{"id":388,"date":"2022-09-05T20:55:04","date_gmt":"2022-09-05T18:55:04","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=388"},"modified":"2022-09-05T20:55:04","modified_gmt":"2022-09-05T18:55:04","slug":"40-tablica-upamietniajaca-tworcow-szkoly-rolniczej-w-sokolowku-fundatora-tomasza-klonowskiego-oraz-wykonawce-jego-testamentu-franciszka-rajkowskiego","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/40-tablica-upamietniajaca-tworcow-szkoly-rolniczej-w-sokolowku-fundatora-tomasza-klonowskiego-oraz-wykonawce-jego-testamentu-franciszka-rajkowskiego\/","title":{"rendered":"40. Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca tw\u00f3rc\u00f3w Szko\u0142y Rolniczej w Soko\u0142\u00f3wku: fundatora – Tomasza Klonowskiego oraz wykonawc\u0119 jego testamentu – Franciszka Rajkowskiego"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: Soko\u0142\u00f3wek, gm. Ciechan\u00f3w, umieszczona na pot\u0119\u017cnym kamieniu, usytuowanym na skraju parku podworskiego przy DK 50 na odcinku Ciechan\u00f3w \u2013 P\u0142o\u0144sk<\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>
\nOds\u0142oni\u0119cie: 12 XI 2009 w setn\u0105 rocznic\u0119 utworzenia Szko\u0142y Rolniczej w Soko\u0142\u00f3wku z inicjatywy TMZC oraz zarz\u0105du miejskiego PSL w Ciechanowie1<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n

\n

Materia\u0142: czarny marmur; tablica o wym. 500 mm x 430 mm umieszczona na pot\u0119\u017cnym g\u0142azie polnym o wys. 110 cm, d\u0142. 80 cm i szer. 80 cm osadzonym na dwustopniowym pode\u015bcie <\/span><\/p>\n

W strugach deszczu ks. S\u0142awomir Trzaska, proboszcz parafii pw. B\u0142ogos\u0142awionych P\u0142ockich Biskup\u00f3w M\u0119czennik\u00f3w po\u015bwi\u0119ci\u0142 tablic\u0119 ludziom, kt\u00f3rzy wywarli ogromny wp\u0142yw na obraz polskiej wsi. Tomasz Klonowski przekaza\u0142 w testamencie sw\u00f3j maj\u0105tek w Soko\u0142\u00f3wku \u201ena w\u0142asno\u015b\u0107 przysz\u0142ej szko\u0142y rolniczej, ni\u017cszej, dla m\u0142odzie\u017cy pochodzenia polskiego, wyznania rzymsko-katolickiego( \u2026)\u201d, a Franciszek Rajkowski, egzekutor testamentu, sumiennie wykona\u0142 jego wol\u0119. Dzi\u0119ki nim na terenie maj\u0105tku w Soko\u0142\u00f3wku powsta\u0142a w 1909 roku szko\u0142a rolnicza dla ch\u0142opc\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej dla dziewcz\u0105t. Za\u0142o\u017cono Seminarium dla Nauczycielek Szk\u00f3\u0142 Rolniczych oraz Uniwersytet Ludowy, a w drugiej po\u0142owie lat 30-tych XX w. powsta\u0142o przedszkole. Szko\u0142a zosta\u0142a otwarta 15 listopada 1909 r. podczas wystawy rolniczej, a w\u0142a\u015bciwie tajnego zjazdu ch\u0142opskiego, kt\u00f3rego uczestnicy przeszli z Go\u0142otczyzny do Soko\u0142\u00f3wka, aby wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w inauguracji dzia\u0142alno\u015bci szko\u0142y. Przez lata szko\u0142a przygotowywa\u0142a uczni\u00f3w do prowadzenia nowoczesnych gospodarstw rolnych, ale te\u017c wpaja\u0142a poczucie odpowiedzialno\u015bci za sw\u00f3j zniewolony przez zaborc\u00f3w kraj. St\u0105d te\u017c budowa\u0142a to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105 Polak\u00f3w, przygotowuj\u0105c kadry do dla odradzaj\u0105cej si\u0119 Polski. Kres dzia\u0142alno\u015bci szko\u0142y po\u0142o\u017cy\u0142 wybuch II wojny \u015bwiatowej. Po jej zako\u0144czeniu szko\u0142y nie uda\u0142o si\u0119 ju\u017c uruchomi\u0107. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Tomasz Klonowski urodzi\u0142 si\u0119 24 lutego 1850 r. w rodzinnym maj\u0105tku w Kownatach Wojnowych, jako drugie dziecko Pauliny z Drami\u0144skich i Wincentego Klonowskiego. Odziedziczony po ojcu odziedziczy\u0142 niewielki (ok. 30 ha) kawa\u0142ek ziemi powi\u0119kszy\u0142 znacznie, kupuj\u0105c od J\u00f3zefa \u0141empickiego w 1874 r. maj\u0105tek ziemski Soko\u0142\u00f3wko pod Ciechanowem. By\u0142 reprezentantem drobnej szlachty mazowieckiej, ale na tle swej klasy spo\u0142ecznej wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 niezwyczajn\u0105 postaw\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i obywatelsk\u0105. By\u0142 cz\u0142owiekiem post\u0119powym, dostrzega\u0142 zacofanie, n\u0119dz\u0119 i zap\u00f3\u017anienie cywilizacyjne panuj\u0105ce na wsi. Przera\u017ca\u0142 go analfabetyzm ch\u0142op\u00f3w, brak zainteresowania sprawami publicznymi, kompletna bezradno\u015b\u0107 wobec wyzwa\u0144 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci i lekcewa\u017cenie roli szkolnictwa powszechnego, w efekcie bieda, bezrobocie i masowa emigracja za chlebem. W imi\u0119 sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, nie bez wp\u0142ywu \u015bwiat\u0142ego doktora Franciszka Rajkowskiego z Ciechanowa, postanowi\u0142 przekaza\u0107 sw\u00f3j maj\u0105tek na rzecz szko\u0142y rolniczej dla dzieci w\u0142o\u015bcian z okolicy. Do utworzenia szko\u0142y zobowi\u0105za\u0142 swego lekarza, przyjaciela i powiernika Franciszka Rajkowskiego.<\/span><\/p>\n

Obaj znali si\u0119 i cenili od lat. Omawiali wsp\u00f3lne plany, zw\u0142aszcza podczas cz\u0119stych wizyt doktora w Soko\u0142\u00f3wku, zwi\u0105zanych z chorob\u0105 T. Klonowskiego. Dr Rajkowski by\u0142 znanym i cenionym dzia\u0142aczem spo\u0142ecznym na ziemi ciechanowskiej. By\u0142 za\u0142o\u017cycielem i udzia\u0142owcem Sp\u00f3\u0142ki Akcyjnej Fabryki Cukru, odegra\u0142 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w powstaniu Ciechanowskiej Stra\u017cy Ogniowej, by\u0142 pierwszym prezesem Towarzystwa Wzajemnego Kredytu. Mia\u0142 znacz\u0105cy udzia\u0142 w powstaniu w Ciechanowie oddzia\u0142u Towarzystwa Kultury Polskiej, sprawowa\u0142 z w\u0142asnej woli mecenat nad m\u0142odymi i utalentowanymi artystami, pochodz\u0105cymi z biednych rodzin2<\/sup><\/a>. Testament T. Klonowskiego zobowi\u0105zywa\u0142 go do utworzenia szko\u0142y rolniczej w Soko\u0142\u00f3wku. Dzi\u0119ki ofiarnej pracy i znacz\u0105cej pomocy materialnej uda\u0142o si\u0119 F. Rajkowskiemu doprowadzi\u0107 do powstania budynku szko\u0142y i koniecznych zabudowa\u0144 gospodarczych. Nie doczeka\u0142 jednak otwarcia szko\u0142y w 1909 roku, zmar\u0142 bowiem rok wcze\u015bniej, a jego obowi\u0105zki i zobowi\u0105zania przej\u0119\u0142a rodzina, zw\u0142aszcza c\u00f3rka Regina i jej m\u0105\u017c dr Marcjan Zienkiewicz.<\/span><\/p>\n

Symbolicznego ods\u0142oni\u0119cia tablicy dokonali Maria Klonowska \u2013 przewodnicz\u0105ca Stowarzyszenia \u201eSoko\u0142\u00f3wek\u201d, Eugeniusz Sadowski \u2013 prezes TMZC oraz S\u0142awomir Morawski \u2013 starosta ciechanowski w imieniu w\u0142adz samorz\u0105dowych powiatu i zarz\u0105du miejskiego PSL w Ciechanowie. Po uroczystym ods\u0142oni\u0119cia tablicy w Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie odby\u0142o si\u0119 spotkanie pod has\u0142em \u201ePrzywr\u00f3ci\u0107 pami\u0119\u0107\u2026\u201d. Honorowymi go\u015b\u0107mi byli Tomasz Klonowski \u2013 najstarszy wnuk darczy\u0144cy oraz jego \u017cona Maria, niestrudzona or\u0119downiczka przywr\u00f3cenia szko\u0142y w Soko\u0142\u00f3wku do zbiorowej pami\u0119ci. Pa\u0144stwo Klonowscy odczytali tre\u015b\u0107 testamentu, na mocy kt\u00f3rego w 1899 roku T. Klonowski zapisa\u0142 ca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek na rzecz przysz\u0142ej szko\u0142y dla dzieci w\u0142o\u015bcian z okolicy. Wykonawc\u0105 testamentu uczyni\u0142 F. Rajkowskiego z Ciechanowa, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do utworzenia szko\u0142y w 1909 roku. Sylwetki wybitnych obywateli, kt\u00f3rzy przyczynili si\u0119 do rozwoju o\u015bwiaty ludowej przybli\u017cy\u0142a zebranym Lucyna Janikowa, autorka ksi\u0105\u017cki o Reginie \u201eDomos\u0142awie\u201d Zienkiewiczowej z Rajkowskich3<\/sup><\/a>. Panoram\u0119 spo\u0142eczn\u0105 Ciechanowa naszkicowa\u0142 interesuj\u0105co dr Aleksander Kociszewski w wyst\u0105pieniu pt. \u201eCiechan\u00f3w z prze\u0142omu XIX\/XX wieku\u201d.<\/span><\/p>\n

Kilka dni wcze\u015bniej 3 listopada 2012 r. w parku podworskim w Soko\u0142\u00f3wku posadzono \u201eD\u0105b Soko\u0142owiak\u00f3w\u201d oraz z\u0142o\u017cono pod nim \u201eDepozyt dla Potomnych\u201d. Po po\u0142udniu, w siedzibie Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie odby\u0142a si\u0119 sesja naukowa, na kt\u00f3rej wyg\u0142oszono kilka ciekawych wyk\u0142ad\u00f3w. Dr Janusz Gmitruk przedstawi\u0142 Soko\u0142\u00f3wek na tle panoramy ruchu ludowego, a dr Krzysztof Nuszkiewicz om\u00f3wi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 o\u015bwiatow\u0105 Jadwigi Dziubi\u0144skiej.<\/span><\/p>\n

Soko\u0142\u00f3wek znany by\u0142 na Mazowszu i w Polsce jako pr\u0119\u017cny o\u015brodek szkolnictwa rolniczego. Opr\u00f3cz szko\u0142y dla syn\u00f3w ch\u0142opskich powsta\u0142ej w 1908 r. pod rosyjsk\u0105 nazw\u0105 \u201eFerma Praktyczna\u201d funkcjonowa\u0142o w okresie mi\u0119dzywojennym Seminarium dla Nauczycielek Szk\u00f3\u0142 Rolniczych, a tak\u017ce Uniwersytet Ludowy, prowadz\u0105cy rozmaite kursy, m.in. na zlecenie w\u0142adz pa\u0144stwowych zaj\u0119cia dla osadnik\u00f3w wojskowych, kt\u00f3rym marsza\u0142ek J\u00f3zef Pi\u0142sudski nadawa\u0142 na Kresach wschodnich du\u017ce maj\u0105tki ziemskie. <\/span><\/p>\n

Wysok\u0105 ocen\u0119 wystawi\u0142 szko\u0142om w Soko\u0142\u00f3wku prezydent Ignacy Mo\u015bcicki, kt\u00f3ry go\u015bci\u0142 osobi\u015bcie w szkole w 1930 roku. Prezydenta wita\u0142a z gronem pedagog\u00f3w i m\u0142odzie\u017cy szkolnej Jadwiga Dziubi\u0144ska, dyrektorka i tw\u00f3rczyni Uniwersytetu. Po zapoznaniu si\u0119 z funkcjonowaniem szko\u0142y nazwa\u0142 j\u0105 \u201eSzko\u0142\u0105 G\u0142\u00f3wn\u0105 Gospodarstwa Wiejskiego Ziemi Ciechanowskiej, jako \u017ce \u017cadna inna nie dor\u00f3wnuje jej rozmachem, wielko\u015bci\u0105 wyk\u0142adanych przedmiot\u00f3w i swoim zasi\u0119giem oddzia\u0142ywania\u201d.<\/span><\/p>\n

Prezydenta podczas wizyty w Soko\u0142\u00f3wku udekorowano wykonan\u0105 w srebrze odznak\u0105 Uniwersytetu Ludowego. Z\u0142o\u017cono r\u00f3wnie\u017c na r\u0119ce prezydenta pro\u015bb\u0119, by szko\u0142a mog\u0142a przej\u015b\u0107 z nadzoru pa\u0144stwowego pod nadz\u00f3r w\u0142a\u015bcicielski Komitetu Opieku\u0144czego Szko\u0142y im. T. Klonowskiego, powo\u0142anego przez tw\u00f3rc\u00f3w i za\u0142o\u017cycieli szko\u0142y. Ju\u017c w roku nast\u0119pnym prezydent wywi\u0105za\u0142 si\u0119 z zadania i szko\u0142a funkcjonowa\u0142a znakomicie do wrze\u015bnia 1939 roku. W szkole go\u015bci\u0142o wielu wybitnych osobisto\u015bci, ale ju\u017c nigdy g\u0142owa pa\u0144stwa4<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

\n

Sugerowana bibliografia:<\/span><\/p>\n

Maria A. Klonowska, <\/span>Czy zap\u0142on\u0105 \u015bwiat\u0142a w Soko\u0142\u00f3wku? Historia szko\u0142y w setn\u0105 rocznic\u0119<\/i><\/span> zatwierdzenia Ustawy Fermy Praktycznej im. Tomasza Klonowskiego<\/i><\/span>, TMZC, Ciechan\u00f3w 2012<\/span><\/p>\n

Jerzy Pe\u0142ka, <\/span>Pocz\u0105tki szkolnictwa rolniczego<\/i><\/span>, \u201eMazowsze Ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, Ciechan\u00f3w 1996, s. 219-222<\/span><\/p>\n

\n

\n

1<\/a> Dwie wcze\u015bniejsze tablice z lat 80-tych ufundowane przez ZSL nie zachowa\u0142y si\u0119 do XXI w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Franciszek Rajkowski opiekowa\u0142 si\u0119 i wspiera\u0142 w rozwoju dw\u00f3ch wybitnych artyst\u00f3w polskich, kt\u00f3rzy osi\u0105gn\u0119li mi\u0119dzynarodowa s\u0142aw\u0119: Boles\u0142awa Biegasa z Koziczyna i Henryka Kun\u0119, kt\u00f3ry kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 pocz\u0105tkowo na rabina w Ciechanowie.<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Patrycja Holec, Ku czci \u201ePrzyjaci\u00f3\u0142 ludu\u201d,<\/i> \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d z 17 XI 2009 r., s. 8<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Maria Klonowska, G\u0142owa pa\u0144stwa. Prezydent Ignacy Mo\u015bcicki z wizyt\u0105 w Soko\u0142\u00f3wku, \u201eReducie niepodleg\u0142ej<\/i> Polski\u201d<\/i> [w:] Prezydentowi prof. Ignacemu Mo\u015bcickiemu \u2013 w 150. rocznic\u0119<\/i> urodzin. Pok\u0142osie konferencji naukowe i wystawy w stulecie odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci<\/i>, Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie, Ciechan\u00f3w 2018, s. 257-260<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: Soko\u0142\u00f3wek, gm. Ciechan\u00f3w, umieszczona na pot\u0119\u017cnym kamieniu, usytuowanym na skraju parku podworskiego przy DK 50 na odcinku Ciechan\u00f3w \u2013 P\u0142o\u0144sk Ods\u0142oni\u0119cie: 12 XI 2009 w setn\u0105 rocznic\u0119 utworzenia Szko\u0142y Rolniczej w Soko\u0142\u00f3wku z inicjatywy TMZC oraz zarz\u0105du miejskiego PSL … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":140,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-388","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/388","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=388"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/388\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":392,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/388\/revisions\/392"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}