{"id":399,"date":"2022-09-05T21:05:55","date_gmt":"2022-09-05T19:05:55","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=399"},"modified":"2022-09-05T21:05:55","modified_gmt":"2022-09-05T19:05:55","slug":"42-tablica-pamieci-tomasza-klonowskiego-ktory-caly-swoj-majatek-przekazal-na-rzecz-szkoly-rolniczej-dla-ubogich-dzieci-chlopskich-w-sokolowku-umieszczona-na-budynku-swietlicy-w-kownatach-zedowych","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/42-tablica-pamieci-tomasza-klonowskiego-ktory-caly-swoj-majatek-przekazal-na-rzecz-szkoly-rolniczej-dla-ubogich-dzieci-chlopskich-w-sokolowku-umieszczona-na-budynku-swietlicy-w-kownatach-zedowych\/","title":{"rendered":"42. Tablica pami\u0119ci Tomasza Klonowskiego, kt\u00f3ry ca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek przekaza\u0142 na rzecz szko\u0142y rolniczej dla ubogich dzieci ch\u0142opskich w Soko\u0142\u00f3wku, umieszczona na budynku \u015bwietlicy w Kownatach \u017b\u0119dowych"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: \u015bwietlica \u015brodowiskowa w Kownatach \u017b\u0119dowych, ul. Ciechanowska 44, gm. Ciechan\u00f3w<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 7 III 2020 w 170 rocznic\u0119 urodzin z inicjatywy Stowarzyszenia \u201eSoko\u0142\u00f3wek\u201d im. Tomasza Klonowskiego, TMZC oraz samorz\u0105du gminy Ciechan\u00f3w<\/span><\/p>\n

Materia\u0142: czarny marmur; wymiary: 1.050 mm x 700 mm; fundator i wykonawca tablicy: Bernard Grzankowski<\/span><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie tablicy \u2013 akt zbiorowej pami\u0119ci i wyraz ho\u0142du wobec Tomasza Klonowskiego zgromadzi\u0142 kilkadziesi\u0105t os\u00f3b. Zwa\u017cywszy termin (zima) i okoliczno\u015bci (pandemia koronawirusa), to ca\u0142kiem du\u017ca ilo\u015b\u0107 os\u00f3b zainteresowanych upami\u0119tnieniem nietuzinkowego ziemianina, kt\u00f3ry ca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek przeznaczy\u0142 na utworzenie szko\u0142y Soko\u0142\u00f3wku. W uroczysto\u015bci uczestniczy\u0142 senator R.P. Jan Maria Jackowski, Maria Klonowska, prezes stowarzyszenia \u201eSoko\u0142\u00f3wek\u201d, Bernard Grzankowski, wiceprezes TMZC, Eugeniusz Olszewski, przewodnicz\u0105cy Rady Gminy Ciechan\u00f3w oraz mieszka\u0144cy Soko\u0142\u00f3wka i Kownat. Cho\u0107 Tomasz Klonowski urodzi\u0142 si\u0119 w pobliskich Kownatach Wojnowych, to jednak ze wzgl\u0119du na bezpiecze\u0144stwo tablicy wybrano na jej lokalizacj\u0119 budynek \u015bwietlicy wiejskiej w Kownatach \u017b\u0119dowych. To jedyny budynek u\u017cyteczno\u015bci publicznej na terenie trzech miejscowo\u015bci: Kownaty Wojnowe, \u017b\u0119dowe i Borowe. Sylwetk\u0119 \u017cyj\u0105cego w II po\u0142owie XIX w. fundatora szko\u0142y rolniczej w Soko\u0142\u00f3wku Tomasza Klonowskiego, przedstawi\u0142a Maria Klonowska, prezes Stowarzyszenia Soko\u0142\u00f3wek.<\/span><\/p>\n

Tomasz Klonowski by\u0142 postaci\u0105 tragiczn\u0105. Zapisuj\u0105c maj\u0105tek na rzecz o\u015bwiaty rolniczej, narazi\u0142 si\u0119 rodzinie, kt\u00f3ra z tego powodu by\u0142a bardzo niezadowolona. Siostra Tomasza przez wiele lat stara\u0142a si\u0119 o obalenie testamentu. Tak\u017ce po II wojnie \u015bwiatowej nie pami\u0119tano o jego zas\u0142ugach dla kraju. Cho\u0107 w\u0142adza, kt\u00f3ra obj\u0119\u0142a wtedy rz\u0105dy w Polsce by\u0142a ludowa\u2026 Dlatego naszym obowi\u0105zkiem jest przechowywanie pami\u0119ci o tym nietuzinkowym cz\u0142owieku, kt\u00f3ry tak kocha\u0142 Polsk\u0119, \u017ce oddal jej ca\u0142y maj\u0105tek – <\/i><\/span>powiedzia\u0142a w swym wyst\u0105pieniu Maria Klonowska.<\/span> <\/i>Tablic\u0119 ods\u0142oni\u0142 fundator i wykonawca tablicy, wiceprezes TMZC Bernard Grzankowski, po\u015bwi\u0119ci\u0142 ks. kan. Jan J\u00f3\u017awiak, proboszcz parafii pw. Matki Boskiej Fatimskiej w Ciechanowie, na terenie kt\u00f3rej le\u017c\u0105 Kownaty1<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Jak pisze Maria Anna Klonowska, o Tomaszu Klonowskim nie zachowa\u0142y si\u0119 \u017cadne pami\u0105tki materialne ani dokumenty urz\u0119dowe, poza aktem urodzenia i zgonu oraz dokumentem najwa\u017cniejszym \u2013 testamentem2<\/sup><\/a>. A zatem pocz\u0105tek i kres, a ponadto przes\u0142anie ideowe i zadanie do wykonania przez przyjaci\u00f3\u0142 i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Z metryki urodzenia wynika, \u017ce Tomasz Klonowski urodzi\u0142 si\u0119 24 lutego 1850 roku w rodzinnym maj\u0105tku w Kownatach Wojnowych jako drugie dziecko Wincentego Klonowskiego i Pauliny z Drami\u0144skich. Mia\u0142 jedna siostr\u0119, Mari\u0119, kt\u00f3ra zosta\u0142a \u017con\u0105 Antoniego Drami\u0144skiego z Kownat Wojnowych. C\u00f3rka Marii i Antoniego Drami\u0144skich, a siostrzenica Tomasza, Zofia wysz\u0142a za ma\u017c za Gustawa Skulskiego, pracownika cukrowni w Ciechanowie, spokrewnionego z Leopoldem Skulskim, premierem II Rzeczypospolitej w l. 1919-1920. Pa\u0144stwo Skulscy opr\u00f3cz sporego maj\u0105tku w Kownatach Wojnowych byli r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielami Hotelu Saskiego w Warszawie, gdzie mieszka\u0142 i pracowa\u0142 Stefan \u017beromski, zanim otrzyma\u0142 mieszkanie na Zamku Kr\u00f3lewskim.3<\/sup><\/a> Maria, starsza siostra Tomasza pozosta\u0142a na ojcowi\u017anie, Tomasz otrzyma\u0142 ok. 30 ha nale\u017cnej mu po ojcu ziemi i rozpocz\u0105\u0142 samodzielne \u017cycie. Na interesach z Rosj\u0105, prawdopodobnie w Baku przy handlu rop\u0105 naftow\u0105, dorobi\u0142 si\u0119 poka\u017anego maj\u0105tku, dzi\u0119ki czemu po powrocie do kraju m\u00f3g\u0142 naby\u0107 w 1874 roku maj\u0105tek Soko\u0142\u00f3wko pod Ciechanowem.<\/span><\/p>\n

Maj\u0105tek Soko\u0142\u00f3wko, nale\u017c\u0105cy do J\u00f3zefa \u0141empickiego, Tomasz Klonowski naby\u0142 za 66.000 rubli srebrem na publicznej licytacji i na podstawie wyroku Trybuna\u0142u Cywilnego P\u0142ockiego z 29 VIII\/10 IX 1874 roku zosta\u0142 jego w\u0142a\u015bcicielem. Podupad\u0142y maj\u0105tek w Soko\u0142\u00f3wku z gruntami w Mieszkach Atlach i olszyn\u0105 w Niechodzinie liczy\u0142 14 w\u0142\u00f3k czyli 420 morg\u00f3w ziemi, tj. ok. 235 dzisiejszych hektar\u00f3w. Tomasz Klonowski naby\u0142 go za pieni\u0105dze zarobione podczas podr\u00f3\u017cy w g\u0142\u0119bi Rosji i interes\u00f3w, jakie prowadzi\u0142 m.in. w Baku. Maj\u0105tek stanowi\u0142 zwart\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 i by\u0142 znakomicie zarz\u0105dzany przez J\u00f3zefa Klonowskiego, nie tylko krewnego Tomasza, ale r\u00f3wnie\u017c przyjaciela i ideowego wsp\u00f3\u0142pracownika. Dzi\u0119ki im obu gospodarstwo przynosi\u0142o znaczne dochody. To w\u0142a\u015bnie J\u00f3zef Klonowski otrzyma\u0142 w testamencie stosowny zapis, ale r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 zobowi\u0105zany do pilnowania ca\u0142o\u015bci spraw Soko\u0142\u00f3wka do czasu przej\u0119cia go przez szko\u0142\u0119 rolnicz\u0105 i Komitet Opieku\u0144czy szko\u0142y.<\/span><\/p>\n

Tomasz Klonowski by\u0142 jednym z wielu ziemian wywodz\u0105cych si\u0119 z drobnej szlachty za\u015bciankowej, ale r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 z ni\u0105 powa\u017cniejszym pojmowaniem obowi\u0105zk\u00f3w obywatelskich. Dostrzega\u0142 piln\u0105 potrzeb\u0119 walki z zacofaniem cywilizacyjnym polskiej wsi. Rozumia\u0142 potrzeb\u0119 ustawicznej pracy organicznej i dzia\u0142alno\u015bci o\u015bwiatowej w\u015br\u00f3d w\u0142o\u015bcian i ch\u0142op\u00f3w utrzymuj\u0105cych si\u0119 z pracy najemnej. Jego wielkim sojusznikiem, a wkr\u00f3tce przyjacielem i mentorem zosta\u0142 dr Franciszek Rajkowski z Ciechanowa. Tomasz by\u0142 jego pacjentem, st\u0105d te\u017c cz\u0119ste wizyty dr. Rajkowskiego w Soko\u0142\u00f3wku. W trakcie ich rozm\u00f3w i zwierze\u0144 rodzi\u0142 si\u0119 projekt utworzenia szko\u0142y dla dzieci wiejskich, kt\u00f3ra b\u0119dzie kszta\u0142ci\u0107 w zakresie wiedzy og\u00f3lnej i podstaw praktycznej uprawy roli. Szko\u0142a mia\u0142a te\u017c wychowywa\u0107, budzi\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105 ch\u0142op\u00f3w polskich, rozwija\u0107 potrzeb\u0119 uczestnictwa w \u017cyciu publicznym, kszta\u0142towa\u0107 poczucie pi\u0119kna, prawdy i dobra wsp\u00f3lnego. Pod wp\u0142ywem dr. F. Rajkowskiego Tomasz Klonowski postanowi\u0142, \u017ce taka szko\u0142a powstanie kiedy\u015b w Soko\u0142\u00f3wku. Nie maj\u0105c w\u0142asnych dzieci, zdecydowa\u0142 dorobek swego \u017cycia zostawi\u0107 w spadku wszystkim dzieciom ch\u0142opskim. Zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce nie wybuduje szko\u0142y za swego \u017cycia, ale mo\u017ce zapewni\u0107 warunki materialne i finansowe jej wybudowania i w przysz\u0142o\u015bci dalszego prowadzenia. Wol\u0119 swoj\u0105 wyrazi\u0142 w testamencie, kt\u00f3ry pom\u00f3g\u0142 mu sporz\u0105dzi\u0107 ciechanowski rejent, Zygmunt \u015alaski, w konsultacji ze znakomitym prawnikiem warszawskim, Karolem Duninem. Wezwany nagle do Soko\u0142\u00f3wka w zast\u0119pstwie mecenasa \u015alaskiego notariusz Zygmunt Mazowiecki zanotowa\u0142 w swoim dzienniku:<\/span><\/p>\n

Roku tysi\u0105c osiemset dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tego dziewi\u0105tego, w dniu 5\/17 czerwca, ja, Zygmunt, syn Bronis\u0142awa, Mazowiecki, notarjusz przy hipotecznej kancelarji s\u0119dziego pokoju m. Ciechanowa, maj\u0105cy oficjaln\u0105 kancelari\u0119 w m. Ciechanowie pod nr 164, przyby\u0142em na wezwanie do wsi Soko\u0142\u00f3wko, pow. ciechanowskiego do mieszkania w\u0142a\u015bciciela maj\u0105tku Soko\u0142\u00f3wko, osobi\u015bcie mi znanego Tomasza, syna Wincentego Klonowskiego, dla spisania jego ostatniej woli. Chorego Tomasza Klonowskiego zasta\u0142em w \u0142\u00f3\u017cku, ale z przeprowadzonej z nim rozmowy w obecno\u015bci \u015bwiadk\u00f3w osobi\u015bcie mi znanych i zdolno\u015b\u0107 prawn\u0105 do dzia\u0142ania maj\u0105cych, mieszka\u0144c\u00f3w m. Ciechanowa: Juliana, syna Stanis\u0142awa Koskowskiego, Piotra, syna Jana Materki, Miko\u0142aja, syna Marcina Wojciechowicza z wsi Soko\u0142\u00f3wko, pow. ciechanowskiego Micha\u0142a, syna Jana \u015aliwi\u0144skiego. okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Tomasz Klonowski jest zdr\u00f3w na umy\u015ble, ma dobr\u0105 pami\u0119\u0107, pe\u0142na \u015bwiadomo\u015b\u0107 sprawy swej ostatniej woli. Istotnie Tomasz Klonowski, nie znaj\u0105c j\u0119zyka rosyjskiego, podyktowa\u0142 mi w\u0142asnor\u0119cznie pisz\u0105cemu rejentowi w obecno\u015bci wy\u017cej wymienionych \u015bwiadk\u00f3w sw\u00f3j testament, brzmi\u0105cy po polsku: \u201eNa wypadek mej \u015bmierci, maj\u0105tkiem moim, jaki si\u0119 po mnie zostanie, rozporz\u0105dzam w taki spos\u00f3b: Maj\u0105tek ziemski Soko\u0142\u00f3wko, fortuny szlacheckie w Atlach i \u0142\u0105k\u0119 z olszyn\u0105 na Niechodzinie, w pow. ciechanowskim po\u0142o\u017cone, z budynkami z inwentarzem \u017cywym i martwym, ze wszystkim co stanowi nieruchomo\u015b\u0107 z przeznaczenia, zapisuj\u0119 na w\u0142asno\u015b\u0107 przysz\u0142ej szkole rolniczej w Soko\u0142\u00f3wku, ni\u017cszej, dla m\u0142odzie\u017cy pochodzenia polskiego, wyznania rzymsko-katolickiego, z warunkiem, aby po \u015bmierci mej \u017cony Marji z Drami\u0144skich Klonowskiej, z dochod\u00f3w z zapisanego przeze mnie maj\u0105tku Soko\u0142\u00f3wko z przyleg\u0142o\u015bciami, by\u0142a urz\u0105dzona ni\u017csza szko\u0142a rolnicza w Soko\u0142\u00f3wku i aby ta szko\u0142a istnia\u0142a w Soko\u0142\u00f3wku wiecznemi czasy, W razie, je\u017celi by szko\u0142a ta nie by\u0142a zaakceptowana przez Rz\u0105d, w takim razie Soko\u0142\u00f3wko wraz ze wspomnianymi przyleg\u0142o\u015bciami na Atlach i Niechodzinie, przejdzie na w\u0142asno\u015b\u0107 z budynkami i inwentarzem \u017cywym i martwym Kasy Pomocy Naukowej J\u00f3zefa Mianowskiego w Warszawie, instytucji szerz\u0105cej wiedz\u0119 i popularyzuj\u0105cej j\u0105. Egzekutorem tego maj\u0105tku naznaczam doktora Franciszka Rajkowskiego z Ciechanowa, a po \u015bmierci jego najstarszego cz\u0142onka z linii m\u0119skiej w rodzinie tego\u017c Rajkowskiego, w razie za\u015b wyga\u015bni\u0119cia linii m\u0119skiej w rodzinie tego\u017c Rajkowskiego, naznaczam egzekutorem testamentu rodzin\u0119 Bojanowskiego z Humi\u0119cina (\u2026) Na \u017con\u0119 moj\u0105 Marj\u0119 Klonowsk\u0105 nak\u0142adam obowi\u0105zek z zapisanego jej maj\u0105tku wyp\u0142acenia 3 tysi\u0119cy rubli rz\u0105dcy memu J\u00f3zefowi Klonowskiemu (\u2026), Janowi Dajkowskiemu 400 rubli (\u2026)4<\/sup><\/a>.<\/i><\/span><\/p>\n

\u017bona Maria zaakceptowa\u0142a decyzj\u0119 m\u0119\u017ca. Wydaje si\u0119, \u017ce rozumia\u0142a i docenia\u0142a jego intencje. Tomasz Klonowski odszed\u0142 z tego \u015bwiata w 1899 roku ze spokojnym sumieniem i jasnym przekonaniem, \u017ce jego prywatny maj\u0105tek zostanie dobrze wykorzystany na rzecz dobra publicznego. Okoliczni w\u0142o\u015bcianie ponie\u015bli trumn\u0119 z cia\u0142em z Soko\u0142\u00f3wka na cmentarz parafialny w Ciechanowie. Na tablicy nagrobnej wyryto znamienne s\u0142owa: <\/span>Cze\u015b\u0107 pami\u0119ci zacnego cz\u0142owieka i przyjaciela ludu<\/i><\/span>.<\/span><\/p>\n

\n

Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/p>\n

Maria A. Klonowska, <\/span>Czy zap\u0142on\u0105 \u015bwiat\u0142a w Soko\u0142\u00f3wku? Historia szko\u0142y w setn\u0105 rocznic\u0119<\/i><\/span> zatwierdzenia Ustawy Fermy Praktycznej im. Tomasza Klonowskiego<\/i><\/span>, TMZC, Ciechan\u00f3w 2012<\/span><\/p>\n

\n

\n

1<\/a> Relacje z ods\u0142oni\u0119cia tablicy zamie\u015bci\u0142 \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d, nr 12 z 17 marca 2020 r., s. 11 oraz miesi\u0119cznik \u201ePuls\u201d z marca 2020 r., s. 26<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Maria A. Klonowska, Czy zap\u0142on\u0105 \u015bwiat\u0142a w Soko\u0142\u00f3wku? Historia szko\u0142y w setn\u0105 rocznic\u0119<\/i> zatwierdzenia Ustawy Fermy Praktycznej im. Tomasza Klonowskiego<\/i>, TMZC, Ciechan\u00f3w 2012, s. 15<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Tam\u017ce, s. 16; o rodzinie Skulskich i Klonowskich pisze te\u017c Jerzy Hieronim Olszewski w tomie wspomnie\u0144 opracowanych przez B. Bielast\u0105, wydanych przez TMZC w 2015 r. pt. \u201eTak to zapami\u0119ta\u0142em \u2026\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Cyt. za Maria A. Klonowska, Czy zap\u0142on\u0105 \u015bwiat\u0142a w Soko\u0142\u00f3wku? Historia szko\u0142y w setn\u0105 rocznic\u0119<\/i> zatwierdzenia Ustawy Fermy Praktycznej im. Tomasza Klonowskiego<\/i>, TMZC, Ciechan\u00f3w 2012<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: \u015bwietlica \u015brodowiskowa w Kownatach \u017b\u0119dowych, ul. Ciechanowska 44, gm. Ciechan\u00f3w Ods\u0142oni\u0119cie: 7 III 2020 w 170 rocznic\u0119 urodzin z inicjatywy Stowarzyszenia \u201eSoko\u0142\u00f3wek\u201d im. Tomasza Klonowskiego, TMZC oraz samorz\u0105du gminy Ciechan\u00f3w Materia\u0142: czarny marmur; wymiary: 1.050 mm x 700 mm; … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":142,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-399","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/399","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=399"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/399\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":402,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/399\/revisions\/402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}