{"id":509,"date":"2022-09-11T17:42:34","date_gmt":"2022-09-11T15:42:34","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=509"},"modified":"2022-09-11T17:42:34","modified_gmt":"2022-09-11T15:42:34","slug":"66-tablica-pamieci-ku-czci-ofiar-obozu-pracy-w-sonsku","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/66-tablica-pamieci-ku-czci-ofiar-obozu-pracy-w-sonsku\/","title":{"rendered":"66. Tablica pami\u0119ci ku czci ofiar obozu pracy w So\u0144sku"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: Szko\u0142a Podstawowa w So\u0144sku im. Szczepana Dobosza, ul. Szkolna 4<\/span><\/p>\n

\n

\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>
\nOds\u0142oni\u0119cie: 22 X 1972 z inicjatywy TMZC<\/span><\/p>\n

Materia\u0142 bia\u0142y marmur; wymiary: 800 mm x 530 mm<\/span><\/p>\n

W latach 30-tych XX w. szko\u0142a powszechna w So\u0144sku mie\u015bci\u0142a si\u0119 w czterech miejscach: budynku starej gminy, prywatnym mieszkaniu pa\u0144stwa Wi\u015bniewskich, tzw. parafialniaku i mieszkaniu pa\u0144stwa Molskich w Go\u0142otczy\u017anie. Zasz\u0142a wi\u0119c potrzeba budowy nowego budynku szkolnego. Szko\u0142a powsta\u0142a z inicjatywy Szczepana Dobosza, cz\u0142onka Rady Gminnej w So\u0144sku i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z nim os\u00f3b1<\/sup><\/a>. Utworzono komitet spo\u0142eczny, zebrano znacz\u0105ce fundusze na budow\u0119 nowej 7-klasowej szko\u0142y powszechnej. 1 marca 1939 roku oddano do u\u017cytku murowan\u0105 szko\u0142\u0119 z czterema salami lekcyjnymi. Niestety, 1 wrze\u015bnia dzieci nie posz\u0142y ju\u017c do szko\u0142y. Wybuch\u0142a II wojna \u015bwiatowa. W czasie okupacji hitlerowcy zamordowali kierownika szko\u0142y Tadeusza Chimakowskiego2<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

W budynku szko\u0142y okupant ulokowa\u0142 karny ob\u00f3z pracy. Od 12 X 1941 do 17 I 1943 r. przez ob\u00f3z przewin\u0119\u0142o si\u0119 blisko 2.000 os\u00f3b, kt\u00f3re w nieludzkich warunkach pracowa\u0142y przy budowie dr\u00f3g do G\u0105socina i Kaw\u0119czyna oraz przy wykopach na terenie gminy. Jednorazowo w obozie przebywa\u0142o ok. 150 wi\u0119\u017ani\u00f3w, najcz\u0119\u015bciej Polak\u00f3w, Rosjan i \u017byd\u00f3w. Tych ostatnich wymordowano w ca\u0142o\u015bci, reszt\u0119 po likwidacji obozu wywieziono w g\u0142\u0105b Niemiec. Byli w\u015br\u00f3d nich nauczyciele, ksi\u0119\u017ca, in\u017cynierowie, robotnicy, zar\u00f3wno Polacy jak i \u017bydzi. Wielu z nich straci\u0142o \u017cycie. Jak podaje Ryszard Juszkiewicz, stra\u017cnicy obozowi strzelali cz\u0119sto do wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rych chowano na miejscu lub na pobliskich polach Jan\u00f3wka. Prze\u017cy\u0142 podobno jeden \u017cydowski wi\u0119zie\u0144. W czasie egzekucji naprawia\u0142 akurat samoch\u00f3d komendanta3<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

W 1972 r. TMZC umie\u015bci\u0142o tablic\u0119 pami\u0119ci na budynku szko\u0142y. Projekt ufundowania tablicy pami\u0119ci powsta\u0142 w czerwcu 1972 r. za prezesury H. Kaczorowskiego. Przygotowano wyst\u0105pienie do Inspektora Szkolnego w Ciechanowie i po uzyskaniu zgody zorganizowano uroczyste ods\u0142oni\u0119cie tablicy4<\/sup><\/a>. Przypomina dramat wi\u0119\u017ani\u00f3w obozu. Umieszczona tu\u017c przy wej\u015bciu do szko\u0142y zwraca uwag\u0119 uczni\u00f3w. Mo\u017ce kto\u015b z m\u0142odych Polak\u00f3w zatrzyma si\u0119 czasem w milczeniu i pochyli g\u0142ow\u0119 nad niezwyk\u0142ym dramatem bezimiennych ofiar.<\/span><\/p>\n

W nocy 26 XII 1944 roku gestapowcy aresztowali lokalnych dzia\u0142aczy ruchu oporu. Z So\u0144ska do ciechanowskiego Gestapo wywie\u017ali 20 aresztowanych os\u00f3b, w\u015br\u00f3d nich Wiktora Wynimko5<\/sup><\/a> i Szczepana Dobosza. Sz. Dobosz zosta\u0142 zamordowany przez Gestapo na dziedzi\u0144cu ciechanowskiego ratusza w nocy 16 stycznia 1945 r. wraz z innymi wi\u0119\u017aniami na kilkana\u015bcie godzin przed wkroczeniem do Ciechanowa oddzia\u0142\u00f3w Armii Czerwonej. Osieroci\u0142 siedmioro dzieci. Dzi\u015b szko\u0142a nosi jego imi\u0119. Kadra pedagogiczna i uczniowie z szacunkiem odnosz\u0105 si\u0119 do swojego Patrona, kt\u00f3remu zawdzi\u0119czaj\u0105 nie tylko imi\u0119 szko\u0142y i przedwojenny budynek szkolny, ale tak\u017ce wolno\u015b\u0107 kraju, za kt\u00f3r\u0105 odda\u0142 \u017cycie. <\/span><\/p>\n

\n

Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/p>\n

Strona internetowa Szko\u0142y Podstawowej w So\u0144sku: http:\/\/spsonsk.home.pl<\/span><\/p>\n

\n

\n

1<\/a> Szczepan Dobosz (1900-1945) \u2013 ur. k. Cz\u0119stochowy osadnik w gm. So\u0144sk, gdzie naby\u0142 11-hektarowe gospodarstwo rolne, dzia\u0142acz gospodarczy i spo\u0142eczny, ci\u0119\u017cko ranny w trakcie walk z Rosjanami w 1920 r., w czasie okupacji hitlerowskiej \u017co\u0142nierz Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich, zgina\u0142 w zbiorowej egzekucji 16 I 1945 r. na dziedzi\u0144cu zamku w Ciechanowie<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Tadeusz Chimakowski, kierownik szko\u0142y w So\u0144sku do wrze\u015bnia 1939 r., rozstrzelany przez Niemc\u00f3w w kwietniu 1940 r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Ryszard Juszkiewicz, Obozy w rejencji ciechanowskiej, <\/i>\u201eNotatki P\u0142ockie\u201d 13\/1968, s. 32-38<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Protok\u00f3\u0142 zarz\u0105du TMZC nr 81 z 8 VI 1972 oraz nr 82 z 4 X 1972 r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a> Wiktor Wynimko (1889-1972) \u2013 ur. k. Bia\u0142egostoku, rolnik z Sobokl\u0119szcza, dzia\u0142acz gospodarczy i spo\u0142eczny, szcz\u0119\u015bliwym zbiegiem okoliczno\u015bci prze\u017cy\u0142 egzekucj\u0119 16 I 1945 r. w Ciechanowie<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: Szko\u0142a Podstawowa w So\u0144sku im. Szczepana Dobosza, ul. Szkolna 4 Ods\u0142oni\u0119cie: 22 X 1972 z inicjatywy TMZC Materia\u0142 bia\u0142y marmur; wymiary: 800 mm x 530 mm W latach 30-tych XX w. szko\u0142a powszechna w So\u0144sku mie\u015bci\u0142a si\u0119 w czterech … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":166,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-509","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/509","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=509"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/509\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":512,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/509\/revisions\/512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}