{"id":407,"date":"2022-09-05T21:18:17","date_gmt":"2022-09-05T19:18:17","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=407"},"modified":"2022-09-05T21:18:17","modified_gmt":"2022-09-05T19:18:17","slug":"44-tablica-upamietniajaca-serdeczne-zwiazki-marii-konopnickiej-z-ziemia-ciechanowska-w-100-lecie-smierci","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/44-tablica-upamietniajaca-serdeczne-zwiazki-marii-konopnickiej-z-ziemia-ciechanowska-w-100-lecie-smierci\/","title":{"rendered":"44. Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca serdeczne zwi\u0105zki Marii Konopnickiej z Ziemi\u0105 Ciechanowsk\u0105 w 100-lecie \u015bmierci"},"content":{"rendered":"<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-size: medium;\">Lokalizacja: na \u015bcianie frontowej jednego z budynk\u00f3w mieszkalnych nieopodal m\u0142yna, dzier\u017cawionego przez jej syna Jana, p\u00f3\u017aniejszego w\u0142a\u015bciciela Przedwojewa, przy ul. 3 Maja 8 w Ciechanowie z inicjatywy Zwi\u0105zku Literat\u00f3w na Mazowszu oraz TMZC<\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-408\" src=\"http:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44-1024x683.png\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"427\" srcset=\"https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44-1024x683.png 1024w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44-300x200.png 300w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44-768x512.png 768w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44-1536x1024.png 1536w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44-2048x1365.png 2048w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44-850x567.png 850w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44b.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-409\" src=\"http:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44b.png\" alt=\"\" width=\"527\" height=\"649\" srcset=\"https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44b.png 527w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44b-244x300.png 244w, https:\/\/tmzc.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/44b-300x369.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 527px) 100vw, 527px\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-size: medium;\">Ods\u0142oni\u0119cie: 8 X 2010; m<\/span><\/span><span style=\"font-size: medium;\">ateria\u0142: czarny granit, wymiary: 700 mm x 850 mm, fundator i wykonawca Bernard Grzankowski <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Ods\u0142oni\u0119cie tablicy mia\u0142o miejsce w trakcie XV Ciechanowskiej Jesieni Poezji, po\u015bwi\u0119conej \u201epie\u015bniarce ludu\u201d, zwi\u0105zanej z ziemi\u0105 ciechanowsk\u0105 poprzez jej najm\u0142odszego syna Jana. Umieszczono j\u0105 na dawnej oficynie m\u0142y\u0144skiej przy ul. 3 Maja 8 w Ciechanowie, naprzeciwko nieistniej\u0105cego ju\u017c domu, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 Jan Konopnicki z rodzin\u0105 podczas pobytu w Ciechanowie. Tu odwiedza\u0142a go s\u0142awna matka, poznaj\u0105c przy okazji mieszka\u0144c\u00f3w miasta. TMZC upami\u0119tni\u0142o jej obecno\u015b\u0107 w grodzie nad \u0141ydyni\u0105 w podzi\u0119kowaniu za zaanga\u017cowanie w \u017cycie miasta.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Now\u0105 tablic\u0119 ods\u0142oni\u0142 prawnuk Marii Konopnickiej Jan Bielecki, cz\u0142onek TMZC i honorowy go\u015b\u0107 XV Ciechanowskiej jesieni Poezji. Towarzyszyli mu E. Sadowski, prezes TMZC i B. Grzankowski wiceprezes, T. Kaczorowska, prezes Zwi\u0105zku Literat\u00f3w na Mazowszu oraz C. Chodkowski, wiceprezydent Ciechanowa. Dope\u0142nieniem uroczysto\u015bci by\u0142o z\u0142o\u017cenie kwiat\u00f3w pod pomnikiem poetki w parku miejskim jej imienia. Uczestnicy uroczysto\u015bci odwiedzili te\u017c dworek w podciechanowskim Przedwojewie, kt\u00f3ry w l. 1905-1921 nale\u017ca\u0142 do Jan Konopnickiego. Poetka i tu odwiedza\u0142a syna kilkakrotnie, bywa\u0142 te\u017c w nim H. Sienkiewicz, A. \u015awi\u0119tochowski, F. Rajkowski. Dw\u00f3r jest niestety zaniedbany, z roku na rok popada w coraz g\u0142\u0119bsz\u0105 ruin\u0119. <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Poetka w l. 1904-1909 wielokrotnie przyje\u017cd\u017ca\u0142a do Ciechanowa odwiedzi\u0107 syna. Tak\u017ce do Przedwojewa, gdzie zamieszka\u0142. Po wyje\u017adzie dokucza\u0142 jej sta\u0142y niepok\u00f3j o syna i niezaspokojona ciekawo\u015b\u0107, co si\u0119 dzieje z pozosta\u0142ymi dzie\u0107mi, kt\u00f3rym Jan ustawicznie pomaga\u0142 w r\u00f3\u017cnych dramatycznych sytuacjach rodzinnych. W li\u015bcie z Bad Nauheim<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote1sym\" name=\"sdfootnote1anc\"><sup>1<\/sup><\/a> z 17 kwietnia 1903 r. dopytywa\u0142a syna:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>M\u00f3j drogi Janku, jak wam przesz\u0142y \u015bwi\u0119ta? Co\u015bcie uradzili dobrego? Bierze Zosia Arkadi\u0119 \u2013 czy do Pary\u017ca jedzie? Niech\u017ce wiem jak najpr\u0119dzej. Chcia\u0142abym te\u017c wiedzie\u0107, jak wygl\u0105da\u0142o wasze \u015bwi\u0119cone i czy\u015bcie je w dobrym zdrowiu spo\u017cyli. Najmilsz\u0105 oczywi\u015bcie wiadomo\u015bci\u0105 by\u0142aby jaka\u015b nadzieja pogodzenia si\u0119 Lorki ze Sta\u015bkiem; ale pewno si\u0119 na to nie zanosi; pewno ja ju\u017c z tym smutkiem w duszy i z tym widokiem rozdwojenia oczy zamkn\u0119. Tymczasem wielka dla mnie pociech\u0105 jest ta wielka nadzieja, z jaka Ty, drogi m\u00f3j Janku, zabierasz si\u0119 do nowej pracy. A raczej do nowego jej warsztatu. Bo sama praca to dawna, dawna towarzyszka Twego \u017cycia \u2013 jeszcze od takich lat, kiedy inni o zabawie tylko my\u015bl\u0105. <\/i><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">12 wrze\u015bnia donosi\u0142a z \u017barnowca:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">(\u2026) T<\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>utaj, m\u00f3j drogi Janku, odby\u0142o si\u0119 wszystko z du\u017c\u0105 uroczysto\u015bci\u0105. W Ja\u015ble \u2013 na granicy powiatu \u2013 wyst\u0105pi\u0142y w\u0142adze miejskie, sokolstwo ca\u0142e, w paradzie, gimnazjum, szko\u0142y wydzia\u0142owe, stan nauczycielski \u2013 i kilka tysi\u0119cy publiki. Mowy, bukiety, muzyka, szpaler soko\u0142\u00f3w i gimnazist\u00f3w, a przy tym upa\u0142 nie do wytrzymania. Na stacji w Jedliczu pose\u0142 Stapi\u0144ski, ludowcy i masa ludu z powiatu kro\u015bnie\u0144skiego. Zn\u00f3w mowy i bukiety polne od ch\u0142opskich dzieci. Tu czeka\u0142 pow\u00f3z, za kt\u00f3rym ruszy\u0142y bryczki, wozy, podwody, ca\u0142ym hurmem. Na granicy \u017barnowca czeka\u0142a na nas banderia: do 20 konnych, samych \u017carnowiak\u00f3w, w bia\u0142ych szatach, w czerwonych krakuskach z pawimi pi\u00f3rami, z kwiatami. Wielkie okrzyki, po czym otoczyli pow\u00f3z i take\u015bmy jecha\u0142y w\u015br\u00f3d szalonego upa\u0142u, no i chmury kurzu. U bramy &#8211; w\u00f3jt i gmina przyjmowa\u0142a chlebem i sol\u0105. W programie \u2026.<\/i><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Do Janka te\u017c pisa\u0142a w przededniu \u015bwiat Bo\u017cego Narodzenia z Gorycji<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote2sym\" name=\"sdfootnote2anc\"><sup>2<\/sup><\/a>:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Jeste\u015bmy tu od 5 dni. (\u2026) Miejsce bardzo \u0142adne! Ju\u017c za miastem, tak jak Tw\u00f3j dom w Ciechanowie, pod za\u0142amanym w podkow\u0119 \u0142a\u0144cuchem g\u00f3r Karstu i niedaleko rzeki, s\u0142owia\u0144skiej S\u0105czy. (\u2026) do stycznia b\u0119dziemy tutaj, bo na podr\u00f3\u017c zn\u00f3w grubszy wydatek. Ot\u00f3\u017c si\u0119 Przedwojewo o\u017cywi teraz! Przyjad\u0105 dzieci, przywioz\u0105 dobre \u015bwiadectwa i na pewno dostana \u201egwiazdk\u0119\u201d. Bardzo, bardzo bym chcia\u0142a, \u017ceby by\u0142a choinka dla dzieci. To tak \u015blicznie zim\u0105, ta ziele\u0144, te \u015bwiate\u0142ka \u2013 d\u0142ugo zostaje pami\u0119\u0107 takich rzeczy i cz\u0119sto w\u015br\u00f3d ch\u0142odu \u017cycia ogrzewa serce przypomnieniem. Wi\u0119c kiedy ju\u017c tradycja, to i prze\u0142ammy si\u0119 op\u0142atkiem, kt\u00f3ry tu k\u0142ad\u0119. Z matka stara trzeba si\u0119 po staremu op\u0142atkiem prze\u0142ama\u0107 \u2013 serdecznie i \u2013 bezkrytycznie. Prawda, dziecko? Niech\u017ce Ci si\u0119 w zamys\u0142ach twoich szcz\u0119\u015bci! Niech Ci si\u0119 wiedzie w polu i w domu, i w \u017cyciu. Nade wszystko b\u0105d\u017acie mi tam zdrowi i spokojni!<\/i><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Maria Konopnicka wychowa\u0142a sze\u015bcioro dzieci, jednak potomstwa doczeka\u0142a si\u0119 tylko ze strony najm\u0142odszego Jana (1868-1930). Jan ze zwi\u0105zku z Jadwig\u0105 z Brzozowskich z \u0141owicza mia\u0142 czworo dzieci: Ann\u0119, Janusza Stanis\u0142awa, Zofi\u0119 i Mari\u0119. Po \u015bmierci \u017cony Jan po\u015blubi\u0142 Jadwig\u0119 z Rajkowskich z Ciechanowa, c\u00f3rk\u0119 dr. Franciszka Rajkowskiego. Z tego zwi\u0105zku urodzi\u0142a si\u0119 Aniela (po m\u0119\u017cu Bielecka) oraz Krystyna (1. v. Elsnerowa, 2. V. Roykiewiczowa). Serdecznie zwi\u0105zany z Ciechanowem pozostawa\u0142 przez lata Jan Bielecki, syn Anieli i Antoniego Bieleckich, absolwent weterynarii na warszawskim SGGW. Jest wnukiem Jana Konopnickiego oraz Jadwigi Rajkowskiej, jego drugiej \u017cony, c\u00f3rki ciechanowskiego lekarza Franciszka Rajkowskiego. Jego \u017cycie i niezwyk\u0142e losy przedstawi\u0142a w 2010 r. dr Teresa Kaczorowska w pi\u0119knym i interesuj\u0105cym szkicu biograficznym<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote3sym\" name=\"sdfootnote3anc\"><sup>3<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Mari\u0119 Konopnick\u0105 zwi\u0105za\u0142 z Ciechanowem, najm\u0142odszy syn Jan Konopnicki. Pracowa\u0142 pocz\u0105tkowo w m\u0142ynie Rosenbluma w Kapitule w \u0141owiczu, ale wskutek konfliktu z w\u0142a\u015bcicielem zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do matki z pro\u015bb\u0105 o interwencj\u0119 u ksi\u0119cia Micha\u0142a Piotra Radziwi\u0142\u0142a, w\u0142a\u015bciciela d\u00f3br w Arkadii i Nieborowie. Poetce niezr\u0119cznie by\u0142o pisa\u0107 do ksi\u0119cia w sprawie syna bez podejrzenia o interesowno\u015b\u0107, ale prze\u0142ama\u0142a wstyd i zrozumia\u0142e skrupu\u0142y. Wstawiennictwo okaza\u0142o si\u0119 skuteczne i Jan otrzyma\u0142 prac\u0119 w m\u0142ynie w Arkadii. Matka cz\u0119sto bywa\u0142a w jego domu, dwukrotnie na zjazdach rodzinnych w pa\u017adzierniku 1899 roku w Kapitule i w styczniu 1903 roku w Arkadii. Od 1900 r. Jan dzier\u017cawi\u0142 Arkadi\u0119. By\u0107 mo\u017ce wtedy powsta\u0142 w rodzinie projekt odkupienia Arkadii i zamieszkania przy Janie na sta\u0142e. Z plan\u00f3w jednak nic nie wysz\u0142o, tak\u017ce z powodu postawy ksi\u0119cia Micha\u0142a Radziwi\u0142\u0142a. W 1903 roku Jan z \u017con\u0105 Zofi\u0105 opuszczaj\u0105 Arkadi\u0119 i przeprowadzaj\u0105 si\u0119 do Ciechanowa. W tym samym roku poetka przyjmuje dar od narodu \u2013 dworek w \u017barnowcu. Sprowadza si\u0119 do \u017barnowca z Mari\u0105 Dul\u0119biank\u0105, gdzie malarka ma swoja pracowni\u0119. Ksi\u0105\u017c\u0119 Radziwi\u0142\u0142 umiera przedwcze\u015bnie w listopadzie 1903 roku i kontakty Konopnickiej z Nieborowem i Arkadi\u0105 urwa\u0142y si\u0119 ostatecznie. Oba miasta szanuj\u0105 jednak pami\u0119\u0107 wybitnej poetki. Na \u015bcianie domu w Arkadii, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 Jan i w kt\u00f3rym bywa\u0142a jego wybitna matka, jest umieszczona pami\u0105tkowa tablica, a biblioteka w Nieborowie nosi imi\u0119 poetki<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote4sym\" name=\"sdfootnote4anc\"><sup>4<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Autorka<\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i> Roty<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\"> ostatni rok \u017cycia sp\u0119dzi\u0142a w Nicei i stamt\u0105d s\u0142a\u0142a listy do swych dzieci: Laury Pytlasi\u0144skiej, Zofii Mickiewiczowej i oczywi\u015bcie Janka. By\u0142a ju\u017c powa\u017cnie chora. O stanie zdrowia swej przyjaci\u00f3\u0142ki informowa\u0142a Jana Konopnickiego w kwietniu 1910 r. tak\u017ce Maria Dul\u0119bianka: <\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Kochany Panie Janie, po naradzie z d{okto}r{em} Dobrzyckim postanowili\u015bmy ju\u017c Pana tu nie \u015bci\u0105ga\u0107, o ile nie b\u0119dzie to koniecznie potrzebne. Mamy niby wyjecha\u0107 za kilka dni, ale i co do tego nie ma \u017cadnej pewno\u015bci. Ot, wczoraj by\u0142o znacznie lepiej, a dzi\u015b znowu le\u017cy tak os\u0142abiona i apatyczna, i to bez \u017cadnego widocznego powodu. Trudno jej przej\u015b\u0107 przez pok\u00f3j. W Wiedniu musimy si\u0119 zatrzyma\u0107 \u2013 raz dla odpoczynku, po wt\u00f3re czeka tam na mnie siostra moja, kt\u00f3ra na bardzo kr\u00f3tki czas przyjecha\u0142a z Ameryki i niecierpliwi si\u0119, \u017ce ja nie nadje\u017cd\u017cam. Staniemy w Wiedniu w hotelu Hameranda VIII (Josephstadt). Naturalnie u\u0142atwi\u0142oby znacznie spraw\u0119 i mo\u017cno\u015b\u0107 dla mnie widzenia si\u0119 z siostr\u0105, gdyby p. Zosia mog\u0142a przyby\u0107 do Wiednia. Mamy ani na chwil\u0119 nie mog\u0119 zostawi\u0107 samej, a obecno\u015b\u0107 obcych ludzi ogromnie j\u0105 denerwuje. Gdyby co\u015b zasz\u0142o nieprzewidzianego, zawiadomi\u0119 Pana telegraficznie. Szczerze oddana \u2013 M. Dul\u0119bianka.<\/i><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">W kolejnym li\u015bcie datowanym w \u017barnowcu 9 wrze\u015bnia pisze do c\u00f3rki Zofii:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>A ja wyje\u017cd\u017cam do Lwowa teraz, z porady d{okto}ra Dobrzyckiego, kt\u00f3ry stanowczo oponuje przeciw k\u0105pielom w Nauheim obecnie, a oddaje mnie pod opiek\u0119 profesora d)okto}ra Gluzi\u0144skiego. B\u00f3g wie, jak na tym wyjd\u0119, ale sze\u015bciogodzinna tylko podr\u00f3\u017c lepiej pasuje do moich coraz marniejszych si\u0142. Napisali\u015bmy do St[anis\u0142awa] Kr\u00f3l{ikowskiego}, prosz\u0105c o pomoc w wyszukaniu jakiego\u015b locum. Pewno zreszt\u0105 hotelu, ale gdzie by by\u0142a winda. Mo\u017ce z miesi\u0105c, mo\u017ce ze dwa, bez ratunku. Bo przy najlepszych ch\u0119ciach Dul\u0119bianki istotnej pomocy w nag\u0142ym razie nie mam. \u017bal mi oczywi\u015bcie wyje\u017cd\u017ca\u0107 teraz ju\u017c z \u017barnowca. Tak astry kwitn\u0105 i r\u00f3\u017ce, ale c\u00f3\u017c robi\u0107. Mo\u017ce mi potem dadz\u0105 pojecha\u0107 chocia\u017c na jaki\u015b czas do Abacji, gdzie cieplej. B\u0105d\u017acie mi zdrowi, moi drodzy. Albo si\u0119 zobaczymy, albo si\u0119 nie zobaczymy. Zo\u015bko, nie szarp si\u0119 bardzo z losem. Kto zdr\u00f3w i tak ju\u017c wygra\u0142. \u015aciskam was serdecznie. M.K.<\/i><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">I trzy dni p\u00f3\u017aniej:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">(\u2026) <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Wyje\u017cd\u017camy we czwartek do d[okto]ra Gluzi\u0144skiego do Lwowa. Pewno tam b\u0119d\u0119 w sanatorium. Stan nie lepszy, ale gorszy coraz. Janek dawno nie pisa\u0142. Lorka te\u017c. (\u2026) B\u0105d\u017acie zdrowi i spokojni w nowym etapie swego \u017cycia. M. Konopnicka<\/i><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">14 wrze\u015bnia ostatecznie opuszcza \u017barnowiec, informuj\u0105c c\u00f3rk\u0119:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Jutro \u017cegnam si\u0119 z \u017barnowcem, adres sanatorium przy\u015bl\u0119. Ostatni zdaje si\u0119 etap. Ca\u0142uj\u0119 Was serdecznie, pisz: poste rest{ante} Lw\u00f3w. Bywajcie zdrowi. M.K. <\/i><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">2 pa\u017adziernika Maria Konopnicka pisze do c\u00f3rki ju\u017c ze Lwowa:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Droga Zo\u015bko, mieszkanie 3. Mnie z hotelu przenie\u015bli do doro\u017cki i zawie\u017ali do sanatorium \u201eKisielka\u201d. Prof{esor] Gluzi\u0144ski odwiedza mnie pr\u00f3cz d{okto]ra miejscowego i d{okto}ra Wekslera. Mam si\u0119 niedobrze. Mam nogi bardzo zapuchni\u0119te i to post\u0119puje. Ju\u017c dzi\u015b mam zapuchni\u0119t\u0105 twarz. Trudno mi pisa\u0107. Dzi\u0119kuj\u0119 Ci, drogie dziecko, za listy. Pisz cz\u0119sto. Ca\u0142uj\u0119 serdecznie Was oboje. M.K.<\/i><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Na tek\u015bcie znajduje si\u0119 kilka dramatycznych s\u0142\u00f3w, dopisanych r\u0119k\u0105 S. Kr\u00f3likowskiego:<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\"><i>Zdaje si\u0119, kochana Zosiu, \u017ce koniec si\u0119 zbli\u017ca. Lekarz poleci\u0142 mi zawiadomi\u0107 Was o tym. \u017byczliwy Stanis\u0142aw Kr\u00f3likowski<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote5sym\" name=\"sdfootnote5anc\"><sup>5<\/sup><\/a>.<\/i><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">By\u0142 to ostatni list, jaki Maria Konopnicka napisa\u0142a do swych dzieci.<\/span><\/p>\n<p align=\"justify\">\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/p>\n<ol>\n<li>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Maria Szypowska, <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Konopnicka, jakiej nie znamy<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">, Zysk i S-ka, Warszawa 2014<\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Iwona Kienzler, <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Maria Konopnicka. Rozwydrzona bezbo\u017cnica<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">, Bellona, Warszawa 2014<\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-size: medium;\">Teresa Kaczorowska, <\/span><span style=\"font-size: medium;\"><i>Maria Konopnicka i Ziemia Ciechanowska<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium;\">, Zwi\u0105zek Literat\u00f3w na Mazowszu, Ciechan\u00f3w 2010<\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p align=\"justify\">\n<div id=\"sdfootnote1\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote1anc\" name=\"sdfootnote1sym\">1<\/a> Bad Neuheim \u2013 miasto uzdrowiskowe w Niemczech (Hesja), le\u017c\u0105ce u podn\u00f3\u017ca g\u00f3r Taunus<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote2\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote2anc\" name=\"sdfootnote2sym\">2<\/a> Gorycja \u2013 miasto we W\u0142oszech tu\u017c przy granicy ze S\u0142oweni\u0105; do ko\u0144ca 1918 r. pozostawa\u0142o we w\u0142adaniu Habsburg\u00f3w<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote3\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote3anc\" name=\"sdfootnote3sym\">3<\/a> Teresa Kaczorowska, <i>Nazywano j\u0105 pie\u015bniark\u0105 ludu<\/i>, \u201eRzeczpospolita\u201d \u2013 dodatek \u201ePlus minus\u201d z 4-5 wrze\u015bnia 2010 r.<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote4\">\n<p class=\"sdfootnote\" align=\"justify\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote4anc\" name=\"sdfootnote4sym\">4<\/a> Jan Wegner, <i>Maria Konopnicka w Arkadii i Nieborowie<\/i> (1975)<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote5\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote5anc\" name=\"sdfootnote5sym\">5<\/a> Wszystkie cytowane powy\u017cej fragmenty list\u00f3w pochodz\u0105 z publikacji: Maria Konopnicka, <i>Listy do syn\u00f3w i c\u00f3rek,<\/i> wst\u0119p i opracowanie Lena Magnone, Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2010<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lokalizacja: na \u015bcianie frontowej jednego z budynk\u00f3w mieszkalnych nieopodal m\u0142yna, dzier\u017cawionego przez jej syna Jana, p\u00f3\u017aniejszego w\u0142a\u015bciciela Przedwojewa, przy ul. 3 Maja 8 w Ciechanowie z inicjatywy Zwi\u0105zku Literat\u00f3w na Mazowszu oraz TMZC Ods\u0142oni\u0119cie: 8 X 2010; materia\u0142: czarny granit, &hellip; <a href=\"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/44-tablica-upamietniajaca-serdeczne-zwiazki-marii-konopnickiej-z-ziemia-ciechanowska-w-100-lecie-smierci\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":144,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-407","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/407","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=407"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/407\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":410,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/407\/revisions\/410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}