{"id":416,"date":"2022-09-05T21:25:37","date_gmt":"2022-09-05T19:25:37","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=416"},"modified":"2022-09-05T21:26:33","modified_gmt":"2022-09-05T19:26:33","slug":"45-tablica-upamietniajaca-utworzenie-domu-ludowego-w-ciechanowie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/45-tablica-upamietniajaca-utworzenie-domu-ludowego-w-ciechanowie\/","title":{"rendered":"45. Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca utworzenie Domu Ludowego w Ciechanowie"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: przy ul. Warszawskiej na pasa\u017cu M. Konopnickiej w Ciechanowie na wprost kamienicy <\/span>Weso\u0142owskich<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 23 X 1977 Materia\u0142: czarny marmur Wymiary: 490 mm x 1.100 mm<\/span><\/p>\n

Tablica umieszczona na stylizowanym murze upami\u0119tnia utworzenie pierwszej na ziemi ciechanowskiej plac\u00f3wki kultury, nazwanej Domem Ludowym, utworzonym w 1907 roku przez ciechanowski oddzia\u0142 Towarzystwa Kultury Polskiej1<\/sup><\/a>. Przypomina te\u017c osoby, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do powstania Domu Ludowego, tj. Franciszka Rajkowskiego oraz Mari\u0119 Konopnick\u0105. Znakomita polska poetka zna\u0142a i ceni\u0142a Aleksandra \u015awi\u0119tochowskiego, kt\u00f3ry by\u0142 za\u0142o\u017cycielem Towarzystwa, m\u00f3g\u0142 wi\u0119c te\u017c pom\u00f3c w utworzeniu oddzia\u0142u w Ciechanowie. Z kolei doktor Franciszek Rajkowski wielokrotnie diagnozowa\u0142 <\/span>Pos\u0142a Prawdy<\/i><\/span>, kiedy ten przebywa\u0142 w podciechanowskiej Go\u0142otczy\u017anie. Dzi\u0119ki tym wybitnym postaciom powsta\u0142 w Ciechanowie oddzia\u0142 Towarzystwa. W 1908 roku by\u0142o ju\u017c w Polsce czterdzie\u015bci takich oddzia\u0142\u00f3w. W Ciechanowie utworzono Dom Ludowy, kt\u00f3ry mia\u0142 zaspakaja\u0107 aspiracje kulturalne mieszka\u0144c\u00f3w prowincjonalnego w gruncie rzeczy miasteczka. Franciszek Rajkowski przeznaczy\u0142 na ten cel sw\u00f3j dom. Organizowano tu odczyty, spotkania z tw\u00f3rcami, kolportowano pras\u0119 warszawsk\u0105, dyskutowano i analizowano wydarzenia krajowe b\u0105d\u017a lokalne. Znalaz\u0142a tu swe miejsce tak\u017ce biblioteka, kt\u00f3rej za\u0142o\u017cycielk\u0105 i kierowniczk\u0105 by\u0142a zas\u0142u\u017cona dzia\u0142aczka spo\u0142eczna Maria Raniecka. Dom sp\u0142on\u0105\u0142 w latach 60-tych XX wieku. Dzi\u015b w tym miejscu znajduje si\u0119 postument z tablic\u0105 pami\u0119ci.<\/span><\/p>\n

Maria Konopnicka zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z naszym miastem przez syna Jana, kt\u00f3ry zamieszka\u0142 w Ciechanowie w 1903 r. i by\u0142 cz\u0142onkiem zarz\u0105du Towarzystwa Kultury Polskiej. Znakomita polska poetka \u017cywo interesowa\u0142a si\u0119 sprawami kultury w Ciechanowie i dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Jana w tym zakresie. W li\u015bcie do syna datowanym 7 lutego 1909 roku z Abacji2<\/sup><\/a> pisa\u0142a:<\/span><\/p>\n

Ogromnie si\u0119 ucieszy\u0142am, wyczytawszy w \u201eKurierze\u201d wczorajszym, \u017ce w Ciechanowie najwy\u017cej stoi w rozwoju dzia\u0142alno\u015b\u0107 Tow[arzystwa] Kultury Polskiej, jak si\u0119 to okaza\u0142o na zje\u017adzie, oraz \u017ce Ciebie wybrali przewodnicz\u0105cym posiedzenia i obrad, oczywi\u015bcie uznaj\u0105c du\u017co Twojej zas\u0142ugi w tym Towarzystwie. Czuj\u0119 w tym w\u0142asny jakby zaszczyt, \u017ce to spotka\u0142o Ciebie. No, je\u015bli Ty, przy wszystkich swoich zaj\u0119ciach, masz jeszcze do\u015b\u0107 energii na to, \u017ceby prowadzi\u0107 owo ko\u0142o ciechanowskie tak dobrze, to jest prawie pewnym, \u017ce i temu Przedwojewu dasz rad\u0119 i wyprowadzisz wszystko na zupe\u0142nie dobr\u0105 drog\u01193<\/sup><\/a>.<\/i><\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo jej najm\u0142odszy syn Jan dzier\u017cawi\u0142 od hrabiego Radziwi\u0142\u0142a m\u0142yn nad Skierniewk\u0105 w Arkadii4<\/sup><\/a>. Jego matka, s\u0142ynna ju\u017c w\u00f3wczas poetka, by\u0142a w latach 1893-1903 cz\u0119stym go\u015bciem u syna. Do dzisiaj zachowa\u0142 si\u0119 dom, administrowany aktualnie przez Muzeum w Arkadii, w kt\u00f3rym Jan mieszka\u0142 z rodzin\u0105 i najprawdopodobniej przebywa\u0142a jego s\u0142awna matka. W\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br nieborowskich by\u0142 hrabia Micha\u0142 Piotr Radziwi\u0142\u0142 herbu <\/span>Tr\u0105ba <\/i><\/span>(1853-1903), \u015bwiat\u0142y cz\u0142owiek z artystycznymi ambicjami. Pisa\u0142 wiersze i utwory sceniczne, rysowa\u0142 i projektowa\u0142 meble. Interesowa\u0142 si\u0119 sprawami publicznymi, anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 filantropijn\u0105 i kulturaln\u0105. By\u0142 prezesem Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynno\u015bci, cz\u0142onkiem Towarzystwa Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych, tak\u017ce za\u0142o\u017cycielem przytu\u0142ku dla bezdomnych ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3ry nazwa\u0142 <\/span>Nazaretem<\/i><\/span>. <\/span><\/p>\n

Jan czu\u0142 si\u0119 w Arkadii znakomicie, organizowa\u0142 spotkania rodzinne. Zar\u00f3wno on jak i matka rozwa\u017cali nawet mo\u017cliwo\u015b\u0107 osiedlenia si\u0119 w Arkadii na sta\u0142e. Jednak plany te nie powiod\u0142y si\u0119 i Jan postanowi\u0142 opu\u015bci\u0107 Arkadi\u0119. W znalezieniu nowego miejsca pracy pomog\u0142a mu oczywi\u015bcie jego s\u0142awna i posiadaj\u0105ca liczne znajomo\u015bci matka. <\/span><\/p>\n

Maria Konopnicka wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z hr. Adamem Krasi\u0144skim (1870-1909), wnukiem Zygmunta Krasi\u0144skiego i ordynatem opinog\u00f3rskim, z wykszta\u0142cenia doktorem prawa, poet\u0105 i publicyst\u01055<\/sup><\/a>. Kiedy w 1901 r. hrabia zosta\u0142 wydawc\u0105 i redaktorem <\/span>Biblioteki Warszawskiej<\/i><\/span>, niemal od razu wystosowa\u0142 do poetki zaproszenie do wsp\u00f3\u0142pracy. Dzi\u0119ki tej znajomo\u015bci Jan otrzyma\u0142 w dzier\u017caw\u0119 hrabiowski m\u0142yn na \u0141ydyni w Ciechanowie, gdzie zamieszka\u0142 w 1903 roku, anga\u017cuj\u0105c si\u0119 jednocze\u015bnie w \u017cycie miasta. Nie by\u0142a to jedyna pomoc, jakiej do\u015bwiadczy\u0142 od swojej ukochanej matki. W 1905 roku otrzyma\u0142 od niej lwi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 honorarium za jubileuszowe wydanie jej dzie\u0142 z przeznaczeniem na zakup niewielkiego maj\u0105tku w Przedwojewie pod Ciechanowem. Odt\u0105d Jan Konopnicki sta\u0142 si\u0119 powa\u017canym na ziemi ciechanowskiej obywatelem ziemskim, a jego s\u0142awna matka wspiera\u0142a go w dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej i kulturotw\u00f3rczej.<\/span><\/p>\n

Pomys\u0142 upami\u0119tnienia tw\u00f3rc\u00f3w Domu Ludowego w Ciechanowie zrodzi\u0142 si\u0119 w kr\u0119gu dzia\u0142aczy TMZC w 1974 roku. Robert Barto\u0142d zaproponowa\u0142, aby kamie\u0144 pami\u0119ci ze stosownym napisem umie\u015bci\u0107 przy ul. Warszawskiej, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 dom Franciszka Rajkowskiego, przekazany przez \u015bwiat\u0142ego darczy\u0144c\u0119 na siedzib\u0119 Domu Ludowego. Uznano, \u017ce najtrafniejszym terminem upami\u0119tnienia b\u0119dzie 70-ta rocznica zawi\u0105zania w Ciechanowie oddzia\u0142u Towarzystwa Kultury Polskiej, kt\u00f3re podj\u0119\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bnie utworzenia Domu Ludowego. Postanowiono jednocze\u015bnie, aby uroczysto\u015b\u0107 upami\u0119tnienia wk\u0142adu Marii Konopnickiej w rozw\u00f3j kultury w Ciechanowie po\u0142\u0105czy\u0107 z Walnym Zgromadzeniem TMZC w dn. 23 pa\u017adziernika 1977 roku. Przed dzia\u0142aczami stan\u0105\u0142 powa\u017cny problem zdobycia \u015brodk\u00f3w finansowych na tablic\u0119, znalezienie najlepszego rozwi\u0105zania plastyczno-architektonicznego terenu przy ul. Warszawskiej, znalezienie wykonawcy oraz uzyskanie zgody w\u0142adz miasta na usytuowanie w centrum miasta postumentu z tablic\u0105. Zadanie to dzia\u0142acze TMZC (m.in. R. Barto\u0142d, B. Kami\u0144ski, J. Szyma\u0144ski) wykonali chyba dobrze, bo uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia postumentu odby\u0142a si\u0119 w zaplanowanym terminie, mia\u0142a godn\u0105 opraw\u0119, a miejsce usytuowania przy ul. Warszawskiej na wprost kamienicy Weso\u0142owskich do dzi\u015b kojarzone jest z tw\u00f3rcami Domu Ludowego: Franciszkiem Rajkowskim i Mari\u0105 Konopnick\u0105. Oficjalna nazwa tego miejsca mi\u0119dzy ul. Warszawsk\u0105 a ul. 11. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Legionowych (w 1977 r. ul. K. \u015awierczewskiego), na wysoko\u015bci kamienicy Weso\u0142owskich, zosta\u0142a szybko zaakceptowana przez mieszka\u0144c\u00f3w Ciechanowa i nosi do dzi\u015b nazw\u0119 Pasa\u017cu Marii Konopnickiej.<\/span><\/p>\n

Z okazji ods\u0142oni\u0119cia tablicy odby\u0142o si\u0119 interesuj\u0105ce sympozjum po\u015bwi\u0119cone tw\u00f3rczo\u015bci i dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej Marii Konopnickiej. Przygotowano z tej okazji pi\u0119kny ekslibris i pami\u0105tkowy znaczek upami\u0119tniaj\u0105cy 20-lecie TMZC.<\/span><\/p>\n

\n

1<\/a> Towarzystwo Kultury Polskiej \u2013 organizacja kulturalno-o\u015bwiatowa w Kr\u00f3lestwie Polskim w l. 1906-1913, za\u0142o\u017cona z inicjatywy dzia\u0142aczy o\u015bwiatowych skupionych wok\u00f3\u0142 Zwi\u0105zku Post\u0119powo-Demokratycznego. Na czele Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego sta\u0142 A. \u015awi\u0119tochowski, cz\u0142onkami byli, m.in. S. Patek, W. Na\u0142kowski, S. Osiecki. W 1913 r. w\u0142adze carskie rozwi\u0105za\u0142y TKP.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Abacja (w\u0142. Abbazia<\/i>), \u2013 obecnie chorwacka Opatija, miejscowo\u015b\u0107 uzdrowiskowa nad Adriatykiem, po\u0142o\u017cona na p\u00f3\u0142wyspie Istria, na prze\u0142omie XIX\/XX w. w ramach pa\u0144stwa austriacko-w\u0119gierskiego uchodzi\u0142a za austriack\u0105 Riwier\u0119. Podczas kuracji Konopnicka mieszka\u0142a w pensjonacie \u201eVilla Regina\u201d. Konopnicka przebywa\u0142 tu okresowo w l. 1895-1986, 1907-1908 oraz 1909 z Dul\u0119biank\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Zjazd delegat\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w terenowych Towarzystwa Kultury Polskiej, o kt\u00f3rym pisze M. Konopnicka w cyt. wy\u017c. li\u015bcie, odby\u0142 si\u0119 3 II 1909 r. W trakcie obrad podkre\u015blano o\u017cywion\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 oddzia\u0142u ciechanowskiego, zw\u0142aszcza dzia\u0142alno\u015b\u0107 Domu Ludowego, w kt\u00f3rego utworzeniu uczestniczy\u0142a M. Konopnicka, a Jan aktywnie z ni\u0105 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142.<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Arkadia \u2013 miejscowo\u015b\u0107 w gm. Niebor\u00f3w. W 1777 r. zakupi\u0142a j\u0105 Helena Radziwi\u0142\u0142owa z Prze\u017adzieckich. Ksi\u0105\u017c\u0119 Micha\u0142 Hieronim Radziwi\u0142\u0142, wojewoda wile\u0144ski i w\u0142a\u015bciciel pobliskiego Nieborowa straci\u0142 j\u0105 w wyniku sekwestru zaborcy.<\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a> Adam Krasi\u0144ski, ostatni ordynat opinog\u00f3rski, zmar\u0142 w wieku 39 lat, rok przed Mari\u0105 Konopnick\u0105 (1909), spoczywa w krypcie ko\u015bcio\u0142a w Opinog\u00f3rze<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: przy ul. Warszawskiej na pasa\u017cu M. Konopnickiej w Ciechanowie na wprost kamienicy Weso\u0142owskich Ods\u0142oni\u0119cie: 23 X 1977 Materia\u0142: czarny marmur Wymiary: 490 mm x 1.100 mm Tablica umieszczona na stylizowanym murze upami\u0119tnia utworzenie pierwszej na ziemi ciechanowskiej plac\u00f3wki kultury, … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":145,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-416","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=416"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":418,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/416\/revisions\/418"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}