{"id":520,"date":"2022-09-11T17:54:30","date_gmt":"2022-09-11T15:54:30","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=520"},"modified":"2022-09-11T18:02:00","modified_gmt":"2022-09-11T16:02:00","slug":"69-plyta-granitowa-z-plaskorzezbami-portretowymi-trzech-komendantow-batalionow-chlopskich-umieszczona-na-stylizowanej-murze-z-cegly","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/69-plyta-granitowa-z-plaskorzezbami-portretowymi-trzech-komendantow-batalionow-chlopskich-umieszczona-na-stylizowanej-murze-z-cegly\/","title":{"rendered":"69. P\u0142yta granitowa z p\u0142askorze\u017abami portretowymi trzech komendant\u00f3w Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich, umieszczona na stylizowanej murze z ceg\u0142y"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: Ciechan\u00f3w, ul. Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich na osiedlu Aleksandr\u00f3wka<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 1983 z inicjatywy WK ZSL i TMZC<\/span><\/p>\n

Materia\u0142: trzy mosi\u0119\u017cne p\u0142askorze\u017aby portretowe na tablicy z czarnego marmuru wg projektu Marka Zalewskiego<\/span><\/p>\n

Mur z ceg\u0142y o wys. 185 cm, d\u0142. 390 cm i grubo\u015bci 38 cm; ka\u017cda p\u0142askorze\u017aba o wym. 30 cm x 20 cm; wymiary tablicy z p\u0142askorze\u017abami: 850 mm x 600 mm<\/span><\/p>\n

Tablica umieszczona na murze z ceg\u0142y utrwala pami\u0119\u0107 trzech ciechanowskich dow\u00f3dc\u00f3w Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich w czasach okupacji hitlerowskiej: Szczepana Dobosza, Antoniego Za\u0142\u0119skiego i Tadeusza Wyrzykowskiego. <\/span><\/p>\n

Bataliony Ch\u0142opskie to konspiracyjna organizacja zbrojna polskiego ruchu ludowego, dzia\u0142aj\u0105ca w l. 1940-1945 na terenie Generalnej Guberni w celu obrony wsi polskiej przed terrorem niemieckim i eksploatacj\u0105 gospodarcz\u0105. By\u0142a to najwi\u0119ksza po AK formacja zbrojna. Liczy\u0142a ok. 170 tys. \u017co\u0142nierzy skupionych w 300 oddzia\u0142ach prowadz\u0105cych akcje sabota\u017cowe i bojowe. Do rozwi\u0105zania w marcu 1945 roku zgin\u0119\u0142o ok. 7 tys. \u017co\u0142nierzy BCH. <\/span><\/p>\n

Po napa\u015bci Niemiec hitlerowskich na Polsk\u0119 i kl\u0119sce wrze\u015bniowej w 1939 r. ruch ludowy nie tworzy\u0142 w\u0142asnej organizacji wojskowej, kieruj\u0105c swoich cz\u0142onk\u00f3w do oddzia\u0142\u00f3w Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej. Decyzja o utworzeniu odr\u0119bnej i samodzielnej formacji wojskowej spotka\u0142a si\u0119 z ostr\u0105 krytyk\u0105 Komendy G\u0142\u00f3wnej ZWZ. Organizacja zosta\u0142a utworzona w sierpniu 1940 roku jako \u201eCh\u0142opska Stra\u017c, pod kryptonimem \u201eCh\u0142ostra\u201d. Wiosn\u0105 1941 roku zosta\u0142a przemianowana na \u201eBataliony Ch\u0142opskie\u201d. By\u0142a zbrojn\u0105 formacj\u0105 Stronnictwa Ludowego i ZMW RP \u201eWici\u201d. Komendantem G\u0142\u00f3wnym od 8 X 1940 roku do rozwi\u0105zania by\u0142 Franciszek Kami\u0144ski, a szefem sztabu Kazimierz Banach. Terenowa sie\u0107 organizacyjna sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z okr\u0119g\u00f3w odpowiadaj\u0105cych wojew\u00f3dztwom, obwod\u00f3w odpowiadaj\u0105cych powiatom oraz rejon\u00f3w. Na terenie Mazowsza utworzono I Okr\u0119g Warszawa Miasto i II Okr\u0119g Warszawa Wojew\u00f3dztwo. Dow\u00f3dc\u0105 Komendy G\u0142\u00f3wnej II Okr\u0119gu by\u0142 w l. 1942-1944 Tadeusz Wyrzykowski. Okr\u0119g II sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z trzech podokr\u0119g\u00f3w. Dow\u00f3dc\u0105 podokr\u0119gu \u201eWkra\u201d w l. 1942-1943 by\u0142 Antoni Za\u0142\u0119skiego, ps. \u201eTorf\u201d. W podokr\u0119gu \u201eWkra\u201d utworzono obwody m.in. w Sierpcu, P\u0142ocku, P\u0142o\u0144sku, Ciechanowie, Pu\u0142tusku, Makowie Mazowieckim, Przasnyszu, M\u0142awie, Dzia\u0142dowie. Komendantem okr\u0119gu Ciechan\u00f3w by\u0142 J\u00f3zef Stefaniak.<\/span><\/p>\n

Konspiracyjnego ruch ludowy na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu zacz\u0105\u0142 rozwija\u0107 si\u0119 ju\u017c w listopadzie 1939 roku na bazie Ch\u0142opskiej Organizacji Wolno\u015bci \u201eRac\u0142awice\u201d. Zwi\u0105zane to by\u0142o z siln\u0105 pozycj\u0105 ludowc\u00f3w na tym terenie w okresie mi\u0119dzywojennym. Pierwszym emisariuszem \u201eRac\u0142awic\u201d na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu by\u0142 Jan Kowalski \u201eWierzba\u201d z Bojanowa. Wci\u0105gn\u0105\u0142 do konspiracji wieli ludowc\u00f3w, m.in. Antoniego Za\u0142\u0119skiego \u201eTorfa\u201d, prawnika z M\u0142awy, znanego przed wojn\u0105 dzia\u0142acza Polskiej Akademickiej M\u0142odzie\u017cy Ludowej. Kierowanie okr\u0119giem powierzono \u201eTorfowi\u201d w po\u0142owie sierpnia 1942 roku. Po jego aresztowaniu podokr\u0119giem kierowa\u0142 Mieczys\u0142aw Kazimierowicz \u201eMars\u201d. W tym czasie uda\u0142o si\u0119 utworzy\u0107 kilkana\u015bcie oddzia\u0142\u00f3w specjalnych w obwodach w M\u0142awie, Sierpcu, Pu\u0142tusku i Ciechanowie, ponadto powsta\u0142y dwa oddzia\u0142y do dyspozycji komendy podokr\u0119gu oraz jeden oddzia\u0142 partyzancki, z\u0142o\u017cony z os\u00f3b zdekonspirowanych. Oddzia\u0142 ten przetrwa\u0142 do ko\u0144ca okupacji. Historycy oceniaj\u0105 liczebno\u015b\u0107 oddzia\u0142\u00f3w na ok. 1-2 tys. \u017co\u0142nierzy. Ludowcy wydawali konspiracyjn\u0105 pras\u0119, w kt\u00f3rej publikowali wiadomo\u015bci uzyskiwane z w\u0142asnego nas\u0142uchu radiowego, prowadzili szeroko zakrojon\u0105 akcj\u0119 tajnego nauczania. Organizowali pomoc dla os\u00f3b dotkni\u0119tych represjami, dla ludno\u015bci \u017cydowskiej osadzonej w gettach, legalizowali dokumenty zdekonspirowanym cz\u0142onkom ruchu oporu. W przeciwie\u0144stwie do r\u00f3\u017cnych form walki cywilnej BCH w podokr\u0119gu \u201eWkra\u201d nie prowadzi\u0142y na szersz\u0105 skal\u0119 dzia\u0142alno\u015bci zbrojnej. Ograniczano si\u0119 do usuwania os\u00f3b wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z Niemcami, przede wszystkim konfident\u00f3w Gestapo. Przeprowadzono dwie akcje dywersji kolejowej i kilka operacji odwetowych oddzia\u0142u partyzanckiego, operuj\u0105cego na terenie obwodu m\u0142awskiego i sierpeckiego. Dow\u00f3dcy poszczeg\u00f3lnych komend i dzia\u0142acze ruchu ludowego realnie oceniali mo\u017cliwo\u015b\u0107 skutecznej walki a okupantem, brali te\u017c pod uwag\u0119 los ludno\u015bci cywilnej, kt\u00f3ra p\u0142aci\u0142a straszliw\u0105 cen\u0119 za dzia\u0142alno\u015b\u0107 zbrojnego podziemia1<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

W marcu 1945 r. rozkazem komendy g\u0142\u00f3wnej Bataliony Ch\u0142opskie zosta\u0142y rozwi\u0105zane, a \u017co\u0142nierzom zalecono wst\u0119powanie do LWP, cho\u0107 decyzji tej nie popar\u0142y w\u0142adze polityczne Stronnictwa Ludowego. Wkr\u00f3tce rozstrzygni\u0119cia polityczne po II wojnie \u015bwiatowej zmieni\u0142y ca\u0142kowicie scen\u0119 polityczn\u0105 w Polsce. W\u0142adz\u0119 polityczna przej\u0119\u0142a partia polskich komunist\u00f3w, kt\u00f3ra rz\u0105dzi\u0142a Polsk\u0105 ze swymi sojusznikami do 1990 roku. Jednak wysi\u0142ek zbrojny ludowc\u00f3w i ich determinacja w walce z hitlerowskim okupantem nigdy nie by\u0142a kwestionowana. Ciechanowscy ludowcy z PSL przy udziale dzia\u0142aczy TMZC postument ku czci dow\u00f3dc\u00f3w BCH w okresie okupacji hitlerowskiej. Na postumencie ods\u0142oni\u0119tym w 1983 r. przy ul. Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich w Ciechanowie umieszczono p\u0142askorze\u017aby trzech wybitnych dow\u00f3dc\u00f3w: Szczepana Dobosza, Tadeusza Wyrzykowskiego, ps. \u201eArkadiusz\u201d i Antoniego Za\u0142\u0119skiego, ps. \u201eTorf\u201d.<\/span><\/p>\n

Szczepan Dobosz, ps. \u201eTwardy\u201d urodzi\u0142 si\u0119 w 1900 r. w miejscowo\u015bci Brz\u00f3zki w powiecie cz\u0119stochowskim. W 1930 r. kupi\u0142 11 ha ziemi w So\u0144sku w powiecie ciechanowskim i odt\u0105d na sta\u0142e zwi\u0105za\u0142 sw\u00f3j los z ziemi\u0105 ciechanowsk\u0105. Wkr\u00f3tce da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako dobry gospodarz i organizator \u017cycia spo\u0142eczno-gospodarczego w G\u0105socinie, So\u0144sku i Go\u0142otczy\u017anie. Sta\u0142 si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracownikiem Wiktora Wynimki, lokalnego dzia\u0142acza spo\u0142ecznego i gospodarczego na tym terenie2<\/sup><\/a>. Dzi\u0119ki jego rekomendacji zosta\u0142 w 1933 r. prezesem zarz\u0105du powiatowego Stronnictwa Ludowego, a nast\u0119pnie przewodnicz\u0105cym s\u0105du kole\u017ce\u0144skiego. Wsp\u00f3lnie zorganizowali w So\u0144sku Sp\u00f3\u0142dzielni\u0119 Rolniczo-Handlow\u0105, Sp\u00f3\u0142dzielni\u0119 Spo\u017cywc\u00f3w \u201eWiara\u201d w Go\u0142otczy\u017anie i fili\u0119 mleczarsk\u0105 w So\u0144sku. Szczepan Dobosz uwa\u017ca\u0142, \u017ce rozw\u00f3j gospodarczy wsi nie b\u0119dzie mo\u017cliwy bez o\u015bwiaty. W zwi\u0105zku z tym, \u017ce klasy szkolne mie\u015bci\u0142y si\u0119 w r\u00f3\u017cnych prywatnych lokalach, wyst\u0105pi\u0142 z inicjatyw\u0105 wybudowania budynku z przeznaczeniem na 7-klasow\u0105 szko\u0142\u0119 powszechn\u0105. Dzi\u0119ki jego uporowi i determinacji uda\u0142o si\u0119 zgromadzi\u0107 odpowiednie fundusze i w 1938 roku now\u0105 szko\u0142\u0119 oddano do u\u017cytku. Agresja Niemiec hitlerowskich na Polsk\u0119, a potem okupacja przekre\u015bli\u0142a plany rozwoju szko\u0142y i So\u0144ska. Powiat ciechanowski zosta\u0142 w\u0142\u0105czony do III Rzeszy jaki tzw. rejencja ciechanowska. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 okres prze\u015bladowa\u0144 i terroru. Zebranie za\u0142o\u017cycielskie lokalnych struktur ZWZ odby\u0142o si\u0119 w kwietniu 1940 r. w mieszkaniu Edmunda Stachurskiego na kolonii G\u0105socin. Komendantem na gmin\u0119 zosta\u0142 wybrany Tadeusz Ryszard Ro\u017cnowski, ps. \u201ePogo\u0144\u201d. Tragiczne okaza\u0142y si\u0119 \u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia. W nocy 26 XII 1944 r. Niemcy aresztowali 20 \u017co\u0142nierzy konspiracyjnego ruchu oporu w gm. So\u0144sk, w\u015br\u00f3d nich Sz. Dobosza. 16 stycznia 1945 r. na kilkana\u015bcie godzin przed wkroczeniem do Ciechanowa Armii Czerwonej zgin\u0105\u0142 w zbiorowej egzekucji na dziedzi\u0144cu ratusza. Dzi\u015b szko\u0142a podstawowa w So\u0144sku nosi jego imi\u0119. Wizerunek w postaci p\u0142askorze\u017aby znajduje si\u0119 na tablicy3<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Tadeusz Wyrzykowski, ps. \u201eArkadiusz\u201d (23 XII 1910 \u2013 9 III 1978) urodzi\u0142 si\u0119 w P\u0119chcinie. Po maturze w Pa\u0144stwowym Gimnazjum im. Z. Krasi\u0144skiego w Ciechanowie zosta\u0142 studentem Wydzia\u0142u Prawa UW. W \u015brodowisku studenckim zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z ZMW \u201eWici\u201d i zosta\u0142 prezesem Ko\u0142a Akademickiego. W 1936 roku uzyska\u0142 tytu\u0142 magistra prawa i odby\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 w Szkole Podchor\u0105\u017cych Rezerwy Piechoty w Zambrowie i 32. Pu\u0142ku Piechoty w Modlinie. W sierpniu 1939 roku zosta\u0142 zmobilizowany i przydzielony do macierzystego pu\u0142ku. Bra\u0142 udzia\u0142 w obronie Twierdzy Modlin. Po kapitulacji zosta\u0142 osadzony w Dzia\u0142dowie. Zwolniony z obozu na podstawie umowy kapitulacyjnej wr\u00f3ci\u0142 do Ciechanowa. Wobec zagro\u017cenia aresztowaniem wyjecha\u0142 w listopadzie 1939 r. do Warszawy. W stolicy nawi\u0105za\u0142 kontakt z dzia\u0142aczami ruchu ludowego. Zosta\u0142 cz\u0142onkiem Komendy ZWZ ds. organizacyjnych. W kwietniu 1942 r. zg\u0142osi\u0142 akces do Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich i otrzyma\u0142 nominacj\u0119 na komendanta II Okr\u0119gu Warszawa Wojew\u00f3dztwo. By\u0142 przeciwnikiem scalenia BCh z AK. W czasie powstania warszawskiego by\u0142 cz\u0142onkiem w\u0142adz \u201eRocha\u201d. Po upadku powstania opu\u015bci\u0142 Warszaw\u0119 z ludno\u015bci\u0105 cywiln\u0105. Organizowa\u0142 pomoc dla ewakuowanych z Warszawy, przygotowuj\u0105c jednocze\u015bnie tymczasowe kierownictwo polityczne SL \u201eRoch\u201d. W maju 1945 r. zosta\u0142 zmobilizowany do LWP, ale ju\u017c w grudniu wr\u00f3ci\u0142 do \u017cycia cywilnego, podejmuj\u0105c prac\u0119 w Wydziale Prasy i Propagandy NKW PSL. Wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142 \u201eCh\u0142opski Sztandar\u201d i \u201eGazet\u0119 Ludow\u0105\u201d. W l. 1946-1948 by\u0142 radnym WRN w Warszawie i cz\u0142onkiem w\u0142adz naczelnych PSL. Wskutek intryg organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa zosta\u0142 aresztowany i skazany na trzy lata. Po powrocie z wi\u0119zienia zamieszka\u0142 w Ciechanowie. Rehabilitacji doczeka\u0142 si\u0119 dopiero w 1989 roku. Ciechan\u00f3w zapami\u0119ta\u0142 go jako znakomitego adwokata, dzia\u0142acza spo\u0142ecznego z pasj\u0105 regionalisty oraz prawnego opiekuna rodzin dotkni\u0119tych bole\u015bnie przez wojn\u01194<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Antoni Za\u0142\u0119ski, ps. \u201eTorf\u201d by\u0142 nie tylko pierwszym komendantem Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich podokr\u0119gu \u201eWkra\u201d, ale i faktycznym tw\u00f3rc\u0105 tej organizacji zbrojnej, licz\u0105cej ok. 5.000 \u017co\u0142nierzy na obszarze 9 powiat\u00f3w p\u00f3\u0142nocnego Mazowsza, wchodz\u0105cych w sk\u0142ad \u00f3wczesnej rejencji ciechanowskiej. Urodzi\u0142 si\u0119 24 IX 1911 roku w \u017burominku, w pow. m\u0142awskim, w rodzinie ch\u0142opskiej. Na studiach prawniczych na UW zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z ruchem ludowym. Po studiach zosta\u0142 aplikantem s\u0105dowym w M\u0142awie. S\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 odby\u0142 w Modlinie. W kampanii wrze\u015bniowej walczy\u0142 w szeregach 32. PP, m.in. pod Gruduskiem i w obronie Modlina. Po zwolnieniu z obozy przyst\u0105pi\u0142 do dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej w organizacji \u201eRac\u0142awice\u201d, a w po\u0142owie 1941 r. zosta\u0142 cz\u0142onkiem kierownictwa BCH na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu, a nast\u0119pnie komendantem podokr\u0119gu \u201eWkra\u201d. Przez dwa lata dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej pozostawa\u0142 dla Niemc\u00f3w nieuchwytny. Zosta\u0142 aresztowany podczas przekraczania granicy oddzielaj\u0105cej Generaln\u0105 Guberni\u0119 od teren\u00f3w w\u0142\u0105czonych do Rzeszy. Znalezione przy nim fa\u0142szywe piecz\u0105tki i konspiracyjne dokumenty by\u0142y dla \u017candarm\u00f3w wyra\u017anym sygna\u0142em, \u017ce maj\u0105 w r\u0119kach wa\u017cn\u0105 posta\u0107 polskiego podziemia zbrojnego. W czasie \u015bledztwa w ciechanowskim Gestapo by\u0142 wielokrotnie maltretowany fizycznie i psychicznie. Niemcy chcieli za wszelka cen\u0119 uzyska\u0107 od niego wa\u017cne informacje o organizacji. Antoni Za\u0142\u0119ski zachowa\u0142 si\u0119 jednak jak cz\u0142owiek niez\u0142omny. Pomimo b\u00f3lu i utraty \u015bwiadomo\u015bci nie ujawni\u0142 \u017cadnego szczeg\u00f3\u0142u swojej dzia\u0142alno\u015bci. Nie powiod\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c niemieckie prowokacje. Gestapowcy wobec uporu i determinacji \u201eTorfa\u201d byli bezsilni. Zmar\u0142 13 V 1943 r. \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 na r\u0119kach wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w, prawdopodobnie w siedzibie Gestapo na ul. Targowej (obecnie 17 Stycznia). Jego \u015bmier\u0107 wstrz\u0105sn\u0119\u0142a spo\u0142ecze\u0144stwem. Tysi\u0105ce cz\u0142onk\u00f3w BCH nie mog\u0142o pogodzi\u0107 si\u0119 z olbrzymi\u0105 strat\u0105 wybitnego dow\u00f3dcy. Ekshumacja, dokonana 9 X 1948 r. na pro\u015bb\u0119 rodziny, potwierdzi\u0142a wielokrotne z\u0142amania r\u0105k i n\u00f3g bohaterskiego \u017co\u0142nierza i dow\u00f3dcy BCH. Prochy \u201eTorfa\u201d spoczywaj\u0105 na cmentarzu w rodzinnym \u017burominku. By\u0142 bez w\u0105tpienia najwybitniejsza postaci\u0105 w ruchu ludowym na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu w okresie okupacji hitlerowskiej5<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

\n

Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/p>\n

Kazimierz Przybysz, <\/span>Konspiracyjny ruch ludowy w Rejencji Ciechanowskiej<\/i><\/span> [w:] \u201eWie\u015b \u2013 Ch\u0142opi \u2013 Ruch Ludowy na P\u00f3\u0142nocnym Mazowszu w XX wieku\u201d, Ciechan\u00f3w1966, s. 51-58; przedruk w \u201eMazowsze Ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, t. II, Ciechan\u00f3w 1997, s. 241-245<\/span><\/p>\n

Tadeusz Fija\u0142kowski, <\/span>Pod kryptonimem \u201eWkra\u201d,<\/i><\/span> Warszawa 1971, s. 296-300; przedruk w \u201eMazowsze ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, t. II, Ciechan\u00f3w 1997, s. 245-247<\/span><\/p>\n

\n

\n

1<\/a> Kazimierz Przybysz, Konspiracyjny ruch ludowy w Rejencji Ciechanowskiej,<\/i> [w:] \u201eWie\u015b \u2013 Ch\u0142opi \u2013 Ruch Ludowy na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu w XX wieku\u201d, Ciechan\u00f3w 1996, s. 51-58; przedruk pt. \u201eCh\u0142opski ruch oporu\u201d, [w:] \u201eMazowsze ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, pod red. A. Kociszewskiego i J. Pe\u0142ki, t. II CTN, Ciechan\u00f3w 1997, s.241-245<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Sylwetk\u0119 Wiktora Wynimki przedstawi\u0142 Alfred Borkowski w broszurze Wiktor Wynimko. Cz\u0142owiek i dzia\u0142acz<\/i> Ziemi So\u0144skiej i G\u0105socina<\/i>, wydanej przez TMZC w 1992 r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Sylwetka Sz. Dobosza, patrona SP w So\u0144sku znajduje si\u0119 na stronie internetowej szko\u0142y pod adresem: www.<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a> Tadeusz Fijalkowski, Pod kryptonimem \u201eWkra\u201d,<\/i> Warszawa 1971, s. 296-300<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: Ciechan\u00f3w, ul. Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich na osiedlu Aleksandr\u00f3wka Ods\u0142oni\u0119cie: 1983 z inicjatywy WK ZSL i TMZC Materia\u0142: trzy mosi\u0119\u017cne p\u0142askorze\u017aby portretowe na tablicy z czarnego marmuru wg projektu Marka Zalewskiego Mur z ceg\u0142y o wys. 185 cm, d\u0142. 390 cm … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":169,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-520","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/520","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=520"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/520\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":524,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/520\/revisions\/524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}