{"id":403,"date":"2022-09-05T21:11:41","date_gmt":"2022-09-05T19:11:41","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=403"},"modified":"2022-09-05T21:11:41","modified_gmt":"2022-09-05T19:11:41","slug":"43-tablica-upamietniajaca-kilkakrotne-pobyty-marii-konopnickiej-u-syna-jana-w-ciechanowie-w-l-1906-1907","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/43-tablica-upamietniajaca-kilkakrotne-pobyty-marii-konopnickiej-u-syna-jana-w-ciechanowie-w-l-1906-1907\/","title":{"rendered":"43. Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca kilkakrotne pobyty Marii Konopnickiej u syna Jana w Ciechanowie w l. 1906-1907"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: nieistniej\u0105cy budynek przy ul. 3 Maja w Ciechanowie przed mostem na \u0141ydyni<\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 1 X 1960, w trakcie Walnego Zgromadzenia TMZC<\/span><\/p>\n

Materia\u0142: bia\u0142y marmur; wymiary: 500 mm x 800 mm <\/span><\/p>\n

W 1959 r. odby\u0142o si\u0119 Walne Zebranie Cz\u0142onk\u00f3w TMZC po\u0142\u0105czone z wyborem w\u0142adz stowarzyszenia. Nowym prezesem zosta\u0142 wybrany mecenas Tadeusz Wyrzykowski, kt\u00f3ry na pierwszym spotkaniu zarz\u0105du TMZC zaproponowa\u0142 zorganizowanie obchod\u00f3w ku czci Marii Konopnickiej, w 50-t\u0105 rocznic\u0119 \u015bmierci poetki. Ustalono, \u017ce g\u0142\u00f3wnym elementem uroczysto\u015bci b\u0119dzie ods\u0142oni\u0119cie tablicy pami\u0105tkowej umieszczonej na budynku, w kt\u00f3rym poetka go\u015bci\u0142a kilkakrotnie, odwiedzaj\u0105c syna Jana, kt\u00f3ry dzier\u017cawi\u0142 m\u0142yn nad \u0141ydyni\u0105 przy ul. 3 Maja. <\/span><\/p>\n

Maria Stanis\u0142awa (po m\u0119\u017cu Konopnicka) przysz\u0142a na \u015bwiat 23 maja 1842 r. jako c\u00f3rka Scholastyki z Turskich i J\u00f3zefa Wasi\u0142owskiego. W 1849 r. rodzina Wasi\u0142owskich przenios\u0142a si\u0119 do Kalisza. Pobyt w Kaliszu wi\u0105za\u0142 si\u0119 dla Marii bole\u015bnie ze \u015bmierci\u0105 matki w 1854 r. oraz rado\u015bnie z w\u0142asnym \u015blubem. 10 wrze\u015bnia 1862 r. w ko\u015bciele \u015bw. Miko\u0142aja zawar\u0142a zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski z Jaros\u0142awem Konopnickim, z kt\u00f3rym wkr\u00f3tce przenios\u0142a si\u0119 do pobliskiego Bronowa. Maria, zaledwie dwudziestoletnia w chwili zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa, w ci\u0105gu 9 lat urodzi\u0142a o\u015bmioro dzieci. Wszystkie dzieci urodzi\u0142y si\u0119 w Bronowie k. Kalisza w rodzinnym maj\u0105tku m\u0119\u017ca. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce najstarszy syn Tadeusz urodzi\u0142 si\u0119 1 czerwca 1863 roku, kolejny Stefan najprawdopodobniej w 1864 lub 1965 (zm. w niemowl\u0119ctwie), pierwsza c\u00f3rka Zofia Mickiewiczowa. I v. Kr\u00f3likowska 15 stycznia 1866, Stanis\u0142aw 14 stycznia 1867, Jan 11 marca 1868, W\u0142adys\u0142aw najprawdopodobniej w 1869 (zm. w niemowl\u0119ctwie), Helena w 1870 i Laura Pietrasi\u0144ska w 1872 r. 1<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n

Niezwykle ciep\u0142o pisa\u0142a o tym sama utrudzona mama w jednym z list\u00f3w do Elizy Paw\u0142owskiej po m\u0119\u017cu Orzeszkowej: <\/span>Tadzio by\u0142 ju\u017c taki du\u017cy, \u017ce kiedy w jadalnym pokoju stan\u0105\u0142 przy d\u0119bowym stole, to st\u00f3\u0142 by\u0142 mu do ramion, a Sta\u015b kiedy stan\u0105\u0142 przy stole, to m\u00f3g\u0142 na nim akurat brod\u0119 po\u0142o\u017cy\u0107; co za\u015b do Janka \u2013 wcale zza d\u0119bowego sto\u0142u wida\u0107 go nie by\u0142o(\u2026) Helcia by\u0142a jeszcze mniejsza, ba, chodzi\u0107 nawet nie umia\u0142a dobrze. Co si\u0119 zap\u0119dzi, to jej si\u0119 n\u00f3\u017cki popl\u0105cz\u0105 i buch! \u2013 na r\u0119ce mam<\/i><\/span>y albo niani! <\/span>Takie to ju\u017c te ma\u0142e<\/i><\/span> dziewcz\u0105tka\u201d<\/i><\/span>. Obraz codziennych trosk i rado\u015bci odnajdujemy w opowiadaniu M. Konopnickiej pt. \u201eJak si\u0119 dzieci w Bronowie bawi\u0142y\u201d, pe\u0142ne autentycznych okruch\u00f3w \u017cycia ziemia\u0144skiego w bronowieckim dworku. <\/span><\/p>\n

Lata mija\u0142y pr\u0119dko znaczone mniej i bardziej dramatycznymi wydarzeniami. Najpierw w 1872 r. sprzeda\u017c maj\u0105tku i wyjazd z Bronowa do Gusina w powiecie tureckim, potem w 1879 r. przeprowadzka, ju\u017c samodzielnie bez m\u0119\u017ca, z sz\u00f3stk\u0105 dzieci do Warszawy. Bez przerwy zmienia miejsca zamieszkania: Piekarska, Pi\u0119kna, Ho\u017ca, Chmielna, Smolna, Wiejska. Obarczona obowi\u0105zkami rodzicielskimi znajduje jednak czas na pisanie. W 1875 r. w warszawskim \u201eBluszczu\u201d ukazuje si\u0119 pierwszy wiersz poetki, rok p\u00f3\u017aniej \u201eTygodnik Ilustrowany\u201d publikuje \u201eRomans wiosenny\u201d.<\/span><\/p>\n

Ju\u017c po przyje\u017adzie do Warszawy wychodz\u0105 drukiem \u201ePoezje\u201d (1881), prozatorski debiut \u201eWra\u017cenia z podr\u00f3\u017cy\u201d (1884), pierwszy tom nowel (1888) i pierwszy zbiorek wierszy dla dzieci pt. \u201eMoja ksi\u0105\u017ceczka\u201d (1889). Rozwojowi tw\u00f3rczo\u015bci poetki towarzysz\u0105 prze\u017cycia osobiste zwi\u0105zane z najbli\u017cszymi. 26 marca 1878 roku w \u0141\u0119kach Szlacheckich k. Przedborza w guberni piotrkowskiej umiera ojciec poetki J\u00f3zef Wasi\u0142owski, pod koniec 1889 roku c\u00f3rka Helena pr\u00f3buje pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwo. Zaj\u0119ta tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, podr\u00f3\u017cami i coraz bardziej intensywnymi wyst\u0105pieniami publicznymi Maria nie mo\u017ce pozosta\u0107 oboj\u0119tna wobec dramat\u00f3w \u017cyciowych swoich dzieci. W tym czasie staje si\u0119 ju\u017c oczywiste, \u017ce najmniej k\u0142opot\u00f3w sprawia Jan, dojrza\u0142y i odpowiedzialny, a jednocze\u015bnie czu\u0142y i zatroskany o ca\u0142\u0105 liczn\u0105 przecie\u017c rodzin\u0119. To on zaoferowa\u0142 sw\u00f3j dom w Kapitule k. \u0141owicza na zjazdy rodzinne, aby integrowa\u0107 rodzin\u0119 rozproszona po \u015bwiecie, targan\u0105 konfliktami i nieporozumieniami. Trzeba wreszcie pami\u0119ta\u0107, \u017ce Maria od 1877 roku pozostawa\u0142a w separacji z m\u0119\u017cem Jaros\u0142awem i w kontaktach z dzie\u0107mi nie kry\u0142a niech\u0119ci wobec m\u0119\u017ca. O dzieci troszczy\u0142a si\u0119 nieustannie, dopytuj\u0105c najcz\u0119\u015bciej Janka o sytuacj\u0119 w rodzinie. Z zagranicy s\u0142a\u0142a list za listem, zaniepokojona o najbli\u017cszych, ale i pe\u0142na nadziei na rych\u0142e spotkanie:<\/span><\/p>\n

M\u00f3j drogi i serdeczny Janku<\/i><\/span> \u2013 pisze Konopnicka z Bad Nauheim 3 maja 1899 roku. \u2013 <\/span>No, dobrze. Urz\u0105dzajmy zjazd. Ale Twoja g\u0142owa w tym, \u017ceby si\u0119 i Stasiek stawi\u0142, wiesz, jemu trzeba (\u2026) dusz\u0119 zmy\u0107 z tego powietrza, jakim tam oddycha, i napompowa\u0107 go naszym, poczciwym, domowym \u2013 prawda? Chcia\u0142abym, \u017ceby\u015bmy mogli tak\u017ce i u grobu Tadzia by\u0107, prosi\u0142am Bolka, \u017ceby si\u0119 rozm\u00f3wi\u0142 o reparacj\u0119 (\u2026) Ale polowanie urz\u0105dzaj zawczasu. Dul\u0119bianka pisze, \u017ce b\u0119dzie te\u017c polowa\u0142a i je\u017adzi\u0142a konno (\u2026) Ciesz\u0119 si\u0119 szczerze na te kuropatwy i zaj\u0105ce, ale bardziej na was, wasz dom mi\u0142y i wasze dzieciaki, niech si\u0119 tam trzymaj\u0105 zdrowo. Jaka woda? Nie wyla\u0142o tej wiosny? A cz\u00f3\u0142no ka\u017c zbi\u0107, bo b\u0119dziemy te\u017c p\u0142ywa\u0107, prawda?<\/i><\/span><\/p>\n

Maria Konopnicka pod koniec lat 80-tych XX w. podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o wyje\u017adzie z kraju. Po 13 latach wyjecha\u0142a \u201eza kordon\u201d czyli poza granice Kr\u00f3lestwa Polskiego. Sp\u0119dzi\u0142a miesi\u0105c w Krakowie, gdzie spotka\u0142a si\u0119 z aktork\u0105 W. Siemaszkow\u0105, A. Asnykiem, Sewerem, odwiedzi\u0142a Zakopane, gdzie pozna\u0142a Saba\u0142\u0119, uczestniczy\u0142a w \u015blubie c\u00f3rki Zofii w Cz\u0119stochowie, bra\u0142a udzia\u0142 w uroczysto\u015bciach sprowadzenia zw\u0142ok Adama Mickiewicza na Wawel. Pod koniec 1890 r. zatrzyma\u0142a si\u0119 we Lwowie u malarki Marii Dul\u0119bianki. Wigili\u0119 Bo\u017cego Narodzenia sp\u0119dzi\u0142a w Monachium po raz pierwszy poza granicami ojczyzny. Wydaje si\u0119, \u017ce nie wytrzyma\u0142a ci\u015bnienia nabrzmiewaj\u0105cych z roku na rok k\u0142opot\u00f3w rodzinnych, z kt\u00f3rych najpowa\u017cniejszym by\u0142 frustruj\u0105cy zwi\u0105zek z m\u0119\u017cem Jaros\u0142awem Konopnickim i problemy z najstarsz\u0105 c\u00f3rka Helen\u0105. Wszystkie zreszt\u0105 dzieci oczekiwa\u0142y pomocy ze strony matki, a ona wykorzystuj\u0105c swoj\u0105 pozycj\u0119 spo\u0142eczn\u0105, zawodow\u0105 i finansow\u0105 nie odmawia\u0142a pomocy. Kiedy opuszcza\u0142a kraj, najstarszy Tadeusz mia\u0142 w\u00f3wczas 26 lat, Helena – 24, Zofia – 23, Stanis\u0142aw – 22, Jan – 21, a najm\u0142odsza Laura \u2013 19. Odt\u0105d Maria utrzymywa\u0142a ze swymi dzie\u0107mi kontakt prawie wy\u0142\u0105cznie korespondencyjny, nie licz\u0105c sporadycznych pobyt\u00f3w w Polsce, kiedy spotka\u0142a si\u0119 na kr\u00f3tko z najbli\u017cszymi. Latem 1893 r. przebywa\u0142a w \u0141owiczu i Arkadii u syna Jana, widzia\u0142a si\u0119 z c\u00f3rk\u0105 Zofi\u0105 i jej m\u0119\u017cem. 15 maja 1896 r. uczestniczy\u0142a w towarzystwie M. Dul\u0119bianki w Arkadii na zje\u017adzie rodzinnym. Przez dwadzie\u015bcia lat b\u0119dzie w ustawicznej podr\u00f3\u017cy po zachodniej i po\u0142udniowej Europie, czerpi\u0105c wiedz\u0119 o problemach rodzinnych z list\u00f3w, kt\u00f3re otrzymywa\u0142a od swych dzieci. Sytuacja nie zmieni\u0142a si\u0119 nawet po 1903 roku, kiedy otrzyma\u0142a w darze od narodu dworek w \u017barnowcu, w kt\u00f3rym 8 wrze\u015bnia zamieszka\u0142a z Dul\u0119biank\u0105, kt\u00f3ry jednak cz\u0119sto opuszcza\u0142a. <\/span><\/p>\n

Z zagranicy prowadzi\u0142a o\u017cywion\u0105 korespondencj\u0119 \u2013 z tw\u00f3rcami kultury, wydawcami, przyjaci\u00f3\u0142mi, znajomymi i rodzin\u0105. Do swych dzieci napisa\u0142a prawie 700 list\u00f3w2<\/sup><\/a>. Pisa\u0142a z Wenecji, Rzymu, Krakowa, Florencji, Pary\u017ca, Lwowa, Wiednia i Monachium. Mieszka\u0142a najcz\u0119\u015bciej w tanich hotelikach, wynajmowa\u0142a cz\u0119sto nieumeblowane pokoje, podr\u00f3\u017cowa\u0142a z miejsca na miejsce w najta\u0144szej klasie kolejowej. Czasami podr\u00f3\u017cowa\u0142a sama, cz\u0119\u015bciej w towarzystwie Marii Dul\u0119bianki. Ucieka\u0142a od przyt\u0142aczaj\u0105cej codzienno\u015bci i k\u0142opot\u00f3w rodzinnych. Poetka zwiedza\u0142a ciekawe miejsca, bywa\u0142a w muzeach, uczestniczy\u0142a w uroczysto\u015bciach, tak\u017ce tych organizowanych przez \u015brodowiska polskich emigrant\u00f3w, spotyka\u0142a si\u0119 z tw\u00f3rcami i artystami. Przez ca\u0142y ten czas pr\u00f3bowa\u0142a ratowa\u0107 zdrowie. Przebywa\u0142a w sanatoriach, lecz\u0105c gard\u0142o, uk\u0142ad oddechowy, serce i inne gro\u017ane dolegliwo\u015bci. W 1897 r. w drodze z Monachium do Lwowa dozna\u0142a ataku serca, kt\u00f3ry jeszcze powt\u00f3rzy\u0142 si\u0119 we Lwowie. Jeszcze tego samego roku prze\u017cy\u0142a poetka wstrz\u0105s, kiedy pod drzwiami jej mieszkania w Wiedniu Maksymilian Gumplowicz, wielbiciel Konopnickiej, targn\u0105\u0142 si\u0119 na \u017cycie, umieraj\u0105c wkr\u00f3tce w wiede\u0144skim szpitalu. Podczas kr\u00f3tkiego pobytu w kraju spotka\u0142a si\u0119 w Grodnie z przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 Eliz\u0105 Orzeszkow\u0105, przyjecha\u0142a te\u017c na zjazd rodzinny przygotowany przez Jana w Arkadii. S\u0105 na tym spotkaniu jej dzieci z rodzinami i m\u0105\u017c Jaros\u0142aw. Maria i tym razem jest w towarzystwie Dul\u0119bianki, kt\u00f3ra towarzyszy jej we wszystkich wa\u017cnych spotkaniach3<\/sup><\/a>. M. Konopnicka jest ju\u017c powszechnie znan\u0105, cenion\u0105 poetk\u0105 i nowelistk\u0105, tak\u017ce publicystk\u0105, wypowiadaj\u0105c\u0105 si\u0119 \u017carliwie w sprawach spo\u0142ecznych w my\u015bl idea\u0142\u00f3w pozytywistycznych, zw\u0142aszcza w sprawach emancypacji kobiet. W 1902 roku przybywa z Wiednia do Krakowa, a nast\u0119pnie do Lwowa na uroczysto\u015bci zwi\u0105zane z jubileuszem 25-lecia pracy pisarskiej. 5 wrze\u015bnia 1903 r. poetka podpisuje w Kro\u015bnie akt przyj\u0119cia dworku i parceli w \u017barnowcu. Trzy dni p\u00f3\u017aniej przyje\u017cd\u017ca do \u017barnowca i adaptuje dw\u00f3r na sta\u0142\u0105 siedzib\u0119. Ma w ko\u0144cu sw\u00f3j dom i adres, ale nie przebywa w nim na sta\u0142e, najcz\u0119\u015bciej 2-3 miesi\u0105ce w roku. Pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 roku sp\u0119dza na kuracjach za granic\u0105, kilkakrotnie odwiedza w Grodnie Eliz\u0119 Orzeszkow\u0105, bywa u syna Jana w Przedwojewie, odwiedza c\u00f3rki, uczestniczy w \u017cyciu publicznym, anga\u017cuje si\u0119 w akcje patriotyczne, s\u0142owem – \u017cyje aktywnie i u\u017cytecznie dla swoich najbli\u017cszych i kraju. Kilkakrotnie odwiedza Krak\u00f3w: 17 lipca 1909 roku uczestniczy w pogrzebie Heleny Modrzejewskiej, 15 lipca rok p\u00f3\u017aniej, z okazji rocznicy grunwaldzkiej i prawykonania pie\u015bni do s\u0142\u00f3w \u201eRoty\u201d. Stan zdrowia poetki pogarsza si\u0119 z dnia na dzie\u0144. 15 wrze\u015bnia wyje\u017cd\u017ca do sanatorium Kisielki we Lwowie4<\/sup><\/a>. Umiera 8 pa\u017adziernika 1910 roku, a trzy dni p\u00f3\u017aniej zostaje pochowana na Cmentarzu \u0141yczakowskim. Pogrzeb zorganizowany przez M. Dul\u0119biank\u0119 sta\u0142 si\u0119 wielk\u0105 manifestacj\u0105 patriotyczn\u0105, cho\u0107 ceremonia odby\u0142a si\u0119 bez udzia\u0142u duchowie\u0144stwa. Na mogile w Panteonie Wielkich Lwowian zawsze le\u017c\u0105 \u015bwie\u017ce kwiaty i pal\u0105 si\u0119 znicze pami\u0119ci.<\/span><\/p>\n

\n

Sugerowana bibliografia:<\/span><\/p>\n

Maria Szypowska, <\/span>Konopnicka, jakiej nie znamy<\/i><\/span>, Zysk i S-ka, Warszawa 2014<\/span><\/p>\n

Teresa Kaczorowska, <\/span>Maria Konopnicka i Ziemia Ciechanowska<\/i><\/span>, Zwi\u0105zek Literat\u00f3w na Mazowszu, Ciechan\u00f3w 2010<\/span><\/p>\n

\n

\n

1<\/a> Badacze tw\u00f3rczo\u015bci i \u017cycia Marii Konopnickiej maja du\u017ce trudno\u015bci z ustaleniem rzeczywistych dat urodzenia dzieci Marii i Jaros\u0142awa Konopnickich. \u017badne z nich nie zosta\u0142o wpisane do uniejowskiej ksi\u0119gi urodze\u0144, opr\u00f3cz syna Jana. Maria Szypowska, autorka biografii poetki, uwa\u017ca, ze by\u0142 to wynik dosy\u0107 lekcewa\u017c\u0105cego stosunku rodzic\u00f3w do obowi\u0105zuj\u0105cych w tym zakresie przepis\u00f3w prawa. Potwierdzeniem tej tezy wydaj\u0105 si\u0119 te\u017c by\u0107 dowolne terminy chrzt\u00f3w dzieci pa\u0144stwa Konopnickich.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Listy w krytycznym wydaniu opracowa\u0142a dr hab. Lena Magnone z UW – Maria Konopnicka, Listy do syn\u00f3w i c\u00f3rek,<\/i> Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2010<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Maria Dul\u0119bianka (1861 Lw\u00f3w \u2013 1919 Lw\u00f3w) \u2013 polska dzia\u0142aczka spo\u0142eczna, feministka, malarka, pisarka, publicystka; bliska przyjaci\u00f3\u0142ka i partnerka \u017cyciowa M. Konopnickiej<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Czech Karol Kisielka, w\u0142a\u015bciciel browaru we Lwowie prowadzi\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie modne w XX w. sanatorium pod nazw\u0105 \u201eZak\u0142ad wodoleczniczy Kisielka\u201d.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: nieistniej\u0105cy budynek przy ul. 3 Maja w Ciechanowie przed mostem na \u0141ydyni Ods\u0142oni\u0119cie: 1 X 1960, w trakcie Walnego Zgromadzenia TMZC Materia\u0142: bia\u0142y marmur; wymiary: 500 mm x 800 mm W 1959 r. odby\u0142o si\u0119 Walne Zebranie Cz\u0142onk\u00f3w TMZC … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":143,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-403","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/403","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=403"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/403\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":406,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/403\/revisions\/406"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}