznej Warszawskiego Oddzia\u0142u Towarzystwa Popierania Rosyjskiego Przemys\u0142u i Handlu. W sk\u0142ad komisji weszli praktycy znakomicie orientuj\u0105cy si\u0119 w zagadnieniach elektrotechnicznych oraz posiadaj\u0105cy powa\u017cne kompetencje j\u0119zykowe: Kazimierz Otr\u0119bowicz jako przewodnicz\u0105cy, Marian Lutos\u0142awski jako sekretarz i Jan Rzewnicki, a wkr\u00f3tce do\u0142\u0105czyli do nich Mieczys\u0142aw Po\u017caryski oraz Tadeusz \u017bera\u0144ski. W 1904 r. opublikowano \u201eMateria\u0142y do s\u0142ownictwa elektrotechnicznego\u201d, zawieraj\u0105ce prowizoryczne t\u0142umaczenie du\u017cej liczby termin\u00f3w niemieckich oraz proponowane wersje polskich odpowiednik\u00f3w, zg\u0142oszone przez elektryk\u00f3w z Warszawy i Lwowa. W 1917 r. na nadzwyczajnym Zje\u017adzie Technik\u00f3w Polskich przyj\u0119to 150 nowych podstawowych termin\u00f3w. W sk\u0142adzie Centralnej Komisji S\u0142ownictwa Elektrotechnicznego pod przewodnictwem Kazimierza Drewnowskiego znalaz\u0142 si\u0119 te\u017c Jan Rzewnicki. Plonem pracy Komisji by\u0142 wydany po kilku miesi\u0105cach \u201eOpisowy s\u0142owniczek elektrotechniczny\u201d. W 1919 roku sformu\u0142owano jak\u017ce wa\u017cne zasady tworzenia terminologii z tej dziedziny wiedzy. <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Jan Rzewnicki nie zapomina\u0142 te\u017c o pozosta\u0142ych u\u017cytkownikach j\u0119zyka ojczystego, zw\u0142aszcza po 1918 r. By\u0142 jednym z za\u0142o\u017cycieli Towarzystwa Poprawno\u015bci J\u0119zyka Polskiego (od 1934 r. Towarzystwa Poprawno\u015bci J\u0119zyka Polskiego, po 1945 roku &#8211; Towarzystwa Kultury J\u0119zyka). W 1933 r. wsp\u00f3lnie z W. Doroszewskim, S. S\u0142o\u0144skim, S. Szoberem formu\u0142uje w wychodz\u0105cym do dzisiaj <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Poradniku J\u0119zykowym<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> g\u0142\u00f3wne cele Towarzystwa, tj. praca nad koordynacj\u0105 nauczania j\u0119zyka polskiego na wszystkich stopniach, a tak\u017ce pomoc <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>tym wszystkim<\/i><\/span> <span style=\"font-size: medium;\"><i>kt\u00f3rych, \u017cycie i praktyka<\/i><\/span> <span style=\"font-size: medium;\"><i>ich zawodu nasuwa jakie\u015b w\u0105tpliwo\u015bci j\u0119zykowe i wahania, pytania, ch\u0119\u0107<\/i><\/span> <span style=\"font-size: medium;\"><i>udoskonale\u0144, zmian i ujednostajnie\u0144 przepis\u00f3w. <\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">Rzewnicki kierowa\u0142 administracj\u0105 pisma, zamieszcza\u0142 w nim artyku\u0142y i porady, a lokal redakcyjny mie\u015bci\u0142 si\u0119 w jego prywatnym mieszkaniu w Warszawie przy Tamce. Nie m\u00f3g\u0142 w\u00f3wczas przypuszcza\u0107, \u017ce toruje drog\u0119 dwu przysz\u0142ym polonistom i nauczycielom akademickim, zwi\u0105zanym z ziemi\u0105 ciechanowsk\u0105. Nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c dr hab. Jan Pilich, tak\u017ce wsp\u00f3\u0142pracownik prof. W. Doroszewskiego, by\u0142 znakomitym j\u0119zykoznawc\u0105, wyk\u0142adowc\u0105 Wy\u017cszej Szko\u0142y Pedagogicznej w Siedlcach (obecnie Akademia Podlaska), a prof. dr hab. Jerzy Bralczyk, chyba najbardziej znany propagator kultury j\u0119zyka, jest obecnie wyk\u0142adowc\u0105 Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"> Przez wiele lat tylko najbli\u017csi wiedzieli, \u017ce Jan Rzewnicki realizuje si\u0119 tak\u017ce w tw\u00f3rczo\u015bci <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>stricte<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> literackiej, zw\u0142aszcza jako autor dramat\u00f3w historycznych osadzonych w realiach powstania styczniowego. Spo\u015br\u00f3d og\u0142oszonych drukiem najwi\u0119kszy odd\u017awi\u0119k zdoby\u0142y: <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>1863. Obrazy sceniczne<\/i><\/span> <span style=\"font-size: medium;\"><i>z powstania styczniowego<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> (nak\u0142adem Ksi\u0119garni F. Hoesicka, Warszawa 1930) oraz <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Bohaterowi \u2026 Obraz dramatyczny<\/i><\/span> <span style=\"font-size: medium;\"><i>z powstania styczniowego<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> (nak\u0142adem Ko\u0142a Polsko-W\u0142oskiego im. Leonarda da Vinci, Warszawa 1931). Pierwszy z nich sk\u0142ada si\u0119 z trzech obraz\u00f3w (akt\u00f3w) o wielce wymownych tytu\u0142ach<\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>. Przed burz\u0105<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> rozpoczyna si\u0119 tu\u017c po dramatycznym 17 lutym 1861 r., kiedy zabito na Placu Zamkowym w Warszawie pi\u0119ciu uczestnik\u00f3w patriotycznej demonstracji (Filip Adamkiewicz, Micha\u0142 Arcichiewicz, Karol Brendel, Marceli P. Karczewski, Zdzis\u0142aw Rutkowski). <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>B\u0142yski<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> ukazuj\u0105 wydarzenia poprzedzaj\u0105ce og\u0142oszenie wybuchu powstania 22 stycznia 1863 r., a cz\u0119\u015b\u0107 trzecia <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Zdeptana \u2026<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> to <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>\u0142zami pisane<\/i><\/span> <span style=\"font-size: medium;\"><i>powstania dzieje<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">, zako\u0144czone tragicznym fina\u0142em 5 sierpnia 1864 r., kiedy ca\u0142y Rz\u0105d Narodowy, na czele z dyktatorem powstania Romualdem Trauguttem, zawis\u0142 na szubienicy w Cytadeli Warszawskiej. Stanowisko autora dramatu wobec narodowej tragedii by\u0142o oczywiste. Powstanie by\u0142o heroicznym protestem przeciwko niewoli, dowodem niez\u0142omnego przywi\u0105zania Polak\u00f3w do wolno\u015bci, dziejow\u0105 konieczno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra utorowa\u0142a drog\u0119 do niepodleg\u0142o\u015bci nast\u0119pnym pokoleniom. Nie bez znaczenia s\u0105 tu osobiste do\u015bwiadczenia i emocje autora dramatu, kt\u00f3ry wychowa\u0142 si\u0119 w tradycji powsta\u0144czej. Jego matka wraz z dziewi\u0119cioma bra\u0107mi wzi\u0119\u0142a czynny udzia\u0142 w dzia\u0142aniach powsta\u0144czych, wi\u0119c jej syn musia\u0142 wzrasta\u0107 w kulcie powstania i w szacunku do jego uczestnik\u00f3w, kt\u00f3rych na rodzinnej ziemi ciechanowskiej by\u0142a ca\u0142kiem spora ilo\u015b\u0107<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote2sym\" name=\"sdfootnote2anc\"><sup>2<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"> Spo\u015br\u00f3d dorobku literackiego J. Rzewnickiego nale\u017cy wyr\u00f3\u017cni\u0107 og\u0142oszony drukiem w 1939 r. dramat<\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i> Stanis\u0142aw August kr\u00f3l, tragedia wal\u0105cego si\u0119 pa\u0144stwa. Pierwszy kr\u00f3l z prawdziwego zdarzenia (1758-1764)<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> oraz tom wspomnie\u0144 z wycieczek po tatrza\u0144skich szlakach pt. <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Moje przygody w Tatrach<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">. <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>U\u015bmiechy i dreszcze<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">, opatrzone podtytu\u0142em <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Kartki z pami\u0119tnika<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> (1931). Pi\u0119kny, klarowny j\u0119zyk i szlachetny cel, by poznawa\u0107 ziemie odrodzonej Rzeczypospolitej, przysporzy\u0142y autorowi wielu czytelnik\u00f3w. Orygina\u0142 tekstu znajduje si\u0119 w Muzeum Tatrza\u0144skim w Zakopanem i mo\u017ce warto by\u0142oby postara\u0107 si\u0119 o wznowienie ksi\u0105\u017cki<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote3sym\" name=\"sdfootnote3anc\"><sup>3<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"> Spu\u015bcizna literacka J. Rzewnickiego cho\u0107 ilo\u015bciowo niewielka spotka\u0142a si\u0119 jednak z uznaniem i wysok\u0105 ocen\u0105 \u015brodowiska literackiego. 5 listopada 1935 r. zosta\u0142 wyr\u00f3\u017cniony presti\u017cowym Srebrnym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury za szerzenie zami\u0142owania do literatury polskiej. Ma\u0142o kto wie, \u017ce nie by\u0142 jedynym ciechanowianinem, kt\u00f3ry w 1935 r. otrzyma\u0142 to presti\u017cowe i wysoko cenione wyr\u00f3\u017cnienie. Za szerzenie czytelnictwa Srebrny Wawrzyn PAL otrzyma\u0142a Julia Kratowska oraz Maria Raniecka. Tego roku wyr\u00f3\u017cnienie otrzyma\u0142o szereg wa\u017cnych postaci \u017cycia literackiego w Polsce, m.in. Stanis\u0142aw Lorentz, historyk sztuki, dyrektora Muzeum Narodowego w l. 1935 1982, Jadwiga Beckowa, \u017cona ministra spraw zagranicznych RP J\u00f3zefa Becka, Witold Hulewicz, kierownik wydzia\u0142u literackiego Polskiego Radia, Zenon Kosidowski, dyrektor Polskiego Radia w Poznaniu, Micha\u0142 Rusinek, radca ministerialny, Wanda Barszczewska, aktorka dramatyczna scen warszawskich, siostra Witolda, ojca El\u017cbiety Barszczewskiej, za zas\u0142ugi dla polskiej sceny, Jadwiga Mortkiewiczowa, w\u0142a\u015bcicielka znakomitej ksi\u0119garni za dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydawnicz\u0105, Julian Krzy\u017canowski, autor niezwykle cenionej <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Historii literatury polskiej<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">, za szerzenie zami\u0142owania do literatury ojczystej w\u015br\u00f3d emigracji.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Rok po otrzymaniu nagrody pisarz ci\u0119\u017cko zachorowa\u0142. Utraci\u0142 w\u0142adz\u0119 w r\u0119kach, zdolno\u015b\u0107 p\u0142ynnego formu\u0142owania my\u015bli i zapami\u0119tywania. \u017bona Jadwiga z domu Sobolewska, tak jak i on pochodz\u0105ca z Ciechanowa, sta\u0142a si\u0119 odt\u0105d najserdeczniejsz\u0105 opiekunk\u0105, sekretark\u0105 i \u0142\u0105czniczk\u0105 ze \u015bwiatem. Choroba niestety post\u0119powa\u0142a szybko. Jan Rzewnicki w czasie okupacji nie porusza\u0142 si\u0119 ju\u017c samodzielnie, ale najtragiczniejsze chwile mia\u0142y dopiero nadej\u015b\u0107. Wybuch powstania warszawskiego spowodowa\u0142 konieczno\u015b\u0107 ewakuacji z mieszkania przy Alejach Niepodleg\u0142o\u015bci 132. Bezw\u0142adnego chorego nie spos\u00f3b by\u0142o zabra\u0107 z ostrzeliwanej dzielnicy. Zniesiono go do piwnicy, w kt\u00f3rej zgin\u0105\u0142 12 sierpnia 1944 r. zaduszony dymem z p\u0142on\u0105cego budynku. 26 marca 1945 r. cia\u0142o ekshumowano i z\u0142o\u017cono w parku Dreszera, a po kolejnej ekshumacji 30 kwietnia 1946 r. z\u0142o\u017cono na Cmentarzu Powsta\u0144c\u00f3w Warszawy na Woli. Zgodnie z \u017cyczeniem przyjaci\u00f3\u0142 Jan Rzewnicki zosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Obro\u0144c\u00f3w Warszawy w okolicach Parku Ujazdowskiego. Tam prawdopodobnie spoczywa wybitny syn ziemi ciechanowskiej, cz\u0142owiek o niezwykle rozleg\u0142ych zainteresowaniach, kt\u00f3ry gor\u0105co kocha\u0142 sw\u00f3j kraj, ojczysty j\u0119zyk i kultur\u0119<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote4sym\" name=\"sdfootnote4anc\"><sup>4<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Projekt uhonorowania wybitnego ciechanowianina zg\u0142osi\u0142 Robert Barto\u0142d w maju 1969 roku. Przedstawi\u0142 sylwetk\u0119 J. Rzewnickiego, stawiaj\u0105c jednocze\u015bnie wniosek o ufundowanie tablicy pami\u0105tkowej i umieszczenie jej na budynku, w kt\u00f3rym urodzi\u0142 si\u0119 znakomity j\u0119zykoznawca. Ustalenie rzeczywistego miejsca urodzin powierzono dwu cz\u0142onkom zarz\u0105du. Uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia tablicy z udzia\u0142em w\u0142adz miejskich, regionalist\u00f3w, nauczycieli i m\u0142odzie\u017cy szkolnej odby\u0142a si\u0119 10 X 1970 roku. Wiceprezes R. Barto\u0142d przedstawi\u0142 sylwetk\u0119 i dokonania zawodowe oraz literackie J. Rzewnickiego, podkre\u015blaj\u0105c jego zwi\u0105zki z rodzinnym miastem. Marmurowa tablica podkre\u015blaj\u0105ca zas\u0142ugi laureata Srebrnego Wawrzynu Akademickiego PAL dla nauki i kultury polskiej zosta\u0142a ufundowana przez TMZC z okazji 100-lecia urodzin i 25-lecia \u015bmierci zas\u0142u\u017conego ciechanowianina. Umieszczono j\u0105 na elewacji kamienicy przy ul. Rynek 21. Po latach, w wyniku ustale\u0144 dr. A. Kociszewskiego, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce kamienica, na kt\u00f3rej umieszczono tablic\u0119, nie jest rzeczywistym miejscem urodzenia Jana Rzewnickiego, a dom, w kt\u00f3rym urodzi\u0142 si\u0119 in\u017c. J. Rzewnicki, nie zachowa\u0142 si\u0119 do naszych czas\u00f3w. W tej sytuacji zdecydowano o umieszczeniu tablicy w najbli\u017cszym s\u0105siedztwie tego miejsca, tj. na parkanie budynku Banku Pekao na Placu Jana Paw\u0142a II (dawny Rynek) pod numerem 8. Nowa tablica z 2006 r. r\u00f3\u017cni si\u0119 od poprzedniej tylko pierwsz\u0105 linijk\u0105 tekstu. S\u0142owa: <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>26 lipca 1871 r. urodzi\u0142 si\u0119 w tym domu Jan Rzewnicki <\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">zast\u0105piono s\u0142owami: <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>W tym miejscu sta\u0142 dom, w<\/i><\/span> <span style=\"font-size: medium;\"><i>kt\u00f3rym urodzi\u0142 si\u0119 Jan Rzewnicki<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\">\n<p><span style=\"font-size: medium;\">Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Lewandowski Edward, Parczy\u0144ska Bogumi\u0142a, <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Rzewnicki Jan (1871-1944).<\/i><\/span> <span style=\"font-size: medium;\"><i>In\u017cynier-elektryk, j\u0119zykoznawca, literat<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">, (w:) <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Mazowszanie zas\u0142u\u017ceni dla techniki<\/i><\/span> <span style=\"font-size: medium;\"><i>i nauki<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"><b>, <\/b><\/span><span style=\"font-size: medium;\">Naczelna Organizacja Techniczna i Muzeum Okr\u0119gowe w Ciechanowie, Ciechan\u00f3w 1987<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Andrzej Sieczkowski, <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Wspomnienie o Janie Rzewnickim<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">, \u201ePoradnik J\u0119zykowy\u201d 6\/1949, s. 1-4<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Biogram w \u201ePolskim S\u0142owniku Biograficznym\u201d, t. 34, s. 8<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\">\n<div id=\"sdfootnote1\">\n<p class=\"sdfootnote\" align=\"justify\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote1anc\" name=\"sdfootnote1sym\">1<\/a> Cyt. za A. Kociszewski, <i>Jan Rzewnicki (1871-1944). In\u017cynier, j\u0119zykoznawca, dramaturg i taternik,<\/i> \u201eStudia Mazowieckie\u201d Nr 1-2\/2008. E. Lewandowski i B. Parczy\u0144ska w artykule \u201eRzewnicki Jan (1871-1944). In\u017cynier-elektryk, j\u0119zykoznawca, literat\u201d oraz T. Kaczorowska w eseju \u201dDramat sceniczny \u201e1863\u201d Jana A. Rzewnickiego\u201d nazwisko rodowe matki Jana Rzewnickiego podaj\u0105 jako Dunin-Mieczy\u0144ska.<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote2\">\n<p align=\"justify\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote2anc\" name=\"sdfootnote2sym\">2<\/a> Kaczorowska Teresa<i>, Dramat sceniczny \u201e1863\u201d Jana A. Rzewnickiego, <\/i>\u201eCiechanowskie Zeszyty Literackie\u201d Nr 15, Zwi\u0105zek Literat\u00f3w na Mazowszu, Ciechan\u00f3w 2013<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote3\">\n<p align=\"justify\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote3anc\" name=\"sdfootnote3sym\">3<\/a> Kociszewski Aleksander<i>, Jan Rzewnicki (1871- 1944). In\u017cynier, j\u0119zykoznawca,<\/i> <i>dramaturg i taternik<\/i>, \u201eStudia Mazowieckie\u201d Nr 1-2\/2008<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote4\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote4anc\" name=\"sdfootnote4sym\">4<\/a> tam\u017ce<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lokalizacja: pierwotnie na budynku przy p\u00f3\u0142nocnej pierzei ciechanowskiego Rynku pod nr 21, obecnie na Placu Jana Paw\u0142a II 8 mur banku. Ods\u0142oni\u0119cie: 10 X 1970 r. w 100-lecie urodzin i 25-lecie \u015bmierci Materia\u0142: bia\u0142y marmur; wymiar: 600 mm x 800 &hellip; <a href=\"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/28-tablica-pamieci-jana-rzewnickiego-urodzonego-w-ciechanowie-literata-i-jezykoznawcy-wspoltworcy-polskiego-slownictwa-elektrotechnicznego\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":128,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-341","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/341","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=341"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/341\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":344,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/341\/revisions\/344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=341"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}