{"id":362,"date":"2022-09-05T17:15:09","date_gmt":"2022-09-05T15:15:09","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=362"},"modified":"2022-09-05T17:15:09","modified_gmt":"2022-09-05T15:15:09","slug":"33-tablica-upamietniajaca-pobyt-marii-sklodowskiej-curie-w-szczukach-w-l-1886-1889","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/33-tablica-upamietniajaca-pobyt-marii-sklodowskiej-curie-w-szczukach-w-l-1886-1889\/","title":{"rendered":"33. Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca pobyt Marii Sk\u0142odowskiej-Curie w Szczukach w l. 1886-1889"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: Szczuki \u2013 dworek pa\u0144stwa \u017b\u00f3rawskich w Szczukach, gm. P\u0142oniawy-Bramura, pow. makowski; w okresie zabor\u00f3w i w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym miejscowo\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142a do gminy Zalesie w \u00f3wczesnym powiecie ciechanowskim, siedzib\u0105 gminy by\u0142o w\u00f3wczas Krasne.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\n

\n

Materia\u0142 ; materia\u0142 marmur bia\u0142y wymiary: 600 mm x 400 mm<\/span><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 1 X 1967 w setn\u0105 rocznic\u0119 urodzin podw\u00f3jnej laureatki Nagrody Nobla<\/span><\/p>\n

Krasiniec, wie\u015b nad rzek\u0105 W\u0119gierk\u0105, w parafii Krasne. Nale\u017ca\u0142a do d\u00f3br hrabi\u00f3w Krasi\u0144skich. W obr\u0119bie wsi mie\u015bci\u0142a si\u0119 osada z karczm\u0105, licz\u0105ca 43 mieszka\u0144c\u00f3w oraz cukrownia. Ca\u0142a wie\u015b liczy\u0142a 202 mieszka\u0144c\u00f3w, w tym 106 katolik\u00f3w, mia\u0142a 19 budynk\u00f3w mieszkalnych. Osada fabryczna mia\u0142a 18 dom\u00f3w i 813 mieszka\u0144c\u00f3w1<\/sup><\/a>. Tu\u017c bok s\u0142ynnej ju\u017c w\u00f3wczas cukrowni \u201eKrasiniec\u201d znajdowa\u0142 si\u0119 dw\u00f3r pa\u0144stwa \u017b\u00f3rawskich w Szczukach. Dzisiaj Krasiniec, gdzie by\u0142a cukrownia Krasi\u0144skich, jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 wsi Szczuki.<\/span><\/p>\n

Od 1 stycznia 1886 roku we dworze zarz\u0105dcy cukrowni w Krasi\u0144cu posad\u0119 guwernantki przyj\u0119\u0142a Maria Sk\u0142odowska, p\u00f3\u017aniejsza dwukrotna noblistka. Znalaz\u0142a t\u0119 prac\u0119 za po\u015brednictwem jednego z warszawskich biur pracy, aby zdoby\u0107 pieni\u0105dze na w\u0142asne utrzymanie, a tak\u017ce na pomoc dla przebywaj\u0105cej na studiach w Pary\u017cu starszej siostry Bronis\u0142awy. Maj\u0105tek w Szczukach stanowi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 d\u00f3br Krasne hr. Ludwika Krasi\u0144skiego, jednego z najbogatszych ludzi na ziemiach polskich pod zaborem rosyjskim. Dzier\u017cawi\u0142 go od hrabiego Juliusz \u017b\u00f3rawski. Pa\u0144stwo \u017b\u00f3rawscy mieli spor\u0105 gromadk\u0119 dzieci. Trzech syn\u00f3w uczy\u0142o si\u0119 w Warszawie, jeden studiowa\u0142 na warszawskim uniwersytecie. M\u0142od\u0105 warszawiank\u0119 wynaj\u0119li \u017b\u00f3rawscy do nauczania swych najm\u0142odszych dzieci. Kontrakt opiewa\u0142 na wynagrodzenie w wysoko\u015bci 500 rubli rocznie plus mieszkanie i ca\u0142kowite utrzymanie. By\u0142y to warunki bardzo przyzwoite i Maria zgodzi\u0142a si\u0119 na nie bez wahania. <\/span><\/p>\n

M\u0142oda guwernerka urodzi\u0142a si\u0119 w 7 listopada 1867 r. w Warszawie w rodzinie W\u0142adys\u0142awa Sk\u0142odowskiego i Bronis\u0142awy z Boguskich. Sk\u0142odowscy pochodzili z drobnej szlachty, kiedy\u015b do\u015b\u0107 zamo\u017cnej, potem w pocz\u0105tkach XIX w. zubo\u017ca\u0142ej. Ich gniazdem rodzinnym by\u0142y Sk\u0142ody na ziemi \u0142om\u017cy\u0144skiej. Maria odziedziczy\u0142a po rodzicach wybitne zdolno\u015bci, talent i pracowito\u015b\u0107. Ojciec W\u0142adys\u0142aw uko\u0144czy\u0142 studia w Petersburgu, zna\u0142 cztery j\u0119zyki nowo\u017cytne, grek\u0119 i \u0142acin\u0119, wyk\u0142ada\u0142 matematyk\u0119 i fizyk\u0119, interesuj\u0105c si\u0119 jednocze\u015bnie sztuk\u0105, poezj\u0105 i humanistyk\u0105. Matka Bronis\u0142awa z Boguskich prowadzi\u0142a znakomit\u0105 pensj\u0119 przy ul. Freta w Warszawie. <\/span><\/p>\n

Maria uko\u0144czy\u0142a pensj\u0119 \u017ce\u0144sk\u0105 Jadwigi Sikorskiej w Warszawie, nast\u0119pnie gimnazjum. Marzy\u0142a o studiach we Francji, poniewa\u017c w Polsce nie przyjmowano kobiet do szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych. Przyjecha\u0142a do Szczuk po trzygodzinnej podr\u00f3\u017cy kolej\u0105 \u017celazn\u0105 i pi\u0119ciogodzinnej je\u017adzie saniami w ch\u0142odzie i ciemno\u015bciach z ciechanowskiego dworca do Szczuk. Ze sto\u0142ecznej Warszawy trafi\u0142a na prowincj\u0119, wi\u0119c pierwsze dni nie by\u0142y \u0142atwe. Czu\u0142a si\u0119 samotna, miejscowe towarzystwo poch\u0142oni\u0119te swoimi przyziemnymi sprawami, nie mog\u0142o by\u0107 dla niej interesuj\u0105ce. Spacery po okolicy pe\u0142nej buraczanych upraw te\u017c nie nastraja\u0142y optymistycznie. Azylem i ucieczk\u0105 od codzienno\u015bci by\u0142o samodzielne zg\u0142\u0119bianie wiedzy. Korzystaj\u0105c z biblioteki przy cukrowni w Krasi\u0144cu i korespondencyjnych, ale bezcennych wskaz\u00f3wek ojca, Maria pog\u0142\u0119bia\u0142a sw\u0105 wiedz\u0119. Pragn\u0119\u0142a i\u015b\u0107 \u015bladami Bronki i marzy\u0142a o studiach w Pary\u017cu. <\/span><\/p>\n

Maria by\u0142a wiern\u0105 c\u00f3rk\u0105 epoki pozytywistycznej, kt\u00f3rej idea\u0142y nie s\u0105 dla niej tylko has\u0142em lub pustym frazesem. Chce by\u0107 u\u017cyteczna dla spo\u0142ecze\u0144stwa, zw\u0142aszcza dla ludu polskiego, pozbawionego dost\u0119pu do wiedzy i kultury narodowej. Uk\u0142ada plan tajnych lekcji dla dzieci ch\u0142opskich, kt\u00f3ry za zgod\u0105 Pa\u0144stwa \u017b\u00f3rawskich wciela w czyn. Teraz w wolnych chwilach odbywa w swym pokoiku lekcje czytania i pisania. Po nich zasiada przy swym biureczku i do p\u00f3\u017anej nocy czyta dzie\u0142a naukowe z zakresu matematyki, kt\u00f3re wypo\u017cycza od in\u017cynier\u00f3w z cukrowni, po\u017cycza od znajomych lub otrzymuje od rodze\u0144stwa. Wertuje dzie\u0142a w kilku j\u0119zykach, przedziera si\u0119 samodzielnie przez zawi\u0142o\u015bci chemii, fizyki, anatomii i fizjologii, socjologii i innych dziedzin nauki2<\/sup><\/a>. Niespodziewanie w uporz\u0105dkowany \u015bwiat Marii wkrada si\u0119 gor\u0105ce uczucie. Poznaje syna swoich chlebodawc\u00f3w, Kazimierza. Ni\u0107 sympatii i wzajemnego zainteresowania splata dwoje m\u0142odych ludzi.<\/span><\/p>\n

Zakocha\u0142a si\u0119 z wzajemno\u015bci\u0105 w synu zarz\u0105dcy \u2013 Kazimierzu \u017b\u00f3rawskim, w\u00f3wczas studencie nauk matematycznych i fizycznych Uniwersytetu Warszawskiego, a p\u00f3\u017aniejszym wybitnym matematyku, rektorze Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego w Krakowie. Na Kazimierzu wywar\u0142a piorunuj\u0105ce wra\u017cenie \u2013 urocza i pe\u0142na wdzi\u0119ku, znakomicie wychowana i wykszta\u0142cona, obdarzona niezwyk\u0142\u0105 pami\u0119ci\u0105 i b\u0142yskotliw\u0105 inteligencj\u0105. M\u0142odzi planowali \u015blub, lecz rodzice Kazimierza na zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski zgody nie wyrazili. Zagrozili nawet wydziedziczeniem syna i cofni\u0119ciem finansowania studi\u00f3w. Dla \u017b\u00f3rawskich nauczycielka domowa ich dzieci by\u0142a, owszem, mi\u0142\u0105 dziewczyn\u0105, ale nie mog\u0142a by\u0107 tzw. dobr\u0105 parti\u0105, by\u0142a bowiem zbyt uboga i spoza \u015brodowiska. Kazimierz, cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 darzy\u0142 Mari\u0119 szczerym i g\u0142\u0119bokim uczuciem, nie potrafi\u0142 sprzeciwi\u0107 si\u0119 woli rodzic\u00f3w. Maria nie potrafi\u0142a znale\u017a\u0107 si\u0119 w tej niezr\u0119cznej sytuacji. Kiedy tylko latem 1889 roku przygotowa\u0142a dzieci pa\u0144stwa \u017b\u00f3rawskich do nauki w szko\u0142ach publicznych, po trzech latach pracy u pa\u0144stwa \u017burawskich opu\u015bci\u0142a dworek w Szczukach i wr\u00f3ci\u0142a do Warszawy. We wrze\u015bniu 1891 roku, a wi\u0119c po przesz\u0142o dw\u00f3ch latach Maria Sk\u0142odowska spotka\u0142a si\u0119 z Kazimierzem \u017b\u00f3rawskim w Zakopanem, gdzie dosz\u0142o mi\u0119dzy nimi do rozmowy decyduj\u0105cej i przes\u0105dzaj\u0105cej o losach obojga. Kazimierz, ju\u017c nie student, ale \u015bwie\u017co upieczony doktor uniwersytetu w Lipsku, okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 nadal zagubionym uczuciowo m\u0119\u017cczyzn\u0105 i Maria, nie bez racji, uzna\u0142a, \u017ce nie chce dzieli\u0107 \u017cycia z tak niezdecydowanym cz\u0142owiekiem3<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Zawiedzione uczucie nie zniszczy\u0142o kochank\u00f3w, \u017cadne z nich nie zaprzepa\u015bci\u0142o swoich \u017cyciowych szans i pasji. Maria, po uko\u0144czeniu wymarzonych studi\u00f3w w Pary\u017cu , pi\u0119\u0142a si\u0119 szybko po szczeblach kariery naukowej, zostaj\u0105c dwukrotn\u0105 noblistk\u0105, jako jedyna kobieta. Kazimierz z kolei po studiach w Warszawie, Lipsku, Getyndze i Pary\u017cu rozpocz\u0105\u0142 karier\u0119 naukow\u0105 na uniwersytetach we Lwowie, Krakowie i Warszawie. By\u0142 nawet w l. 1917-1918 rektorem Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, ale najbardziej znany jest jako tw\u00f3rca polskiej szko\u0142y matematycznej4<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

Po powrocie do Warszawy Maria rzuca si\u0119 w wir nauki. Zaczyna prowadzi\u0107 pierwsze do\u015bwiadczenia chemiczne w Muzeum Przemys\u0142u i Rolnictwa w Warszawie przy Krakowskim Przedmie\u015bciu 66. Za\u0142o\u017cycielem tej plac\u00f3wki w 1875 r., pierwszym i d\u0142ugoletnim prezesem, by\u0142 Ludwik hrabia Krasi\u0144ski. Ten sam, kt\u00f3ry Juliuszowi \u017b\u00f3rawskiemu powierzy\u0142 zarz\u0105d nad cukrowni\u0105 \u201eKrasiniec\u201d.<\/span><\/p>\n

W 1891 r. Maria Sk\u0142odowska wyjecha\u0142a do Francji i rozpocz\u0119\u0142a studia na paryskiej Sorbonie. Ju\u017c w roku 1893 uzyska\u0142a licencjat nauk fizycznych, a rok p\u00f3\u017aniej – matematycznych. W 1895 r. po\u015blubi\u0142a znanego fizyka francuskiego Piotra Curie, z kt\u00f3rym po\u0142\u0105czy\u0142o j\u0105 uczucie oraz wsp\u00f3lne zainteresowania naukowe. Wsp\u00f3lne badania nad promieniowaniem rud uranowych doprowadzi\u0142y w 1898 r. do odkrycia dw\u00f3ch pierwiastk\u00f3w promieniotw\u00f3rczych \u2013 polonu i radu. W 1903 r. Maria Sk\u0142odowska-Curie uzyska\u0142a doktorat z nauk fizycznych o raz zosta\u0142a wyr\u00f3\u017cniona nagrod\u0105 Nobla w dziedzinie fizyki wsp\u00f3lnie z Piotrem Curie i Henrykiem Becquerelem. 19 kwietnia w wyniku wypadku drogowego zmar\u0142 jej m\u0105\u017c. Na opuszczone przez niego stanowisko kierownika katedry fizyki Uniwersytetu Paryskiego powo\u0142ano jego ma\u0142\u017conk\u0119. Po \u015bmierci m\u0119\u017ca Maria kontynuowa\u0142a prace badawcze, kt\u00f3re uwie\u0144czone zosta\u0142y wyodr\u0119bnieniem radu w postaci metalicznej. Za prac\u0119 t\u0119 w roku 1911 otrzyma\u0142a ponownie Nagrod\u0119 Nobla \u2013 tym razem w dziedzinie chemii. Dzi\u0119ki jej wysi\u0142kom w roku 1912 powsta\u0142 w Pary\u017cu Instytut Radowy, kt\u00f3rego dzia\u0142em fizykochemicznym kierowa\u0142a a\u017c do \u015bmierci. W latach I wojny \u015bwiatowej Maria ca\u0142e swe si\u0142y i wiedz\u0119 odda\u0142a armii francuskiej. Zorganizowa\u0142a w\u00f3wczas ruchome stacje rentgenowskie, kt\u00f3re obs\u0142ugiwa\u0142a sama, badaj\u0105c rannych \u017co\u0142nierzy i szkol\u0105c specjalistyczny personel. Mimo \u017ce los zwi\u0105za\u0142 \u017cycie Marii z Francj\u0105, zawsze utrzymywa\u0142a \u015bcis\u0142e kontakty z krajem ojczystym. Dzi\u0119ki jej wysi\u0142kom i bezpo\u015bredniej pomocy mog\u0142y rozwin\u0105\u0107 si\u0119 w Polsce prace nad promieniotw\u00f3rczo\u015bci\u0105 prowadzone w warszawskiej Pracowni Radiologicznej. Tak\u017ce dzi\u0119ki jej inicjatywie i ofiarno\u015bci zawdzi\u0119cza swe powstanie Instytut Radowy w Warszawie w 1932 roku, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142o wykorzystanie leczniczego dzia\u0142ania radu dla ratowania \u017cycia i zdrowia ludzi. Maria Sk\u0142odowska-Curie zmar\u0142a 4 lipca 1934 roku na skutek choroby spowodowanej d\u0142ugoletni\u0105 prac\u0105 z substancjami promieniotw\u00f3rczymi. <\/span><\/p>\n

Jeden z najwybitniejszych naukowc\u00f3w \u015bwiata, Albert Einstein, stwierdzi\u0142: \u201ePani Curie jest ze wszystkich ludzi na \u015bwiecie \u2013 jedynym niezepsutym przez s\u0142aw\u0119 cz\u0142owiekiem\u201d. Ona sama powiedzia\u0142a o sobie: \u201eUrodzi\u0142am si\u0119 w Warszawie w rodzinie profesorskiej. Wysz\u0142am za m\u0105\u017c za Piotra Curie i mia\u0142am dwoje dzieci. Dzie\u0142o moje wykona\u0142am we Francji\u201d.<\/span><\/p>\n

Prace naszej wielkiej rodaczki pozwoli\u0142y ustali\u0107 jednolity pogl\u0105d na budow\u0119 materii, a w dalszej konsekwencji stworzy\u0107 w dziejach \u015bwiata epok\u0119 energii j\u0105drowej. Wyrazem ho\u0142du dla naszej wielkiej rodaczki, z\u0142o\u017conym w setn\u0105 rocznic\u0119 urodzin, jest jedyne na \u015bwiecie muzeum po\u015bwi\u0119cone jej pami\u0119ci. Muzeum mie\u015bci si\u0119 w Warszawie na ul. Freta 16 i pozostaje pod opiek\u0105 Polskiego Towarzystwa Chemicznego, kt\u00f3rego wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem i cz\u0142onkiem honorowym by\u0142a Maria Sk\u0142odowska-Curie5<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

Projekt upami\u0119tnienia pobytu Marii Sk\u0142odowskiej-Curie w Szczukach na ziemi ciechanowskiej pojawi\u0142 si\u0119 na spotkaniu zarz\u0105du TMZC w pierwszych dniach stycznia 1967 roku. Prezes Tadeusz Wyrzykowski przypomnia\u0142, \u017ce wielka Polka i uczona urodzi\u0142a si\u0119 7 listopada 1867 roku w Warszawie przy ul. Freta 16 i w\u0142a\u015bnie przypada setna rocznica jej urodzin. <\/span><\/p>\n

Na nast\u0119pnym spotkaniu om\u00f3wiono wyniki uzgodnie\u0144, w wyniku kt\u00f3rych zdecydowano upami\u0119tni\u0107 pobyt M. Sk\u0142odowskiej w Szczukach poprzez umieszczenia na dworku pa\u0144stwa \u017burawskich tablicy pami\u0105tkowej informuj\u0105cej o pobycie uczonej w tym miejscu. Postanowiono tak\u017ce zorganizowa\u0107 odczyt o \u017cyciu i osi\u0105gni\u0119ciach uczonej, wyda\u0107 folder-sk\u0142adank\u0119 \u201eSzczuki-Krasiniec\u201d i przygotowa\u0107 okoliczno\u015bciow\u0105 plakietk\u0119. Muzeum Techniki w Warszawie zgodzi\u0142o si\u0119 udost\u0119pni\u0107 wystaw\u0119 o dorobku naukowym Marii Sk\u0142odowskiej-Curie i zaprezentowa\u0107 j\u0105 w Ciechanowie, Makowie Mazowieckim i Przasnyszu6<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

Tablica zosta\u0142a umieszczona na dworku \u017b\u00f3rawskich po prawej stronie ganku. Murowany dw\u00f3r pochodz\u0105cy z XIX w., w kt\u00f3rym Maria Sk\u0142odowska mieszka\u0142a w l. 1886-1889, w\u00f3wczas zadbany i okaza\u0142y, z czasem popad\u0142 w zapomnienie i ruin\u0119. Podzieli\u0142 los wielu polskich dwor\u00f3w, kt\u00f3re przez dziesi\u0105tki lat by\u0142y ostoj\u0105 narodowej tradycji, broni\u0142y, strzeg\u0142y i dawa\u0142y schronienie. Przegra\u0142y z wojenn\u0105 po\u017cog\u0105 i powojenn\u0105 dewastacj\u0105. Niekt\u00f3re uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107, inne popad\u0142y w nieodwracalny stan ruiny. By\u0142y plany ratowania zabytkowego budynku przez Pa\u0144stwow\u0105 Stadnin\u0119 Koni w Krasnem, ale starania o \u015brodki finansowe zako\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem. Dzi\u015b dw\u00f3r, nad kt\u00f3rym unosi si\u0119 duch niespe\u0142nionej mi\u0142o\u015bci dwojga wybitnych ludzi, sta\u0142 si\u0119 siedliskiem wron i kruk\u00f3w. Czy zap\u0142on\u0105 jeszcze \u015bwiat\u0142a w szczuckim dworze? To chyba ostatnie lata, kiedy jeszcze nie jest za p\u00f3\u017ano7<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

\n

Sugerowana bibliografia:<\/span><\/p>\n

Ewa Curie, <\/span>Maria Curie<\/i><\/span>, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2021<\/span><\/p>\n

Bili\u0144ski Lucjan, <\/span>Z Mazowsza do s\u0142awy paryskiego Panteonu, <\/i><\/span>Biblioteka Publiczna m. st. Warszawy Biblioteka G\u0142\u00f3wna Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego, Warszawa 2003<\/span><\/p>\n

Francoise Giroud, <\/span>Maria Sk\u0142odowska-Curie<\/i><\/span>, PIW, Warszawa 1987<\/span><\/p>\n

Teresa Kaczorowska, <\/span>C\u00f3rka mazowieckich r\u00f3wnin czyli Maria Sk\u0142odowska-Curie z Mazowsza<\/i><\/span>, Zwi\u0105zek Literat\u00f3w Polskich Oddzia\u0142 w Ciechanowie, Ciechan\u00f3w 2007<\/span><\/p>\n

Maria Sk\u0142odowska-Curie,<\/span> Autobiografia<\/i><\/span>, PWN, Warszawa 1959<\/span><\/p>\n

\n

\n

1<\/a> S\u0142ownik Geograficzny Kr\u00f3lestwa Polskiego<\/i>, Warszawa 1883, s. 615<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Robert Barto\u0142d, Noblistka na wsi<\/i>, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d, nr 29-30\/1991, \u201eMazowsze Ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, Ciechan\u00f3w 1996, s. 241-243<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Teresa Kaczorowska, Kszta\u0142towanie si\u0119 poetyckiej wra\u017cliwo\u015bci s\u0142ynnej c\u00f3rki mazowieckich<\/i> r\u00f3wnin<\/i>, \u201eCiechanowskie Zeszyty Literackie\u201d nr 13\/2011, Zwi\u0105zek Literat\u00f3w na Mazowszu, s. 42<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Leszek Zygner, Zakochani ze Szczuk<\/i>, felieton z cyklu \u201eMazowieckie impresje\u201d, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d<\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a>Teresa Kaczorowska, Pierwsza mi\u0142o\u015b\u0107 genialnej Marii<\/i>, \u201ePlus Minus\u201d – \u201eRzeczpospolita\u201d 4-5 II 2017, s. 30-31<\/p>\n<\/div>\n

\n

6<\/a> Protok\u00f3\u0142 zarz\u0105du TMZC nr 59 z 22 I 1967, nr 60 z 10 VII 1967 oraz nr 61 z 29 IX 1967<\/p>\n<\/div>\n

\n

7<\/a> O stopniowej dewastacji dworku \u017b\u00f3rawskich w Szczukach pisa\u0142 red. Marek Szyperski w artykule Szczuki,<\/i> pami\u0105tka po noblistce w ruinie<\/i>, \u201eTygodnik Ilustrowany, nr 16\/2018 z 21 VIII 2018 r.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: Szczuki \u2013 dworek pa\u0144stwa \u017b\u00f3rawskich w Szczukach, gm. P\u0142oniawy-Bramura, pow. makowski; w okresie zabor\u00f3w i w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym miejscowo\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142a do gminy Zalesie w \u00f3wczesnym powiecie ciechanowskim, siedzib\u0105 gminy by\u0142o w\u00f3wczas Krasne. Materia\u0142 ; materia\u0142 marmur bia\u0142y wymiary: 600 … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":133,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-362","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/362","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=362"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/362\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":365,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/362\/revisions\/365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}