{"id":525,"date":"2022-09-11T18:06:06","date_gmt":"2022-09-11T16:06:06","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=525"},"modified":"2022-09-11T18:06:40","modified_gmt":"2022-09-11T16:06:40","slug":"70-kamien-pamieci-z-inskrypcja-ku-czci-ofiar-publicznej-egzekucji-czworga-czlonkow-armii-krajowej-przeprowadzonej-przez-hitlerowcow-17-xii-1942-na-dziedzincu-zamku-w-ciechanowie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/70-kamien-pamieci-z-inskrypcja-ku-czci-ofiar-publicznej-egzekucji-czworga-czlonkow-armii-krajowej-przeprowadzonej-przez-hitlerowcow-17-xii-1942-na-dziedzincu-zamku-w-ciechanowie\/","title":{"rendered":"70. Kamie\u0144 pami\u0119ci z inskrypcj\u0105 ku czci ofiar publicznej egzekucji, czworga cz\u0142onk\u00f3w Armii Krajowej, przeprowadzonej przez hitlerowc\u00f3w 17 XII 1942 na dziedzi\u0144cu zamku w Ciechanowie"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: dziedziniec zamku ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich w Ciechanowie, ul. Zamkowa<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 26 IX 1964 r. <\/span><\/p>\n

Polny g\u0142az narzutowy z granitu o \u015brednicy ok. 150 cm i wysoko\u015bci 100 cm, u\u0142o\u017cony bezpo\u015brednio na bruku dziedzi\u0144ca pod zachodni\u0105 kurtyn\u0105, gdzie hitlerowcy ustawili szubienic\u0119. Na licu kamienia nazwiska czworga \u017co\u0142nierzy AK powieszonych 17 grudnia 1942 roku w publicznej egzekucji.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Na terenie p\u00f3\u0142nocnego Mazowsza w czasie okupacji hitlerowskiej mia\u0142o miejsce wiele zbiorowych egzekucji przeprowadzanych przez oddzia\u0142y Gestapo i niemieck\u0105 \u017candarmeri\u0119, wspieranymi przez oddzia\u0142y Selbstschutzu, sk\u0142adaj\u0105cymi si\u0119 z okolicznych kolonist\u00f3w niemieckich, kt\u00f3re powstawa\u0142y ju\u017c w 1939 roku i s\u0142u\u017cy\u0142y Niemcom przez ca\u0142y okres okupacji. Pocz\u0105tkowo egzekucje mia\u0142y charakter niejawny i typowo prewencyjny. Mia\u0142y by\u0107 sposobem na zastraszenie i sterroryzowanie mieszka\u0144c\u00f3w polskich miast, sparali\u017cowanie wszelkich pr\u00f3b oporu wobec zarz\u0105dze\u0144 w\u0142adz okupacyjnych. Od po\u0142owy 1940 roku zmieniono strategi\u0119 i coraz cz\u0119\u015bciej organizowano publiczne egzekucje z obowi\u0105zkowym uczestnictwem ludno\u015bci. Rok 1942 roku zapisa\u0142 si\u0119 w pami\u0119ci mieszka\u0144c\u00f3w p\u00f3\u0142nocnego Mazowsza jako wyj\u0105tkowo tragiczny. Poza zag\u0142ad\u0105 mazowieckich \u017byd\u00f3w Niemcy zaplanowali szerok\u0105 akcj\u0119 prewencyjn\u0105 wymierzon\u0105 w cz\u0142onk\u00f3w ruchu oporu, a tak\u017ce wszystkich os\u00f3b podejrzanych o sprzyjanie \u017co\u0142nierzom podziemnego pa\u0144stwa. W drugiej po\u0142owie roku przeprowadzono siedem publicznych egzekucji: 18 wrze\u015bnia 1942 r. w P\u0142ocku, Bodzanowie i Ro\u015bciszewie oraz 17 grudnia w Ciechanowie, M\u0142awie, Przasnyszu i Pu\u0142tusku.<\/span><\/p>\n

W P\u0142ocku, na szubienicy ustawionej na placu synagogalnym (obecnie Plac Trzynastu Straconych) powieszono 13 os\u00f3b, tyle samo w Bodzanowie powieszono na szubienicy zrobionej z drewnianego krzy\u017ca misyjnego ze zniszczonego ko\u015bcio\u0142a w pobliskim Bulkowie, 14 os\u00f3b zgin\u0119\u0142o na oczach bliskich w Ro\u015bciszewie. Kolejny dramat rozegra\u0142 si\u0119 po 3 miesi\u0105cach w wyznaczonych przez okupanta miastach p\u00f3\u0142nocnego Mazowsza. 17 grudnia w Przasnyszu powieszono 5 cz\u0142onk\u00f3w miejscowego ruchu oporu. Tego samego dnia w na Nowym Rynku w Pu\u0142tusku zgin\u0119\u0142o 4 \u017co\u0142nierzy AK, podoficer\u00f3w by\u0142ego 13. PP. \u017bo\u0142nierze podziemia zostali te\u017c straceni w M\u0142awie. Skaza\u0144c\u00f3w prowadzi\u0142 do szubienicy wskazany przez Niemc\u00f3w jeden z so\u0142tys\u00f3w, zmuszonych do udzia\u0142u w egzekucji. Czworo skaza\u0144c\u00f3w zd\u0105\u017cy\u0142o jeszcze krzykn\u0105\u0107 : \u201eNiech \u017cyje Polska\u201d. Po egzekucji cia\u0142a straconych wystawiono na widok publiczny, a zdj\u0119to dopiero wskutek interwencji jednego z oficer\u00f3w Wehrmachtu i pogrzebano na terenie by\u0142ego getta m\u0142awskiego1<\/sup><\/a>. S\u0105dy Dora\u017ane utworzony na podstawie decyzji gauleitera E. Kocha orzeka\u0142y wy\u0142\u0105cznie wyroki \u015bmierci. Pr\u00f3bowano za wszelk\u0105 cen\u0119 zlikwidowa\u0107 polski ruch oporu i z\u0142ama\u0107 wol\u0119 walki z Niemcami. Rejestr niemieckich zbrodni w l. 1939-1945 przedstawia si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/span><\/p>\n

*egzekucja dziewi\u0119ciu mieszka\u0144c\u00f3w gminy Ojrze\u0144 i M\u0142ock na ciechanowskim cmentarzu 10 XI 1939 r.<\/span><\/p>\n

*zbiorowy mord ok. 2.000 kalek, os\u00f3b chorych i starc\u00f3w w lesie o\u015bcis\u0142owskim 20 II 1940 r.<\/span><\/p>\n

*egzekucja czworga cz\u0142onk\u00f3w AK na dziedzi\u0144cu ciechanowskiego zamku 17 grudnia 1942 r. W tym samym dniu odby\u0142y si\u0119 egzekucje w M\u0142awie, Przasnyszu i Pu\u0142tusku \u2013 wszystkie na mocy wyroku S\u0105du Dora\u017anego z 4 XII 1942 w Dzia\u0142dowie.<\/span><\/p>\n

*egzekucja w ciechanowskiej \u017cwirowni 30 os\u00f3b w dn. 3 VII 1944 r. jako akt zbiorowej odpowiedzialno\u015bci za zastrzelenie niemieckiego ogrodnika <\/span><\/p>\n

*rozstrzelanie 30 VII 1944 r. w obozie w Pomiech\u00f3wku 10 \u017co\u0142nierzy AK i NSZ, by\u0142ych podoficer\u00f3w 11. PUL, prowadz\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105 w pow. ciechanowskim<\/span><\/p>\n

*egzekucja wi\u0119\u017ani\u00f3w ciechanowskiego Gestapo w nocy z 16\/17 I 1945 r. na dziedzi\u0144cu ciechanowskiego ratusza2<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n

Chyba najbardziej dramatyczny przebieg mia\u0142a egzekucja na dziedzi\u0144cu ciechanowskiego zamku, podczas kt\u00f3rej powieszono czworo cz\u0142onk\u00f3w ciechanowskiego ruchu oporu: Tadeusza Jureckiego z Gruduska, Boles\u0142awa Nodzykowskiego z Pu\u0142tuska, Zenobi\u0119 Jeli\u0144sk\u0105 z Przasnysza i Kazimier\u0119 Grzelak z Ciechanowa. Dzi\u015b haniebn\u0105 egzekucj\u0119 przypomina granitowy g\u0142az. Po dokonanym mordzie nie pozosta\u0142 \u017caden \u015blad, tylko ludzka pami\u0119\u0107 nies\u0142ychanej, zaplanowanej z wyrachowaniem zbrodni. Jedna z mieszkanek Ciechanowa zmuszona obserwowa\u0107 egzekucj\u0119 opowiada\u0142a o niej redaktorowi \u201eTygodnika Ciechanowskiego\u201d podczas uroczysto\u015bci rocznicowych w 2019 roku3<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

– Ko\u0142o po\u0142udnia (17 XII 1942 r. przyp. M.A.) niemieccy \u017co\u0142nierze urz\u0105dzili \u0142apank\u0119 i wyci\u0105gali ludzi ze sklep\u00f3w na ulice. Wszystkich, kt\u00f3rych zatrzymali, pod lufami karabin\u00f3w p\u0119dzili w stron\u0119 ciechanowskiego zamku. Mnie tak\u017ce zabrali ze sklepu. Pocz\u0105tkowo, podobnie jak inni, nie wiedzia\u0142am, dlaczego to robi\u0105. Dopiero potem okaza\u0142o si\u0119, ze tego dnia Niemcy zaplanowali publiczne powieszenie czw\u00f3rki \u017co\u0142nierzy AK.(\u2026) Sta\u0142am w t\u0142umie zgonionych ludzi, a naprzeciw nas stali Niemcy z karabinami. Nigdy nie zapomn\u0119 tej chwili, bo, chyba tak jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 zgromadzonych, my\u015bla\u0142am, \u017ce zaraz zgin\u0119. Ale Niemcy nie mieli zamiaru nas zabija\u0107. W pewnym momencie wybrali z t\u0142umu jednego m\u0119\u017cczyzn\u0119 i kazali mu wyci\u0105gn\u0105\u0107 sto\u0142ki spod n\u00f3g przygotowanych do egzekucji skaza\u0144c\u00f3w, maj\u0105cych ju\u017c na\u0142o\u017cone na szuje p\u0119tle. Ale m\u0119\u017cczyzna ten odm\u00f3wi\u0142 wykonania tego rozkazu, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce swoich braci wiesza\u0107 nie b\u0119dzie. Wtedy Niemcy pobili go do nieprzytomno\u015bci i zabrali na Gestapo. P\u00f3\u017aniej wywie\u017ali go do obozu, gdzie zgin\u0105\u0142. (\u2026) Nast\u0119pny Polak wyci\u0105gni\u0119ty z t\u0142umu wykona\u0142 polecenie Niemc\u00f3w i wytr\u0105ci\u0142 sto\u0142ki spod n\u00f3g skaza\u0144c\u00f3w. Ludzie ci zgin\u0119li jak bohaterowie, zd\u0105\u017cyli jeszcze dwukrotnie krzykn\u0105\u0107 \u201eJeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a!\u201d. Do dzi\u015b s\u0142ysz\u0119 ten ich krzyk. Co do m\u0119\u017cczyzny , kt\u00f3ry wytr\u0105ci\u0142 sto\u0142ki spod n\u00f3g skaza\u0144c\u00f3w, nikt nie zarzuci\u0142 mu zbrodni zab\u00f3jstwa, nie wytoczono mu procesu, nikt go nie prze\u015bladowa\u0142. Nie robi\u0142 mu wyrzut\u00f3w. Bo nikt, kto wtedy by\u0142 na zamkowym dziedzi\u0144cu, nie mia\u0142 do niego pretensji. Tak\u017ce dzi\u015b, \u017ceby oceni\u0107 jego postepowanie, nale\u017cy najpierw samemu sobie odpowiedzie\u0107 na pytanie: jak ja bym post\u0105pi\u0142 na jego miejscu?<\/i><\/span><\/p>\n

Nieco inaczej zapami\u0119ta\u0142 ten dzie\u0144 inny \u015bwiadek egzekucji, pan Robert Barto\u0142d, p\u00f3\u017aniejszy redaktor i kronikarz Ciechanowa. Swoje wspomnienie opublikowa\u0142 w kwartalniku <\/span>Pi\u0119\u0107 Rzek<\/i><\/span>4<\/sup><\/a><\/span>.<\/i><\/span><\/p>\n

Dzie\u0144 by\u0142 jak wiele dzisiejszych w grudniu, mglisty, nasi\u0105k\u0142y wilgoci\u0105, mroczny i kr\u00f3tki. (\u2026) Od rana chodzili po domach \u017candarmi i nakazywali stawienie si\u0119 ca\u0142ej polskiej ludno\u015bci Ciechanowa na godzin\u0119 10 w oznaczonych punktach zbi\u00f3rki. (\u2026) zamykano domy, nie wiedz\u0105c czy si\u0119 do nich wr\u00f3ci, brano dzieci, starc\u00f3w, chorych i t\u0142umnie, pos\u0119pnie ci\u0105gniono na wyznaczone dla dzielnic punkty. Tam ju\u017c oczekuj\u0105cy \u017candarmi ustawiali nap\u0142ywaj\u0105cych w czw\u00f3rki, formuj\u0105c d\u0142ug\u0105, ponur\u0105, milcz\u0105c\u0105 kolumn\u0119, zwr\u00f3con\u0105 twarz\u0105 w kierunku Rynku. Kiedy ju\u017c przesta\u0142y nap\u0142ywa\u0107 nowe gromady, kiedy ju\u017c ca\u0142y polski Ciechan\u00f3w sta\u0142 w szyku marszowym, na dany znak przez stoj\u0105cego na czele \u017candarma rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 pami\u0119tny poch\u00f3d z wszystkich jeszcze polskich dzielnic na Rynek, a tam dzielnice w\u0142\u0105czane kolejno w jedna kolumn\u0119 jak olbrzymi szary w\u0105\u017c pe\u0142z\u0142y powolnie w kierunku zamku. (\u2026) Cisz\u0119 przerwa\u0142 szcz\u0119k obcej mowy i zgrzyt otwieranej furty, wprowadzono skaza\u0144c\u00f3w, dwie kobiety i dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn S\u2026) szli spokojnie, cho\u0107 wyn\u0119dzniali, o twarzach ziemistych, nosz\u0105cych \u015blady tortur i katowa\u0144. Nie zdziwili si\u0119 szubienic\u0105, widocznie dla nich by\u0142a ju\u017c tylko kresem m\u0119ki, by\u0142a ukojeniem i pocz\u0105tkiem spokoju. Esesmani wprowadzili ich \u015bpiesznie na sto\u0142y stoj\u0105ce pod szubienic\u0105, weszli jak kazano i stan\u0119li pod p\u0119tlami. P\u0142yn\u0119\u0142y tak godziny \u2026jedna .. druga \u2026 trzecia \u2026 wci\u0105\u017c tak stano \u2026 a\u017c zrozumiano.. tak chcia\u0142 wr\u00f3g udr\u0119czy\u0107 dusz\u0119 ludu miasta. Gdzie\u015b w t\u0142umie dziecko zap\u0142aka\u0142o, gdzie\u015b kto\u015b sapn\u0105\u0142 lub zakl\u0105\u0142 nerwowo, komu\u015b \u0142zy ciek\u0142y cicho po twarzy, kto\u015b \u015bpiesznie si\u0119 modli\u0142 i patrza\u0142 uparcie w plecy s\u0105siada. A skaza\u0144cy cicho stali i patrzyli na \u017cywy Ciechan\u00f3w, stali tak spokojnie, jak gdyby byli posagami polskiej biedy i krzywdy. (\u2026) Zjawili si\u0119 wreszcie szefowie gestapo, prokurator i ich \u015bwita. Kto\u015b przeczyta\u0142 po niemiecku wyrok, kto\u015b drugi powt\u00f3rzy\u0142 tre\u015b\u0107 \u0142amana polszczyzn\u0105. \u015amier\u0107 za d\u0105\u017cenie do oderwania ciechanowskiej ziemi od Wielkiej rzeszy. Z pogard\u0105 s\u0142uchano zak\u0142amanych s\u0142\u00f3w wyroku, jak\u017ce podle ma\u0142ych wobec wielkiego milczenia skaza\u0144c\u00f3w i ogromu b\u00f3lu obecnej w murach polsko\u015bci. Po ostatnich s\u0142owach wyroku Jurecki podni\u00f3s\u0142 dumnie g\u0142ow\u0119 i zapatrzony gdzie\u015b ponad mury zawo\u0142a\u0142 z moc\u0105; \u201eNiech \u017cyje Polska!\u201d. Za nim skaza\u0144cy tu\u017c, tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 zd\u0105\u017cyli powt\u00f3rzy\u0107: Niech \u017cyje Polska!\u201d. I zanim skot\u0142owane przy sto\u0142ach w nag\u0142ej gorliwo\u015bci ponure prusactwo zd\u0105\u017cy\u0142o wyrwa\u0107 spod n\u00f3g oparcie, o\u017cywione nagle mury naszego zamku gromko, przeci\u0105gle odpowiedzia\u0142y skaza\u0144com: \u201e\u2026 \u017cyjeee Polskaaa!\u201d. Z tym echem mur\u00f3w w uszach zmarli Grzelakowa, Jurecki i dwoje innych, z tym echem mur\u00f3w wychodzili ciechanowianie z zamku, mocniejsi ni\u017c wchodzili, mocniejsi ni z wr\u00f3g sobie \u017cyczy\u0142.<\/i><\/span><\/p>\n

Pierwsza dyskusja o potrzebie i sposobie upami\u0119tnienia egzekucji na ciechanowskim zamku odby\u0142a si\u0119 w \u015brodowisku TMZC w czerwcu 1957 roku, a wi\u0119c kr\u00f3tko po ukonstytuowaniu si\u0119 pierwszych w\u0142adz Towarzystwa. Ustalono w\u00f3wczas, \u017ce na miejscu egzekucji zostanie ustawiony du\u017cy kamie\u0144 narzutowy z upami\u0119tniaj\u0105cym to tragiczne wydarzenie napisem. Odpowiedni do tego celu g\u0142az zlokalizowano na terenie Liceum Pedagogicznego w Ciechanowie5<\/sup><\/a>. Kwestia uzyskania zgody dyrekcji szko\u0142y i w\u0142adz miasta, a tak\u017ce przewiezienie g\u0142azu o wadze mniej wi\u0119cej trzech ton, zaj\u0119\u0142o sporo czasu. Ostatecznie kamie\u0144 znalaz\u0142 si\u0119 na dziedzi\u0144cu zamku w 1961 roku. W 1964 roku odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia kamienia, na kt\u00f3rym wyryto nazwiska ofiar mordu. Dzi\u0119ki \u017cyj\u0105cym jeszcze \u015bwiadkom wydarzenia uda\u0142o si\u0119 zrekonstruowa\u0107 przebieg wydarze\u0144.<\/span><\/p>\n

Bohaterem tej straszliwej egzekucji, o czym nie wolno zapomina\u0107, by\u0142 Roman Konwerski, kt\u00f3ry straci\u0142 \u017cycie w obozie koncentracyjnym w Mauthausen za odmow\u0119 wype\u0142nienia roli kata w tej egzekucji. Kamie\u0144 jest do dzisiaj symbolem wielu innych akt\u00f3w terroru hitlerowskiego, kt\u00f3re dokonywa\u0142y si\u0119 na dziedzi\u0144cu ciechanowskiego zamku na ludno\u015bci polskiej, niezale\u017cnie od wyznawanej wiary. Tu odbywa\u0142y si\u0119 egzekucje, dokonywano selekcji uwi\u0119zionych, st\u0105d wywo\u017cono wi\u0119\u017ani\u00f3w do oboz\u00f3w zag\u0142ady i na przymusowe roboty do Rzeszy. <\/span><\/p>\n

\n

Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/p>\n

Marek Frankowski, <\/span>Bracie, Polaka b\u0119dziesz wiesza\u0142?,<\/i><\/span> \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d, nr 31\/1982; przedruk w \u201eMazowsze ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, t. II, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, Ciechan\u00f3w 1997, s. 255-257<\/span><\/p>\n

Bogumi\u0142a Umi\u0144ska, <\/span>Karty dziej\u00f3w Ciechanowa 1939-1945<\/i><\/span>, Muzeum Szlachty Mazowieckiej, Ciechan\u00f3w 2009<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n

1<\/a> Leszek Zygner, \u015aladami tragedii sprzed 75 lat<\/i>, z cyklu \u201eMazowieckie impresje historyczne\u201d, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d nr 50\/2017, s. 14<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Bogumi\u0142a Umi\u0144ska, Karty dziej\u00f3w Ciechanowa 1939-1945<\/i>, Muzeum Szlachty Mazowieckiej, Ciechan\u00f3w 2009, s. 33-41<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Wspomnienie Janiny Zembrzuskiej z d. Wiloch zanotowa\u0142 i opublikowa\u0142 red. \u201eTC\u201d Krzysztof Kowalski w relacji prasowej z uroczysto\u015bci 76. rocznicy egzekucji \u2013 \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d, nr 1 z 1 stycznia 2019 r., s. 20<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Robert Barto\u0142d, B\u0142yski cz\u0142owiecze\u0144stwa<\/i>, \u201e5 Rzek\u201d Nr 3\/1959, s. 4-6<\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a> Protok\u00f3\u0142 zarz\u0105du TMZC nr 3 z 28 VI 1957<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: dziedziniec zamku ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich w Ciechanowie, ul. Zamkowa Ods\u0142oni\u0119cie: 26 IX 1964 r. Polny g\u0142az narzutowy z granitu o \u015brednicy ok. 150 cm i wysoko\u015bci 100 cm, u\u0142o\u017cony bezpo\u015brednio na bruku dziedzi\u0144ca pod zachodni\u0105 kurtyn\u0105, gdzie hitlerowcy ustawili szubienic\u0119. … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":170,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-525","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/525","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=525"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/525\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":529,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/525\/revisions\/529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}