{"id":516,"date":"2022-09-11T17:51:01","date_gmt":"2022-09-11T15:51:01","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=516"},"modified":"2022-09-11T17:51:01","modified_gmt":"2022-09-11T15:51:01","slug":"68-tablica-wotywna-ku-czci-ofiar-stalinizmu-ciechanowian-zamordowanych-przez-nkwd-w-katyniu-miednoje-i-charkowie-w-kwietniu-i-maju-1940-roku","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/68-tablica-wotywna-ku-czci-ofiar-stalinizmu-ciechanowian-zamordowanych-przez-nkwd-w-katyniu-miednoje-i-charkowie-w-kwietniu-i-maju-1940-roku\/","title":{"rendered":"68. Tablica wotywna ku czci ofiar stalinizmu – ciechanowian zamordowanych przez NKWD w Katyniu, Miednoje i Charkowie w kwietniu i maju 1940 roku"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: ko\u015bci\u00f3\u0142 poklasztorny Nawiedzenia NMP przy ul. Augustia\u0144skiej w Ciechanowie<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tablica pami\u0105tkowa z nazwiskami ofiar mordu stalinowskiego oraz trzy urny, zawieraj\u0105ce ziemi\u0119 ze zbiorowych mogi\u0142 w Katyniu, Miednoje i Charkowie, umieszczone w ko\u015bciele poklasztornym na prawej \u015bcianie zosta\u0142y nazwane ciechanowskim sanktuarium katy\u0144skim. <\/span><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 1. 1990 r. w 50-t\u0105 rocznic\u0119 mordu (13 nazwisk), 2. 11 XI 1995 r. (29 nazwisk); 3. 2010 r. (33 nazwiska)<\/span><\/p>\n

Tablica 1: szary granit; tablica 2: bia\u0142y marmur, wymiary 1.200 mm x 800 mm; tablica 3: czarny granit, wymiary 1.200 mm x 700 mm<\/span><\/p>\n

Zgodnie z wol\u0105 inicjator\u00f3w, tj. dzia\u0142aczy TMZC, tablica ku czci ofiar mordu katy\u0144skiego pochodz\u0105cych z Ciechanowa zosta\u0142a umieszczona w ciechanowskim klasztorku, w czasach mi\u0119dzywojnia ko\u015bciele m\u0142odzie\u017cy szkolnej, w kt\u00f3rym zawsze kultywowano pami\u0119\u0107 o polskich bohaterach narodowych, kt\u00f3rzy oddali \u017cycie za wolno\u015b\u0107 ojczyzny. Aprobata proboszcza parafii ks. kanonika Ludomira Kokosi\u0144skiego utwierdzi\u0142a inicjator\u00f3w w s\u0142uszno\u015bci projektu. Na tablicy znalaz\u0142o si\u0119 pocz\u0105tkowo 13 nazwisk ofiar mordu dokonanego przez oprawc\u00f3w z NKWD. Miano ju\u017c w\u00f3wczas \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nie s\u0105 to wszystkie ofiary mordu. Rozpocz\u0119to wi\u0119c poszukiwania w archiwach, muzeach i prywatnych zbiorach rodzinnych. W wyniku kwerendy ustalono 16 kolejnych nazwisk. Wykonano w\u00f3wczas now\u0105 tablic\u0119 z bia\u0142ego marmuru, zawieraj\u0105c\u0105 \u0142\u0105cznie 29 nazwisk ofiar mordu. Na tablicy umieszczono wymowny cytat z \u201eDziad\u00f3w\u201d Adama Mickiewicza: <\/span>Je\u015bli my<\/i><\/span> zapomnimy o nich, Ty, o Bo\u017ce, zapomnij o nas1<\/sup><\/a>.<\/i><\/span> Obok tablicy umieszczono marmurow\u0105 p\u00f3\u0142k\u0119, na kt\u00f3rej ustawiono trzy urny z ziemi\u0105 pobran\u0105 z cmentarzy w Katyniu, Miednoje i Charkowie (Piatichatki). Utworzono w ten spos\u00f3b \u201eCiechanowskie Sanktuarium Katy\u0144skie\u201d2<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia tablicy odby\u0142a si\u0119 11 listopada 1995 roku podczas nabo\u017ce\u0144stwa celebrowanego przez wszystkich ciechanowskich proboszcz\u00f3w, z udzia\u0142em przedstawicieli w\u0142adz pa\u0144stwowych, samorz\u0105dowych, reprezentant\u00f3w wojska i policji oraz rodzin pomordowanych. W trakcie uroczysto\u015bci odby\u0142a si\u0119 zbi\u00f3rka pieni\u0119dzy na budow\u0119 polskiego cmentarza w Katyniu. <\/span><\/p>\n

Kolejne lata przynios\u0142y nowe ustalenia. Uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 jeszcze cztery ofiary Katynia. Na tablicy nie by\u0142o ju\u017c jednak wolnego miejsca. Sytuacje uratowa\u0142 nieoceniony wiceprezes TMZC Bernard Grzankowski. Wykona\u0142 on now\u0105 tablic\u0119 z czarnego marmuru zawieraj\u0105c\u0105 pe\u0142n\u0105 list\u0119 ciechanowskich ofiar zbrodni katy\u0144skiej. Dzi\u015b widniej\u0105 na niej 33 nazwiska3<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

Katy\u0144 to ma\u0142a wie\u015b w Rosji, le\u017c\u0105ca nad brzegiem Dniepru i rzeczk\u0105 Katynk\u0105, ok. 18 km na zach\u00f3d od Smole\u0144ska. Pobliski du\u017cy kompleks le\u015bny, tzw. Las Katy\u0144ski, nale\u017ca\u0142 w przesz\u0142o\u015bci do rodziny Ko\u017ali\u0144skich. W XIX w. Piotr Ko\u017ali\u0144ski o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Leokadi\u0105 Lefftreu, c\u00f3rk\u0105 dyrektora angielskiej firmy buduj\u0105cej linie kolejowe w Rosji. Na pewien czas na mocy intercyzy Katy\u0144 sta\u0142 si\u0119 wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci\u0105 brytyjsk\u0105. Nast\u0119pnie sta\u0142 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 rodziny Lednickich, za\u015b po rewolucji bolszewickiej zosta\u0142 przej\u0119ty przez pa\u0144stwo sowieckie. W latach trzydziestych w Lesie Katy\u0144skim na brzegu Dniepru wybudowano okaza\u0142\u0105 will\u0119, w kt\u00f3rej otwarto dom wypoczynkowy dla funkcjonariuszy NKWD. W tych okolicach, na uroczysku Kozie G\u00f3ry, funkcjonariusze NKWD grzebali od 1930 roku zw\u0142oki ofiar rozgrywek politycznych aran\u017cowanych przez J\u00f3zefa Stalina. <\/span><\/p>\n

Masowe mordy dokonane przez NKWD na je\u0144cach polskich od 3 kwietnia do 12 maja 1940 roku to najbole\u015bniejszy epizod w historii Polski XX wieku. Okre\u015blany jako zbrodnia katy\u0144ska, ci\u0105\u017cy do dzisiaj na relacjach polsko-rosyjskich, pog\u0142\u0119bionych w 2010 r. w wyniku okoliczno\u015bci zwi\u0105zanych z katastrof\u0105 smole\u0144sk\u01054<\/sup><\/a>. Na tej nieludzkiej ziemi pozbawiono \u017cycia co najmniej 21. 768 obywateli Polski, wbrew wszelkim zasadom i konwencjom mi\u0119dzynarodowym. Uczyniono to tylko dlatego, \u017ce byli Polakami. <\/span><\/p>\n

Ofiarami zbrodni byli polscy oficerowie, podoficerowie oraz \u017co\u0142nierze Wojska Polskiego, zar\u00f3wno ze s\u0142u\u017cby czynnej jak i z rezerwy, zmobilizowani w przededniu wojny. Byli w\u015br\u00f3d nich naukowcy, lekarze, in\u017cynierowie, prawnicy, nauczyciele, urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi, przedsi\u0119biorcy, dzia\u0142acze kultury i przedstawiciele wolnych zawod\u00f3w, kt\u00f3rzy po agresji ZSRR na Polsk\u0119, uzgodnionej z III Rzesz\u0105 na podstawie paktu Ribbentrop \u2013 Mo\u0142otow, zostali po 17 wrze\u015bnia 1939 roku w r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bciach rozbrojeni i zatrzymani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako je\u0144cy wojenni. Zamordowano r\u00f3wnie\u017c kilkutysi\u0119czn\u0105 grup\u0119 funkcjonariuszy Policji Pa\u0144stwowej, Korpusu Ochrony Pogranicza, Stra\u017cy Graniczne i S\u0142u\u017cby Wi\u0119ziennej. Poza tym w\u015br\u00f3d ofiar mordu znalaz\u0142o si\u0119 ponad 7.000 os\u00f3b cywilnych bez statusu je\u0144ca (policjanci, wojskowi, urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi), osadzonych w wi\u0119zieniach na terenach okupowanych po 17 IX przez ZSRR. Rodziny ofiar zbrodni przebywaj\u0105ce na tych terenach, tj. ok. 22-25 tys. rodzin, ok. 60 tys. os\u00f3b, wysiedlono w kwietniu 1940 roku do Kazachstanu na wniosek \u0141. Berii i N. Chruszczowa. <\/span><\/p>\n

Terminem \u201ezbrodnia katy\u0144ska\u201d obejmuje si\u0119 nie tylko mord w Katyniu, ale r\u00f3wnie\u017c zbiorowe egzekucje dokonane w 1940 r. W r\u00f3\u017cnych miejscach ZSRR, w kt\u00f3rych z r\u0105k NKWD zgin\u0119\u0142o co najmniej 21. 765 obywateli Polski (ponad 10 tys. oficer\u00f3w Wojska Polskiego i Policji Pa\u0144stwowej) na mocy decyzji najwy\u017cszych w\u0142adz ZSRR z 5 III 1940 roku. W tym samym dniu og\u0142oszono w Moskwie oficjalny komunikat o zako\u0144czeniu delimitacji granicy pomi\u0119dzy III Rzesz\u0105 a Zwi\u0105zkiem Radzieckim w wyniku zaj\u0119cia terytorium RP przez wojska niemieckie od zachodu i wojska radzieckie od wschodu. Na linii demarkacyjnej o d\u0142ugo\u015bci ok. 1.500 km postawiono 2.800 s\u0142up\u00f3w granicznych5<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Polscy \u017co\u0142nierze , kt\u00f3rzy zostali wzi\u0119ci do niewoli po 17 wrze\u015bnia 1939 przez jednostki Armii Czerwonej, zostali wbrew konwencjom mi\u0119dzynarodowym przekazani NKWD, kt\u00f3re osadzi\u0142o ich w specjalnie utworzonych obozach: w Kozielsku (w dawnej prawos\u0142awnej Pustelni Opty\u0144skiej), Starobielsku i Ostaszkowie (w dawnej Pustelni Ni\u0142owo-Sto\u0142obie\u0144skiej). Wcze\u015bniej oddzielono oficer\u00f3w od podoficer\u00f3w i szeregowych, kt\u00f3rych przekazano stronie niemieckiej, skierowano do kator\u017cniczej pracy w obozach Gu\u0142agu lub zwolniono z wi\u0119zie\u0144. Jednym z takich nielicznych szcz\u0119\u015bliwc\u00f3w okaza\u0142 si\u0119 mieszkaniec Go\u0142ymina, pan Go\u0142aszewski, kt\u00f3ry unikn\u0105\u0142 \u015bmierci lub wywiezienia w g\u0142\u0105b Rosji i trafi\u0142 do Rzeszy, sk\u0105d wr\u00f3ci\u0142 do rodzinnej miejscowo\u015bci. <\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d blisko 21 tysi\u0119cy ofiar zbrodni katy\u0144skiej by\u0142o tak\u017ce oko\u0142o kilkuset mieszka\u0144c\u00f3w p\u00f3\u0142nocnego Mazowsza, w tym mieszka\u0144cy powiatu ciechanowskiego. <\/span><\/p>\n

W Katyniu zamordowano 4.400 je\u0144c\u00f3w wojennych z obozu w Kozielsku. Cia\u0142a ofiar pogrzebano w 8 masowych grobach. W\u015br\u00f3d ofiar znale\u017ali si\u0119 wysocy oficerowie i genera\u0142owie Wojska Polskiego, kapelani r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144, tak\u017ce jedna kobieta \u2013 Janina Lewandowska6<\/sup><\/a>. W Charkowie zamordowano ok. 3.800 je\u0144c\u00f3w z obozu w Starobielsku w dn. od 5 IV do 12 V 1940 roku. Wi\u0119\u017ani\u00f3w rozstrzeliwano w wi\u0119zieniach NKWD strza\u0142em w kark. Cia\u0142a pochowano w masowych grobach pod Charkowem, w okolicach wioski Piatichatki. W Twerze rozstrzelano ok. 6.300 je\u0144c\u00f3w z obozu w Ostaszkowie, g\u0142\u00f3wnie policjant\u00f3w i funkcjonariuszy KOP. Zw\u0142oki ofiar zakopano w niedalekiej miejscowo\u015bci Miednoje w 23 masowych grobach. Tu pochowano m.in. przodownika Aleksandra Korzybskiego, przedwojennego komendanta policji z Opinog\u00f3ry, zamordowanego 22 kwietnia 1940 roku. Opr\u00f3cz niego zgin\u0119\u0142o w Twerze jeszcze kilku policjant\u00f3w z powiatu ciechanowskiego: Byli to: starszy posterunkowy Jan Boles\u0142aw Szyma\u0144ski z Regimina, posterunkowy Zenon Brutkiewicz z Gruduska, a tak\u017ce policjanci z Ciechanowa \u2013 starsi posterunkowi: Piotr Dukaczewski, Roman Jakubowski i Wac\u0142aw Kwiatkowski oraz posterunkowy Stanis\u0142aw Kowalski. Z posterunku w Krasnem zgin\u0105\u0142 komendant Jan Kami\u0144ski , posterunkowy Stanis\u0142aw Bojanowski oraz starszy posterunkowy Seweryn Jab\u0142onowski7<\/sup><\/a>. Z je\u0144c\u00f3w osadzonych w obozach NKWD w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie ocala\u0142o \u0142\u0105cznie 395 os\u00f3b.<\/span><\/p>\n

W Kijowie i Chersoniu zamordowano 3. 435 Polak\u00f3w z Zachodniej Ukrainy z tzw. listy ukrai\u0144skiej. W\u015br\u00f3d zamordowanych by\u0142o 750 policjant\u00f3w i 726 oficer\u00f3w, w tym genera\u0142owie Wojska Polskiego. Cia\u0142a ukryto w r\u00f3\u017cnych miejscowo\u015bciach, m.in. w Bykowni. Tu w zbiorowym grobie pochowany zosta\u0142 m.in. ostatni komendant Posterunku Miejskiego Policji Pa\u0144stwowej w przedwojennym Ciechanowie, starszy przodownik Stefan \u017bukowski.<\/span><\/p>\n

W Mi\u0144sku rozstrzelano 3.800 wi\u0119\u017ani\u00f3w z zachodniej Bia\u0142orusi z tzw. listy bia\u0142oruskiej. Zw\u0142oki ukryto prawdopodobnie w Kuropatach na obrze\u017cach Mi\u0144ska.<\/span><\/p>\n

Na oddzieln\u0105 opowie\u015b\u0107 zas\u0142uguj\u0105 losy rodzin katy\u0144skich. Ich trauma trwa\u0142a przez dziesi\u0105tki lat, rozci\u0105gni\u0119tych mi\u0119dzy nadziej\u0105 powrotu, zw\u0105tpieniem i w ko\u0144cu bolesnym pogodzeniem si\u0119 z okrutn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Losy rodzin i dzieci, kt\u00f3rych ojcowie zgin\u0119li w Katyniu, Charkowie i Twerze przedstawi\u0142a przejmuj\u0105co Teresa Kaczorowska w ksi\u0105\u017cce \u201eDzieci Katynia\u201d. Cykl 20 reporta\u017cy to wstrz\u0105saj\u0105ca opowie\u015b\u0107 o losie dzieci katy\u0144skich, kt\u00f3re sz\u0142y przez \u017cycie z ci\u0119\u017carem niezawinionej traumy. <\/span><\/p>\n

17 kwietnia 2005 r. u podn\u00f3\u017ca Farskiej G\u00f3ry przy udziale kapelana Rodzin Katy\u0144skich, ks. Zdzis\u0142awa Peszkowskiego zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty pomnik w postaci krzy\u017ca po\u015bwi\u0119cony Ofiarom Mordu Katy\u0144skiego.<\/span><\/p>\n

\n

Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/p>\n

    \n
  1. Andrzej Krzysztof Kunert, <\/span>Katy\u0144. Ocalona pami\u0119\u0107<\/i><\/span>, \u015awiat Ksi\u0105\u017cki, Warszawa 2010<\/span><\/li>\n
  2. Teresa Kaczorowska, <\/span>Dzieci Katynia<\/i><\/span>, Bellona, Warszawa 2010<\/span><\/li>\n
  3. Stanis\u0142aw Swianiewicz, <\/span>W cieniu Katynia<\/i><\/span>, Wydawnictwo LTW, Warszawa 2016 <\/span><\/li>\n
  4. Jerzy Tucholski, <\/span>Mord w Katyniu<\/i><\/span>, Wydawnictwo PAX, Warszawa 1991<\/span><\/li>\n
  5. Edward Lewandowski,<\/span> Wschodnie losy Ciechanowian<\/i><\/span>, Ciechan\u00f3w 2003<\/span><\/li>\n
  6. Katarzyna Pe\u0142ka, <\/span>Oto ci najwierniejsi z wiernych \u2026,<\/i><\/span> \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d z 5 V 2009 r., s. 10<\/span><\/li>\n
  7. Ciechanowianie zamordowani na nieludzkiej ziemi<\/i><\/span>, \u201eCzas Ciechanowa\u201d, nr 40\/2007, s. 10<\/span><\/li>\n<\/ol>\n
    \n

    \n

    1<\/a> Cytat pochodzi z III cz\u0119\u015bci Dziad\u00f3w<\/i> Adama Mickiewicza, scena I; dok\u0142adnie brzmi: Je\u015bli zapomn\u0119 o Nich, Ty,<\/i> Bo\u017ce na niebie, \/ Zapomnij o mnie.<\/i><\/p>\n<\/div>\n

    \n

    2<\/a> Sanktuarium (\u0142ac. sanctus<\/i> \u2013 \u015bwi\u0119ty) \u2013 termin, kt\u00f3rym okre\u015bla si\u0119 miejsce uznawane za \u015bwi\u0119te, identyfikowane zazwyczaj ze \u015bwi\u0105tyni\u0105 lub jej cz\u0119\u015bci\u0105. W Ko\u015bciele katolickim istniej\u0105 sanktuaria erygowane oraz takie, kt\u00f3re nie posiadaj\u0105 takiego statusu. Do tego rodzaju nale\u017cy \u201eCiechanowskie Sanktuarium Katy\u0144skie\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

    \n

    3<\/a> Nazwiska 33 mieszka\u0144c\u00f3w ziemi ciechanowskiej, ofiar mordu katy\u0144skiego przytacza te\u017c B. Umi\u0144ska w opracowaniu Karty z dziej\u00f3w Ciechanowa 1939-1945<\/i>, wydana przez Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie w 2009 r., s.111<\/p>\n<\/div>\n

    \n

    4<\/a> Masowe mordy okre\u015blane mianem zbrodni katy\u0144skiej kwalifikuj\u0105 si\u0119 prawnie jako zbrodnia wojenna, zbrodnia przeciwko ludzko\u015bci oraz zbrodnia ludob\u00f3jstwa.<\/p>\n<\/div>\n

    \n

    5<\/a> Linia demarkacyjna pomi\u0119dzy III Rzesz\u0105 a ZSRR na okupowanym przez Wehrmacht i Armi\u0119 Czerwon\u0105 terytorium Rzeczypospolitej ustalona 28 IX 1939 r. w Moskwie w traktacie o granicach i przyja\u017ani mi\u0119dzy III Rzesz\u0105 i ZSRR, istniej\u0105ca do ataku Niemiec hitlerowskich na ZSRR 22 VI 1941 r.<\/p>\n<\/div>\n

    \n

    6<\/a> Janina Lewandowska – polski pilot szybowcowy i samolotowy, ppor. pilot WP, c\u00f3rka gen. J\u00f3zefa Dowbor-Mu\u015bnickiego, jedyna kobieta\u2013\u017co\u0142nierz, ofiara zbrodni katy\u0144skiej; jej siostra Agnieszka zosta\u0142a rozstrzelana przez Niemc\u00f3w w Palmirach.<\/p>\n<\/div>\n

    \n

    7<\/a> Leszek Zygner, Tata nie wraca \u2026.<\/i>, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Lokalizacja: ko\u015bci\u00f3\u0142 poklasztorny Nawiedzenia NMP przy ul. Augustia\u0144skiej w Ciechanowie Tablica pami\u0105tkowa z nazwiskami ofiar mordu stalinowskiego oraz trzy urny, zawieraj\u0105ce ziemi\u0119 ze zbiorowych mogi\u0142 w Katyniu, Miednoje i Charkowie, umieszczone w ko\u015bciele poklasztornym na prawej \u015bcianie zosta\u0142y nazwane ciechanowskim … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":168,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-516","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/516","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=516"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/516\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":519,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/516\/revisions\/519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}