{"id":427,"date":"2022-09-07T21:14:59","date_gmt":"2022-09-07T19:14:59","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=427"},"modified":"2022-09-07T21:14:59","modified_gmt":"2022-09-07T19:14:59","slug":"47-tablica-jubileuszowa-z-okazji-stulecia-kina-w-ciechanowie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/47-tablica-jubileuszowa-z-okazji-stulecia-kina-w-ciechanowie\/","title":{"rendered":"47. Tablica jubileuszowa z okazji stulecia kina w Ciechanowie"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: <\/span><\/span>PCKiS w Ciechanowie, ul. Stra\u017cacka 5<\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 24 XI 2012 w trakcie obchod\u00f3w 100-lecia kina w Ciechanowie<\/span><\/span><\/p>\n

Materia\u0142: czarny marmur; wymiary: 600 mm x 500 mm<\/span><\/span><\/p>\n

Sztuk\u0105 w sensie jak najbardziej og\u00f3lnym nazywamy pewn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dorobku kulturowego ludzko\u015bci, utrwalon\u0105 w postaci r\u00f3\u017cnorodnych dzie\u0142 artystycznych. Ta w\u0142a\u015bnie r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 stanowi\u0142a o bogactwie dorobku artystycznego, ale jednocze\u015bnie wymusza\u0142a konieczno\u015b\u0107 zdefiniowania sztuki i wskazania dziedzin tw\u00f3rczo\u015bci, w kt\u00f3rych przejawia\u0142a si\u0119 ludzka potrzeba tworzenia. W okresie staro\u017cytnym sztuk\u0119 uto\u017csamiano ze \u015bci\u015ble okre\u015blonymi regu\u0142ami tworzenia, co pozwala\u0142o w poczet sztuki zaliczy\u0107 nie tylko retoryk\u0119 i strategi\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c garncarstwo i krawiectwo. Ale poezj\u0119 ju\u017c nie, bo przecie\u017c nie utarty spos\u00f3b tworzenia, a natchnienie decydowa\u0142o o kszta\u0142cie wypowiedzi poetyckiej. W \u015bredniowieczu wyodr\u0119bni\u0142 si\u0119 podzia\u0142 na sztuki wyzwolone, czyli anga\u017cuj\u0105ce umys\u0142 (<\/span><\/span>artes liberales<\/i><\/span><\/span>) i pospolite czyli wymagaj\u0105ce wysi\u0142ku fizycznego (<\/span><\/span>artes vulgares<\/i><\/span><\/span>). Do siedmiu sztuk wyzwolonych zaliczano gramatyk\u0119, retoryk\u0119, logik\u0119, arytmetyk\u0119, geometri\u0119, astronomi\u0119 i muzyk\u0119, do sztuk pospolitych (mechanicznych) m.in. rze\u017ab\u0119, malarstwo i architektur\u0119. W okresie renesansu zacz\u0105\u0142 si\u0119 proces wyodr\u0119bniania si\u0119 sztuk, nazwijmy je umownie, artystycznymi. Sztuka uzyskiwa\u0142a rang\u0119 nauki, a dzie\u0142a artystyczne pr\u00f3bowano klasyfikowa\u0107 jako obrazowe, pami\u0119ciowe, muzyczne i umys\u0142owe. W po\u0142owie XVIII w. francuski filozof o\u015bwieceniowy Charles Batteux wprowadzi\u0142 poj\u0119cie sztuk pi\u0119knych (<\/span><\/span>beaux-arts<\/i><\/span><\/span>), zaliczaj\u0105c do nich malarstwo, rze\u017ab\u0119, architektur\u0119, muzyk\u0119, wymow\u0119, poezj\u0119, taniec i teatr. W XIX w. sztuka uniezale\u017cni\u0142a si\u0119 na trwale od rzemios\u0142a, wi\u0105\u017c\u0105c si\u0119 z poj\u0119ciem tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej w dzisiejszym rozumieniu. Tym samym zyska\u0142a autonomi\u0119 i wysoki status spo\u0142eczny, a tw\u00f3rcy prawo kreowania w\u0142asnych rozwi\u0105za\u0144 formalnych, artystycznych i ideowych. <\/span><\/span><\/p>\n

W XIX, a zw\u0142aszcza w XX wieku, pojawi\u0142y si\u0119 w obr\u0119bie szeroko rozumianej sztuki pojawi\u0142y si\u0119 nowe tendencje i zjawiska kulturowe. Spo\u015br\u00f3d nich trzeba wskaza\u0107 co najmniej kilka: rezygnacj\u0119 z definiowania sztuki, oddzielenie si\u0119 sztuki od warto\u015bci estetycznych, niekiedy r\u00f3wnie\u017c etycznych, awansowanie do rangi sztuki nowych dziedzin, takich jak rzemios\u0142o artystyczne, wzornictwo przemys\u0142owe, a tak\u017ce kabaret, piosenka i muzyka taneczna, wodewil (tzw. podkasana muza), ostatnio tak\u017ce heppening, performance, graffiti. <\/span><\/span><\/p>\n

Koniec XIX wieku to tak\u017ce pocz\u0105tek kina, nowej dziedziny sztuki, kt\u00f3r\u0105 z uwagi na wysok\u0105 warto\u015b\u0107 artystyczn\u0105 dzie\u0142 i ogromne spo\u0142eczne uznanie nazwano X Muz\u0105. W drugiej po\u0142owie XX w. miano XI Muzy otrzyma\u0142a telewizja, nieco p\u00f3\u017aniej za XII Muz\u0119 uznano Internet i gry komputerowe.<\/span><\/span><\/p>\n

Muzami w mitologii greckiej nazywano boginie opiekuj\u0105ce si\u0119 sztuk\u0105 i nauk\u0105. Najpot\u0119\u017cniejszymi o\u015brodkami kultu muz by\u0142y w tym czasie Delfy, Parnas i Helikon. Staro\u017cytni autorzy, cho\u0107by Hezjod i Apollodoros, wymieniali dziewi\u0119\u0107 tzw. muz olimpijskich, b\u0119d\u0105cych c\u00f3rkami Zeusa i Mnemosyne. Ka\u017cda z muz opiekowa\u0142a si\u0119 konkretn\u0105 dziedzin\u0105 sztuki lub nauki i mia\u0142a przydzielony atrybut. Wszystkie mia\u0142y zdolno\u015b\u0107 wieszczenia i wyst\u0119powa\u0142y w orszaku Apollona1<\/sup><\/a>.<\/span><\/span><\/p>\n

Historia filmu si\u0119ga 1895 roku, kiedy odby\u0142 si\u0119 pierwszy pokaz kinowy przy u\u017cyciu kinematografu. Pionierami polskiej kinematografii byli znakomici wynalazcy: Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski, Piotr Lebiedzi\u0144ski i Boles\u0142aw Matuszewski. K. Pr\u00f3szy\u0144ski skonstruowa\u0142 w 1894 r. pleograf2<\/sup><\/a>, a P. Lebiedzi\u0144ski rok p\u00f3\u017aniej kinematograf. Boles\u0142aw Matuszewski z bratem Zygmuntem za\u0142o\u017cy\u0142 w 1895 r. w Warszawie pierwsz\u0105 w Polsce wytw\u00f3rni\u0119 filmow\u0105 o nazwie <\/span><\/span>Paryska Fotografia Lux<\/i><\/span><\/span> , w kt\u00f3rej zatrudni\u0142 kilku operator\u00f3w. W wytworni powsta\u0142o kilkana\u015bcie kr\u00f3tkich film\u00f3w dokumentalnych, rejestruj\u0105cych \u017cycie codzienne Warszawy, tak\u017ce sceny z rodzin\u0105 carsk\u0105 oraz sceny z dwor\u00f3w niemieckiego i austriackiego. Pierwsze pokazy filmowe w Polsce mia\u0142y miejsce ju\u017c w 1896 roku. Premierowy pokaz przy u\u017cyciu kinematografu Edisona odby\u0142 si\u0119 18 lipca, kolejny 14 listopada zosta\u0142a przeprowadzony przez zesp\u00f3\u0142 operatorski Luisa Lumiere\u2019a. Natomiast pierwsze kino na ziemiach polskich pod znamienn\u0105 nazw\u0105 <\/span><\/span>Gabinet Iluzji<\/i><\/span><\/span> zosta\u0142o za\u0142o\u017cone w \u0141odzi w 1899 roku przez braci Antoniego i W\u0142adys\u0142awa Krzemi\u0144skich.<\/span><\/span><\/p>\n

Kolejn\u0105 wytworni\u0119 filmow\u0105 za\u0142o\u017cy\u0142 Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski. Towarzystwo Udzia\u0142owe Pleograf realizowa\u0142o filmy kr\u0119cone przy pomocy pleografu. Wytw\u00f3rni tej zawdzi\u0119czamy pierwsze filmy z udzia\u0142em polskich aktor\u00f3w. W <\/span><\/span>Powrocie birbanta<\/i><\/span><\/span> i <\/span><\/span>Przygodzie doro\u017ckarza<\/i><\/span><\/span> wzi\u0119li udzia\u0142 wybitni polscy aktorzy teatralni Kazimierz Junosza-St\u0119powski i W\u0142adys\u0142aw Neubelt. W 1908 r. powsta\u0142a uwa\u017cana za pierwszy polski film fabularny <\/span><\/span>Pruska kultura<\/i><\/span><\/span> w re\u017c. Moj\u017cesza Towbina, kt\u00f3rej wymowa wymierzona by\u0142a w polityk\u0119 Prus wobec Wielkopolski. W tym samym roku wesz\u0142a na ekrany komedia G. Meyera <\/span><\/span>Anto\u015b po raz pierwszy w Warszawie<\/i><\/span><\/span>, uwa\u017cana za pierwszy polski film fabularny pokazany w kinie. W 1909 r. Aleksander Hertz za\u0142o\u017cy\u0142 wytw\u00f3rni\u0119 filmow\u0105 <\/span><\/span>Sfinks<\/i><\/span><\/span>, kt\u00f3ra zdominowa\u0142a produkcj\u0119 filmow\u0105 w Polsce do 1939 roku. Produkowa\u0142a g\u0142\u00f3wnie popularne melodramaty, \u015bciskaj\u0105ce serca widowni. Wypromowa\u0142a wielk\u0105 gwiazd\u0119 Pol\u0119 Negri (<\/span><\/span>Niewolnica zmys\u0142\u00f3w<\/i><\/span><\/span> -1914), stworzy\u0142a polsk\u0105 wersj\u0119 dramatu o wymowie patriotycznej, np. <\/span><\/span>Carat i jego s\u0142udzy<\/i><\/span><\/span>. W ten spos\u00f3b powstawa\u0142 powoli polski przemys\u0142 filmowy. Nowa dziedzina sztuki zyska\u0142a obywatelstwo, a kina, jak teatry, sta\u0142y si\u0119 miejscami sztuki.<\/span><\/span><\/p>\n

W kr\u00f3tkim szkicu o historii kina nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 informacji o braciach Warner, producentach filmowych i w\u0142a\u015bcicielach najpot\u0119\u017cniejszej chyba wytw\u00f3rni filmowej <\/span><\/span>Warner Brothers<\/i><\/span><\/span>. Ma\u0142o kto wie, \u017ce bracia Warnerowie pochodzili z \u2026 Krasnosielca, niewielkiej miejscowo\u015bci le\u017c\u0105cej na skraju Kurpi i p\u00f3\u0142nocnego Mazowsza. Byli dzie\u0107mi \u017cydowskiego szewca Benjamina Wonsala i Pearl Leach z domu Richenbaum. Rodzice w 1876 r. zawarli zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski i jeszcze przed wyemigrowaniem do Ameryki dochowali si\u0119 sz\u00f3stki dzieci, z kt\u00f3rych jedno zmar\u0142o w dzieci\u0144stwie. Krasnosielc by\u0142 biednym miasteczkiem na terenie zaboru rosyjskiego, gdzie nierzadko zdarza\u0142y si\u0119 akty przemocy wobec \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych dopuszczali si\u0119 nikczemnicy r\u00f3\u017cnej ma\u015bci i narodowo\u015bci, tolerowani przez rosyjskie w\u0142adze. Benjamin Wonsal postanowi\u0142 szuka\u0107 szcz\u0119\u015bcia za oceanem. W 1888 r. dotar\u0142 do Ameryki i osiad\u0142 w Baltimore, gdzie wkr\u00f3tce dotar\u0142a do m\u0119\u017ca \u017cona z dzie\u0107mi. Bracia: Albert (Aaron), Sam (Szmul) i Harry (Hirsz) oraz urodzony w Kanadzie Jack (Itzhak) zastawiaj\u0105c rodzinny maj\u0105tek, tj. konia o imieniu Bob oraz sprzedaj\u0105c zegarek ojca, zyskali kapita\u0142, kt\u00f3ry przeznaczyli na zakup pierwszego projektora filmowego. 20 lat p\u00f3\u017aniej w 1923 roku za\u0142o\u017cyli wytw\u00f3rni\u0119 filmow\u0105, kt\u00f3ra obecnie jest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych na \u015bwiecie. Wsp\u00f3\u0142pracowali z ni\u0105 najznakomitsi re\u017cyserzy i aktorzy, m.in. Clint Eastwod, Mel Gibson, Stanley Kubrick. G\u0142\u00f3wna siedziba wytw\u00f3rni znajduje si\u0119 w Burbank pod Los Angeles w Kalifornii. <\/span><\/span><\/p>\n

Pierwsze kino w Ciechanowie pod nazwa Iluzjon \u201eOaza\u201d powsta\u0142o w 1912 roku z inicjatywy rzutkiego przedsi\u0119biorcy Marcelego Skalskiego. Znajdowa\u0142o si\u0119 w budynku Domu Parafialnego, kt\u00f3ry by\u0142 ju\u017c zbudowany z my\u015bl\u0105 o projekcjach filmowych. Kino funkcjonowa\u0142o przez niespe\u0142na rok, na nast\u0119pne trzeba by\u0142o czeka\u0107 cztery lata. W 1916 roku grupa ciechanowian zawi\u0105za\u0142a sp\u00f3\u0142k\u0119, kt\u00f3ra utworzy\u0142a Kino-Teatr \u201eApollo\u201d. Mie\u015bci\u0142o si\u0119 w tzw. Szopie Stra\u017cackiej przy ul. 17-Stycznia 6, w pasie biegn\u0105cym poni\u017cej ulicy. Po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych w 1918 roku kino \u201eApollo\u201d wykupi\u0142a sp\u00f3\u0142ka obywateli, m.in. panowie Mierzejewski, Jezierski i inni. Zmienili nazw\u0119 na Kino-Teatr \u201ePolonja\u201d, zainwestowali w urz\u0105dzenia konieczne do projekcji film\u00f3w. Sp\u00f3\u0142ka rozpad\u0142a si\u0119 w 1920 roku ze wzgl\u0119du na tocz\u0105c\u0105 si\u0119 wojn\u0119. Tym samym przesta\u0142o istnie\u0107 kino. Lepsze czasy dla ciechanowskiej kinematografii nadesz\u0142y dopiero w 1921 roku, kiedy to niezwykle przedsi\u0119biorczy pan \u017bmudczy\u0144ski zbudowa\u0142 przy Zielonym Rynku (obecnie Placu Ko\u015bciuszki) budynek specjalnie przeznaczony na kino. Nowa \u201ePolonia\u201d, ud\u017awi\u0119kowiona w 1931 roku, by\u0142a nowoczesna i elegancka, przetrwa\u0142a do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych3<\/sup><\/a>. O dalszych losach kina w Ciechanowie pisze niezwykle zajmuj\u0105co Ewa Krysiewicz w publikacji przygotowanej na jubileusz stulecia kina.<\/span><\/span><\/p>\n

Uroczyste obchody 100-lecia kina w Ciechanowie obj\u0105\u0142 patronatem Polski Instytut Sztuki Filmowej i Starosta Ciechanowski, a zorganizowa\u0142o Powiatowe Centrum Kultury i Sztuki. 24 listopada 2012 r. odby\u0142o si\u0119 ods\u0142oni\u0119cie tablicy pami\u0105tkowej sygnowanej przez Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi Ciechanowskiej, ufundowanej i wykonanej przez Bernarda Grzankowskiego. G\u0142\u00f3wnym elementem uroczysto\u015bci jubileuszowych by\u0142a prezentacja publikacji Ewy Krysiewicz <\/span><\/span>100 lat<\/i><\/span><\/span> kina w Ciechanowie<\/i><\/span><\/span>. Otwarto r\u00f3wnie\u017c dwie wystawy <\/span><\/span>Plakat filmowy<\/i><\/span><\/span> i <\/span><\/span>Historia kina w<\/i><\/span><\/span> Ciechanowie<\/i><\/span><\/span>. Dla wszystkich uczestnik\u00f3w jubileuszu, honorowych go\u015bci i ciechanowskich mi\u0142o\u015bnik\u00f3w kina przygotowano projekcj\u0119 archiwalnego filmu <\/span><\/span>Bestia <\/i><\/span><\/span>(znanego te\u017c pod tytu\u0142em <\/span><\/span>Kochanka apasza<\/i><\/span><\/span>) z 1916 r. z Pol\u0105 Negri i Mari\u0105 Dul\u0119biank\u0105 w re\u017cyserii Aleksandra Hertza oraz pokaz tr\u00f3jwymiarowego filmu w technologii 3D z 2011 r. pt. <\/span><\/span>Pina<\/i><\/span><\/span> w re\u017cyserii Wima Wendersa. <\/span><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\n

Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/span><\/p>\n

Jerzy Toeplitz, <\/span><\/span>Historia filmu polskiego<\/i><\/span><\/span>, WAiF, Warszawa 1966<\/span><\/span><\/p>\n

Jerzy P\u0142a\u017cewski, <\/span><\/span>Historia filmu 1895-2005<\/i><\/span><\/span>, Warszawa 2007<\/span><\/span><\/p>\n

Tadeusz Lubelski, Konrad Zar\u0119bski, <\/span><\/span>Historia kina polskiego<\/i><\/span><\/span>, Warszawa 2007<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n

1<\/a> Apollon (\u0142ac. Apollo<\/i>) \u2013 syn Zeusa i Leto, bli\u017aniaczy brat Artemidy, b\u00f3g pi\u0119kna, muzyki, prawdy, prawa i porz\u0105dku, pan \u017cycia i \u015bmierci, patron sztuki i poezji, przewodnik muz. Sw\u0105 siedzib\u0119 mia\u0142 na szczycie g\u00f3ry Parnas w Delfach, sk\u0105d zsy\u0142a\u0142 natchnienie. Mury wok\u00f3\u0142 domu Appolina okala\u0142y te\u017c miejsce s\u0142ynnej wyroczni delfickiej.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Pleograf \u2013 aparat kinematograficzny s\u0142u\u017c\u0105cy jednocze\u015bnie do rejestracji materia\u0142u filmowego oraz jego projekcji skonstruowany przez K. Pr\u00f3szy\u0144skiego w roku 1894, nieca\u0142y rok przed wynalazkiem braci Lumiere.<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Ewa Krysiewicz, 100 lat kina w Ciechanowie<\/i>, PCKiS w Ciechanowie, Ciechan\u00f3w 2012<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: PCKiS w Ciechanowie, ul. Stra\u017cacka 5 Ods\u0142oni\u0119cie: 24 XI 2012 w trakcie obchod\u00f3w 100-lecia kina w Ciechanowie Materia\u0142: czarny marmur; wymiary: 600 mm x 500 mm Sztuk\u0105 w sensie jak najbardziej og\u00f3lnym nazywamy pewn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dorobku kulturowego ludzko\u015bci, utrwalon\u0105 … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":147,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-427","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=427"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":429,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/427\/revisions\/429"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}