{"id":531,"date":"2022-09-11T19:02:26","date_gmt":"2022-09-11T17:02:26","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=531"},"modified":"2022-09-11T19:02:26","modified_gmt":"2022-09-11T17:02:26","slug":"71-tablica-w-czci-ofiar-publicznej-egzekucji-czworga-czlonkow-armii-krajowej-przeprowadzonej-przez-hitlerowcow-17-xii-1942-r-na-dziedzincu-zamku-w-ciechanowie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/71-tablica-w-czci-ofiar-publicznej-egzekucji-czworga-czlonkow-armii-krajowej-przeprowadzonej-przez-hitlerowcow-17-xii-1942-r-na-dziedzincu-zamku-w-ciechanowie\/","title":{"rendered":"71. Tablica w czci ofiar publicznej egzekucji, czworga cz\u0142onk\u00f3w Armii Krajowej, przeprowadzonej przez hitlerowc\u00f3w 17 XII 1942 r. na dziedzi\u0144cu zamku w Ciechanowie"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Paw\u0142a II (parafia pw. Matki Boskiej Fatimskiej w Ciechanowie), ul. \u015bw. Maksymiliana Kolbego<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\n\"\"<\/p>\n

\n

\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 16 XII 2012 w przeddzie\u0144 70-tej rocznicy egzekucji w ciechanowskim zamku <\/span><\/p>\n

Materia\u0142: czarny marmur; wymiary: 900 mm x 1.600 mm)<\/span><\/p>\n

Inicjatywa, projekt i wykonanie: Bernard Grzankowski<\/span><\/p>\n

Latem i jesieni\u0105 1942 roku Gestapo rejencji ciechanowskiej rozpocz\u0119\u0142o zakrojon\u0105 na szerok\u0105 skal\u0119 akcji przeciwko polskiemu podziemiu zbrojnemu. W publicznych egzekucjach zgin\u0119\u0142o ok. 260 os\u00f3b skazanych za dzia\u0142alno\u015b\u0107 wymierzon\u0105 przeciwko III Rzeszy. Najliczniejsz\u0105 grup\u0119 aresztowanych i straconych stanowili \u017co\u0142nierze konspiracyjnej Armii Krajowej, kt\u00f3rzy nie zaprzestali akt\u00f3w dywersji i sabota\u017cu. Aresztant\u00f3w przewo\u017cono z wi\u0119zie\u0144 do obozu koncentracyjnego w Dzia\u0142dowie, gdzie pracowa\u0142 s\u0105d dora\u017any w trzyosobowym sk\u0142adzie. Tak by\u0142o r\u00f3wnie\u017c w przypadku rozprawy w dn. 4 grudnia 1942 roku. S\u0105d dora\u017any po kr\u00f3tkim przes\u0142uchaniu oskar\u017conych og\u0142osi\u0142 wyrok. Na kar\u0119 \u015bmierci skazano siedemna\u015bcie os\u00f3b. W\u015br\u00f3d skazanych znale\u017ali si\u0119: Tadeusz Jurecki, Boles\u0142aw Nodzykowski, Kazimiera Grzelakowa, Zenobia Jeli\u0144ska, Jan Wasi\u0142owski, Michalina Czechowska, Bronis\u0142aw \u017bebrowski, Eugeniusz Jastrz\u0119bski, Edmund Zdanowski, W\u0142adys\u0142aw Ot\u0142owski, Zenon Kiembrowski, Maria Kaczy\u0144ska, Marian Arct, Bronis\u0142aw D\u0119bi\u0144ski, Juliusz Kubis, Stefan Krzywkowski, Henryk Smoli\u0144ski. Pozosta\u0142ych oskar\u017conych skazano na bezterminowy pobyt w obozie koncentracyjnym, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142y tylko dwie osoby. Pseudos\u0105dowe wyroki wykonano 17 grudnia 1942 roku podczas zbiorowych egzekucji, przeprowadzonych jednocze\u015bnie w Ciechanowie, M\u0142awie, Przasnyszu i Pu\u0142tusku1<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Na m\u0142awskim rynku hitlerowcy powiesili cztery osoby, m.in. Bronis\u0142awa \u017bebrowskiego, absolwenta Gimnazjum im. Z. Krasi\u0144skiego w Ciechanowie, szefa III Oddzia\u0142u ZWZ na obw\u00f3d ciechanowski, w Przasnyszu pi\u0119\u0107 os\u00f3b, na targowisku w Pu\u0142tusku cztery osoby. Pozosta\u0142e cztery osoby zosta\u0142y powieszone na dziedzi\u0144cu ciechanowskiego zamku. \u015amier\u0107 ponie\u015bli zaprzysi\u0119\u017ceni cz\u0142onkowie Armii Krajowej : Kazimiera Grzelak, Zenobia Jeli\u0144ska, Tadeusz Jurecki i Boles\u0142aw Nodzykowski2<\/sup><\/a>. Ponury mord dokona\u0142 si\u0119 w obecno\u015bci przymusowo sp\u0119dzonych mieszka\u0144c\u00f3w tych miast. Tej zimy by\u0142o bardzo zimno, wi\u0119c temperatura poni\u017cej -10 stopni C. mrozi\u0142a r\u00f3wnie mocno jak widok wieszanych wi\u0119\u017ani\u00f3w. W\u0142a\u015bnie tej zimy za\u0142ama\u0142 si\u0119 front w Rosji i Niemcy rozpocz\u0119li na Mazowszu s\u0142ynn\u0105 zbi\u00f3rk\u0119 ko\u017cuch\u00f3w, cho\u0107 by\u0142 to zwyk\u0142y bandycki rabunek, a nie jakakolwiek zbi\u00f3rka. Rabowano nie tylko ko\u017cuchy, ale i wszystkie zimowe ubrania. Pozbawiano ludzi ciep\u0142ego odzienia wprost na ulicy, nawet w drodze do ko\u015bcio\u0142a, czy na terenie ko\u015bcielnym. Zmarzni\u0119ci i \u015bmiertelnie przera\u017ceni obserwowali konaj\u0105cych na szubienicy braci. Podobno w t\u0142umie s\u0142ycha\u0107 by\u0142o na przemian s\u0142owa przekle\u0144stw i modlitwy3<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

Oto sylwetki ofiar okrutnego mordu:<\/span><\/p>\n

Kazimiera Grzelak osiedli\u0142a si\u0119 w Ciechanowie w 1937 roku, Tu wysz\u0142a za m\u0105\u017c za W\u0142adys\u0142awa Grzelaka, ciechanowskiego rze\u017anika. Wraz z m\u0119\u017cem nale\u017ca\u0142a do ruchu oporu od pocz\u0105tku okupacji, wst\u0119puj\u0105c najpierw do Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej, a nast\u0119pnie Armii Krajowej. W sierpniu 1941 roku oboje zostali aresztowani na skutek zdrady. Podczas \u015bledztwa w siedzibie ciechanowskiego i p\u0142ockiego gestapo Kazimiera zosta\u0142a poddana ci\u0119\u017ckim torturom, nikogo jednak nie wyda\u0142a. Jej m\u0105\u017c natomiast trafi\u0142 do obozu koncentracyjnego w Dzia\u0142dowie, potem do O\u015bwi\u0119cimia i Dachau, gdzie zmar\u0142 w 1944 roku. Jego \u017cona, Kazimiera Grzelak zgin\u0119\u0142a z wyroku Gestapo na oczach rocznej c\u00f3reczki, kt\u00f3ra musia\u0142a, jak inni mieszka\u0144cy Ciechanowa, obserwowa\u0107 egzekucj\u0119. <\/span><\/p>\n

Zenobia Jeli\u0144ska, urodzi\u0142a si\u0119 w 1903 r. w rodzinie rolniczej z Przasnysza. Przed agresj\u0105 Niemiec hitlerowskich na Polsk\u0119 uko\u0144czy\u0142a szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105. W 1939 r. pracowa\u0142a w starostwie w Przasnyszu. By\u0142a cz\u0142onkiem organizacji dywersyjnej K-7, nast\u0119pnie kurierem obwodu ZWZ \u2013 AK na trasie Przasnysz \u2013 Ciechan\u00f3w. U\u017cywa\u0142a pseudonimu <\/span>Teresa<\/i><\/span>. Zosta\u0142a aresztowana 8 wrze\u015bnia 1942 roku, by\u0142a wi\u0119ziona w P\u0142ocku i Dzia\u0142dowie, a nast\u0119pnie skazana na kar\u0119 \u015bmierci. Zgin\u0119\u0142a w zbiorowej egzekucji 17 grudnia 1942 roku na dziedzi\u0144cu ciechanowskiego zamku.<\/span><\/p>\n

Tadeusz Jurecki by\u0142 w Armii Krajowej w Ciechanowskiem wa\u017cn\u0105 postaci\u0105. Jako szef \u0142\u0105czno\u015bci by\u0142 odpowiedzialny nie tylko za w\u0142asne bezpiecze\u0144stwo, ale r\u00f3wnie\u017c za \u017cycie grupy zaufanych kurier\u00f3w. W dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105 by\u0142a zaanga\u017cowana tak\u017ce jego rodzina. Ich rodzinny dom w Pszcz\u00f3\u0142kach by\u0142 wa\u017cnym miejscem na konspiracyjnej mapie powiatu. Tu pisano i powielano dokumenty, st\u0105d wychodzi\u0142y rozkazy, tu \u201espaleni\u201d cz\u0142onkowie AK, mogli liczy\u0107 na schronienie, posi\u0142ek i wsparcie. Tadeusz Jurecki jesieni\u0105 1942 roku przebywa\u0142 pod zmienionym nazwiskiem na leczeniu w szpitalnym w Otwocku. Tam w\u0142a\u015bnie zosta\u0142 rozpoznany i zadenuncjowany przez Franciszka Zieli\u0144skiego, cz\u0142onka AK, kt\u00f3ry by\u0142 jednocze\u015bnie agentem Gestapo. Zosta\u0142 natychmiast aresztowany i wkr\u00f3tce skazany na \u015bmier\u0107 w publicznej egzekucji, na dziedzi\u0144cu ciechanowskiego zamku. Zosta\u0142 pochowany w rodzinnej mogile na cmentarzu w Grudusku. <\/span><\/p>\n

Boles\u0142aw Nodzykowski, podoficer 13. Pu\u0142ku Piechoty w Pu\u0142tusku zako\u0144czy\u0142 udzia\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej w ostatniej bitwie pod Kockiem. Po powrocie do Pu\u0142tuska zaj\u0105\u0142 si\u0119 tworzeniem struktur Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej na terenie miasta. By\u0142 inicjatorem jednego z pierwszych zada\u0144 ZWZ \u2013 ekshumacji \u017co\u0142nierzy wrze\u015bnia, obro\u0144c\u00f3w Pu\u0142tuska, pochowanych na polu walki. Organizowa\u0142 te\u017c pomoc \u017cywno\u015bciow\u0105 i materialn\u0105 dla rodzin poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy. Zosta\u0142 pierwszym komendantem ZWZ Obwodu Pu\u0142tusk. Latem 1941 roku przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 w Makowskie, gdzie obj\u0105\u0142 stanowisko szefa wywiadu III Inspektoratu. Tam zosta\u0142 aresztowany, nast\u0119pnie przewieziony do Dzia\u0142dowa i stracony w dn. 17 grudnia 1942 roku na dziedzi\u0144cu ciechanowskiego zamku4<\/sup><\/a>. Zosta\u0142 pochowany na cmentarzu \u015bw. Krzy\u017ca w Pu\u0142tusku.<\/span><\/p>\n

Uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia tablicy pami\u0119ci zgromadzi\u0142a 16 XII 2012 r. t\u0142umy ciechanowian. Aktu po\u015bwi\u0119cenia dokonano podczas patriotycznego nabo\u017ce\u0144stwa w intencji pomordowanych, celebrowanego przez ks. pra\u0142ata Eugeniusza Graczyka \u2013 dziekana Dekanatu Ciechanowskiego Zachodniego w asy\u015bcie ks. kan. Jana J\u00f3\u017awiaka i ks. Andrzeja Kami\u0144skiego \u2013 kap\u0142ana Archidiecezji Warszawskiej, wnuka zamordowanej Kazimiery Grzelak, kt\u00f3ry przedstawi\u0142 postacie patriot\u00f3w zamordowanych na dziedzi\u0144cu zamku. Podczas uroczysto\u015bci honorow\u0105 wart\u0119 przy tablicy pe\u0142nili K. Maci\u0144ska i A. Sadowski ze Zwi\u0105zku Pi\u0142sudczyk\u00f3w RP – Okr\u0119g Ciechan\u00f3w.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Sugerowana bibliografia:<\/span><\/p>\n

Marek Frankowski, <\/span><\/span>Bracie, Polaka b\u0119dziesz wiesza\u0142?,<\/i><\/span><\/span> \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d, nr 31\/1982; przedruk w \u201eMazowsze ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, t. II, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, Ciechan\u00f3w 1997, s. 255-257<\/span><\/span><\/p>\n

Bogumi\u0142a Umi\u0144ska, <\/span><\/span>Karty dziej\u00f3w Ciechanowa 1939-1945<\/i><\/span><\/span>, Muzeum Szlachty Mazowieckiej, Ciechan\u00f3w 2009<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n

1<\/a> Marek Frankowski, Bracie, Polaka b\u0119dziesz wiesza\u0142?,<\/i> \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d, nr 31\/1982; przedruk w \u201eMazowsze ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, t. II, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, Ciechan\u00f3w 1997, s. 255-257<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Bogumi\u0142a Umi\u0144ska, Karty dziej\u00f3w Ciechanowa 1939-1945<\/i>, Muzeum Szlachty Mazowieckiej, Ciechan\u00f3w 2009, s. 34-36<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Leszek Zygner, Okupacyjne mrozy<\/i>, z cyklu \u201eMazowieckie impresje historyczne\u201d, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d, nr\u2026\u2026\u2026\u2026..<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Biogramy powieszonych cz\u0142onk\u00f3w AK cytat za Bogus\u0142aw\u0105 Umi\u0144sk\u0105, Karty dziej\u00f3w Ciechanowa<\/i>, Muzeum Szlachty Mazowieckiej, Ciechan\u00f3w 2009, s. 34-36<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Paw\u0142a II (parafia pw. Matki Boskiej Fatimskiej w Ciechanowie), ul. \u015bw. Maksymiliana Kolbego Ods\u0142oni\u0119cie: 16 XII 2012 w przeddzie\u0144 70-tej rocznicy egzekucji w ciechanowskim zamku Materia\u0142: czarny marmur; wymiary: 900 mm x 1.600 mm) Inicjatywa, projekt … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":171,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-531","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/531","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=531"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/531\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":534,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/531\/revisions\/534"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=531"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}