{"id":545,"date":"2022-09-11T20:01:14","date_gmt":"2022-09-11T18:01:14","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=545"},"modified":"2022-09-11T20:01:14","modified_gmt":"2022-09-11T18:01:14","slug":"74-tablica-metalowa-na-lesnym-glazie-upamietniajacym-miejsce-tragicznej-strzelaniny-dwoch-zolnierzy-ak-z-niemieckimi-zandarmami-w-dn-31-marca-1944-w-lesie-lekowskim-w-wyniku-ktorej-zmarl-17-letni","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/74-tablica-metalowa-na-lesnym-glazie-upamietniajacym-miejsce-tragicznej-strzelaniny-dwoch-zolnierzy-ak-z-niemieckimi-zandarmami-w-dn-31-marca-1944-w-lesie-lekowskim-w-wyniku-ktorej-zmarl-17-letni\/","title":{"rendered":"74. Tablica metalowa na le\u015bnym g\u0142azie, upami\u0119tniaj\u0105cym miejsce tragicznej strzelaniny dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy AK z niemieckimi \u017candarmami w dn. 31 marca 1944 w lesie lekowskim, w wyniku kt\u00f3rej zmar\u0142 17-letni Adam Rzewuski, ps. Burza"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: kompleks le\u015bny w le\u015bnictwie Lekowo \u2013 Nadle\u015bnictwo Ciechan\u00f3w przy DW 516 Ciechan\u00f3w \u2013 M\u0142awa<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\n

Rodzaj postumentu: tablica z br\u0105zu (300 mm x 210 mm) umieszczona na le\u015bnym g\u0142azie o wys. 1,1 m, upami\u0119tniaj\u0105cym tragiczny epizod z okresu okupacji hitlerowskiej<\/span><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 21 IX 1969<\/span><\/p>\n

Okres okupacji hitlerowskiej to najbardziej tragiczny okres w dziejach Polski w XX wieku. Ogrom zniszcze\u0144, skala okrucie\u0144stwa i bestialstwa niemieckiego okupanta przekroczy\u0142y ludzkie wyobra\u017cenia. Ilo\u015b\u0107 ofiar upiornej ideologii nazistowskiej do dzi\u015b budzi przera\u017cenie. Cierpienie, strach i b\u00f3l po stracie najbli\u017cszych sta\u0142y si\u0119 udzia\u0142em wszystkich bez ma\u0142a Polak\u00f3w. Nie inaczej by\u0142o na ziemi ciechanowskiej, zamienionej przez w\u0142adze okupacyjne na Regierungsbezirk Zichenau (Rejencja Ciechanowska). Uczestnicy zbrojnej konspiracji, ludno\u015b\u0107 cywilna i przypadkowi uczestnicy gin\u0119li w akcjach dywersyjnych, w obozach koncentracyjnych i w przymusowych obozach pracy niewolniczej, w katowniach Gestapo, w przypadkowych miejscach egzekucji. Mimo to polskie pa\u0144stwo podziemne istnia\u0142o i od czasu do czasu dawa\u0142o zna\u0107 o swoim istnieniu. Ziemia ciechanowska, jak wiele polskich region\u00f3w, sta\u0142a si\u0119 miejscem m\u0119cze\u0144stwa, \u015bmierci i cierpie\u0144 wielu ciechanowian. Jeden z takich tragicznych epizod\u00f3w okupacyjnych rozegra\u0142 si\u0119 31 marca 1944 r. w lesie lekowskim, w okolicach Ciechanowa. <\/span><\/p>\n

Tego dnia dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy AK wyruszy\u0142o przez pobliski las z zagrody zwanej \u201eMaliniakiem\u201d, nios\u0105c paczki z ciep\u0142\u0105 odzie\u017c\u0105, ulotkami i broni\u0105, przeznaczone dla kwateruj\u0105cego w okolicy oddzia\u0142u partyzant\u00f3w1<\/sup><\/a>. By\u0142 to do\u015bwiadczony \u017co\u0142nierz Jan Bara\u0144ski, ps. <\/span>Robak <\/i><\/span> i jego pomocnik, 17-letni Adam Rzewuski, ps. <\/span>Burza<\/i><\/span>, syn gospodarza \u201eMaliniaka\u201d. Zostali zaskoczeni przez \u017candarm\u00f3w z O\u015bcis\u0142owa, wracaj\u0105cych bryczk\u0105 z Lekowa. Kurierzy wykonywali rozkaz prze\u0142o\u017conych, byli uzbrojeni, przenosili bro\u0144, st\u0105d dobrowolne zatrzymanie nie wchodzi\u0142o w gr\u0119. Wywi\u0105za\u0142a si\u0119 strzelanina. Jan Bara\u0144ski, ps. <\/span>Robak <\/i><\/span>zdo\u0142a\u0142 zbiec i ostrzec przebywaj\u0105cych w \u201eMaliniaku\u201d, natomiast Adam Rzewuski ostrzeliwuj\u0105c si\u0119, otrzyma\u0142 gro\u017any postrza\u0142. Jeden z niemieckich \u017candarm\u00f3w zgin\u0105\u0142 na miejscu, a drugi ocala\u0142. W\u0142a\u015bnie on odstawi\u0142 na posterunek w Lekowie cia\u0142o niemieckiego \u017candarma oraz ci\u0119\u017cko rannego Adasia Rzewuskiego. Wezwano piel\u0119gniark\u0119, kt\u00f3ra opatrzy\u0142a rannego \u017co\u0142nierza. W nocy Adam \u015bwiadomie zerwa\u0142 banda\u017ce, powoduj\u0105c pot\u0119\u017cny krwotok. Zmar\u0142 nad ranem, nie ujawniwszy Niemcom swoich koleg\u00f3w i prawdziwych okoliczno\u015bci strzelaniny. Do dzisiaj nie jest znane miejsce jego poch\u00f3wku. By\u0107 mo\u017ce w og\u00f3le nie zosta\u0142 pogrzebany, a jego cia\u0142o porzucono w nieznanym miejscu2<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

Niemcy w ramach represji aresztowali trzydziestu czterech m\u0119\u017cczyzn, by\u0142ych zawodowych \u017co\u0142nierzy Wojska Polskiego. Jednym z zatrzymanych by\u0142 J\u00f3zef Stryjewski. On to w\u0142a\u015bnie w trakcie brutalnego \u015bledztwa mia\u0142 ujawni\u0107 Niemcom istnienie lokalnej organizacji, kt\u00f3rej Niemcy dotychczas nie znali. By\u0142a to Polska Organizacja Wojskowa, o istnieniu kt\u00f3rej nikt dotychczas nikt nie wiedzia\u0142. Da\u0142o to Niemcom pow\u00f3d do kolejnych aresztowa\u0144. Niewykluczone, \u017ce kilkunastu z nich znalaz\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej w\u015br\u00f3d ofiar egzekucji w ciechanowskiej \u017cwirowni w lipcu 1944 roku.3<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n

Niezwykle dramatyczny epizod okupacyjny zako\u0144czony \u015bmierci\u0105 m\u0142odego \u017co\u0142nierza AK przetrwa\u0142 w pami\u0119ci okolicznej ludno\u015bci. Dzia\u0142acze TMZC postanowili upami\u0119tni\u0107 tamten dramat, umieszczaj\u0105c w miejscu potyczki metalow\u0105 tablic\u0119 na granitowym kamieniu z odpowiedni\u0105 inskrypcj\u0105.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\n

\u015amier\u0107 heroiczna, ale czy konieczna? W niekt\u00f3rych relacjach o strzelaninie w lesie lekowskim pojawiaj\u0105 si\u0119 niezgodno\u015bci co do przebiegu zdarze\u0144. Inaczej relacjonuje je redaktor <\/span>5 rzek<\/i><\/span>, inaczej A. Borkowski na podstawie wspomnie\u0144 Alfreda Szaw\u0142owskiego z Chotumia, jeszcze inaczej uczestnik strzelaniny Jan Bara\u0144ski, kt\u00f3rego relacj\u0119 spisa\u0142 Jan K. Korzybski. Istnieje podobno dokument z 2 IV 1944 r. sporz\u0105dzony przez \u017candarma, uczestnika strzelaniny4<\/sup><\/a>. Czy relacja by\u0107 mo\u017ce zab\u00f3jcy Adasia mo\u017ce by\u0107 podstaw\u0105 ustalenia rzeczywistego przebiegu wydarze\u0144? Szczeg\u00f3\u0142y strzelaniny mog\u0105 wszak\u017ce przes\u0105dzi\u0107 o ocenie ca\u0142ego wydarzenia, warto wi\u0119c je pozna\u0107 nawet w po tylu latach. Pami\u0119ta\u0107 te\u017c trzeba, \u017ce w ramach represji Niemcy aresztowali kilkudziesi\u0119ciu Polak\u00f3w, z kt\u00f3rych wielu zgin\u0119\u0142o. Bezspornym pozostaje osobista odwaga m\u0142odego \u017co\u0142nierza, kt\u00f3ry nie zawaha\u0142 si\u0119 broni\u0107, ale koszt nieplanowanego starcia polskich kurier\u00f3w z niemieckimi \u017candarmami by\u0142 niezwykle tragiczny, przede wszystkim dla m\u0142odego konspiratora i aresztowanych w odwecie Polak\u00f3w. <\/span><\/p>\n

Podobno jeszcze tej samej nocy przyjaciele i koledzy Rzewuskich z AK stworzyli dora\u017any oddzia\u0142 pod dow\u00f3dztwem Tadeusza Wrotnego \u201eKuli\u201d, kt\u00f3ry mia\u0142 zabezpieczy\u0107 znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 w le\u015bnicz\u00f3wce na \u201eMaliniaku\u201d dokumentacj\u0119 inspektoratu AK. Budynek by\u0142 ju\u017c jednak strze\u017cony przez Niemc\u00f3w. Po kr\u00f3tkiej strzelaninie wobec znacznej przewagi niemieckiej oddzia\u0142 zmuszony by\u0142 wycofa\u0107 si\u0119. Niemcy szukaj\u0105c dokument\u00f3w, spl\u0105drowali te\u017c poblisk\u0105 le\u015bnicz\u00f3wk\u0119 \u201eKamionka\u201d w lesie lekowskim, a zamieszkuj\u0105c\u0105 w niej rodzin\u0119 in\u017c. le\u015bnika Adama Dembi\u0144skiego aresztowali i wywie\u017ali do O\u015bwi\u0119cimia. Dokument\u00f3w jednak nie znale\u017ali. By\u0142y zakopane w ba\u0144ce do mleka, potem wydobyte i przeniesione w bezpieczne miejsce5<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

Mimo niesprzyjaj\u0105cej pogody, ulewnego deszczu na uroczysto\u015b\u0107 w lesie lekowskim 21 IX 1969 r. przyby\u0142o ok. 500 os\u00f3b \u2013 przedstawicieli w\u0142adz, \u017co\u0142nierze z jednostki wojskowej w Ciechanowie, harcerze, okoliczni mieszka\u0144cy, m\u0142odzie\u017c z pobliskich szk\u00f3\u0142 oraz najbli\u017csza rodzina Adama Rzewuskiego. Przem\u00f3wienie wyg\u0142osi\u0142 prezes TMZC Tadeusz Wyrzykowski, a relacj\u0119 z dramatycznego zdarzenia przedstawi\u0142 uczestnik potyczki, Jan Bara\u0144ski. Przed kamieniem pami\u0105tkowym z\u0142o\u017cono kwiaty, orkiestra zagra\u0142a hymn narodowy, oddano salw\u0119 honorow\u0105. Nastr\u00f3j g\u0142\u0119bokiej zadumy nad losem Adasia Rzewuskiego i wielu innych ofiar okupacji by\u0142 odczuwalny i autentyczny. Dru\u017cyna harcerska z Unikowa otrzyma\u0142a imi\u0119 Adasia Rzewuskiego. Opiek\u0119 nad kamieniem-pomnikiem powierzono opiece m\u0142odzie\u017cy ze Szko\u0142y Podstawowej w Unikowie, gm. Strzegowo w pow. m\u0142awskim6<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Czas zaciera nie tylko pami\u0119\u0107, ale niszczy r\u00f3wnie\u017c materialn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. G\u0142az z tablic\u0105 obr\u00f3s\u0142 mchem i le\u015bn\u0105 ro\u015blinno\u015bci\u0105. W 2014 r. cz\u0142onkowie Armii Krajowej i Le\u015bnictwa Lekowo odnowili niewielki postument. Wdzi\u0119czni jeste\u015bmy panom Morawskiemu Bonawenturze i Arkadiuszowi Wendzie za wykonane dzie\u0142o. Kamie\u0144 z tablic\u0105 osadzono na cokole u\u0142o\u017conym schodkowo z niewielkich kostek bruku.<\/span><\/p>\n

\n

Przez wiele lat dramat okupacyjny przypomina\u0142 kamie\u0144 pami\u0119ci w lekowskim lesie i szumi\u0105cy nad nim d\u0105b <\/span>Adam<\/i><\/span>. Od niedawna pami\u0119\u0107 Adama Rzewuskiego przywo\u0142uje tak\u017ce postument z tablic\u0105 memoratywn\u0105, kt\u00f3ry stan\u0105\u0142 przed budynkiem dawnego posterunku \u017candarmerii niemieckiej w Lekowie. Uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia tablicy odby\u0142a si\u0119 20 czerwca 2021 roku z udzia\u0142em w\u0142adz samorz\u0105dowych, duchowie\u0144stwa, mieszka\u0144c\u00f3w gminy, a tak\u017ce zaproszonych go\u015bci i rodziny Adama Rzewuskiego. Ostatnie godziny \u017cycia \u015bmiertelnie rannego Adama przedstawi\u0142a wzruszaj\u0105co uczennica szko\u0142y w Regiminie, kt\u00f3ra odczyta\u0142a wspomnienie piel\u0119gniarki, opatruj\u0105cej rany Adama. Jeszcze raz odegra\u0142 si\u0119 dramat m\u0142odego \u017co\u0142nierza Armii Krajowej, kt\u00f3ry do ko\u0144ca pozosta\u0142 wierny przysi\u0119dze \u017co\u0142nierskiej. Przed obeliskiem, jak przed rzeczywistym grobem, pochyli\u0142y si\u0119 g\u0142owy, sztandary, zap\u0142on\u0105\u0142 znicz pami\u0119ci.7<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/p>\n

Jan K. Korzybski,<\/span> <\/b>Reminiscencje ciechanowskich AK-owc\u00f3w,<\/i><\/span> <\/b>Ciechan\u00f3w 1993 r., s. 88-93<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n

1<\/a> \u201eMaliniak\u201d, niewielka posiad\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy Ciechanowem a Lekowem, nale\u017ca\u0142a do W\u0142adys\u0142awa Rzewuskiego, zubo\u017ca\u0142ego polskiego arystokraty, przyby\u0142ego na p\u00f3\u0142nocne Mazowsze z okolic Kijowa w 1924 r. W okresie okupacji hitlerowskiej znajdowa\u0142a si\u0119 tu plac\u00f3wka Inspektoratu ZWZ\/AK, kierowana przez W. Rzewuskiego, ps. Krzywda<\/i>, ojca 17-letniego Adama.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> O poszukiwaniach miejsca poch\u00f3wku A. Rzewuskiego pisze Alicja Fidrysiak w artykule \u201eTropem szcz\u0105tk\u00f3w Burzy<\/i>\u201d, Tygodnik Ciechanowski\u201d z 2005 r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Powy\u017csz\u0105 informacj\u0119 z dok\u0142adnym opisem wydarzenia oraz komentarzem autorskim zamie\u015bci\u0142 ciechanowski portal internetowy pod adresem: 06-400.pl\/racjonalne\/items\/kto-jest-winny-smierci-adasia-rzewuskiego-55057<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Obszerna informacja na lokalnym portalu 06-400<\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a> Relacja bezpo\u015bredniego uczestnika potyczki Jana Bara\u0144skiego \u201eRobaka\u201d, spisana przez Jana K. Korzybskiego, zamieszczona w wydawnictwie TMZC pt. \u201eReminiscencje ciechanowskich AK-owc\u00f3w\u201d, Ciechan\u00f3w 1993 r., s. 88-93<\/p>\n<\/div>\n

\n

6<\/a> Jan K. Korzybski, P\u00f3\u0142wiecze Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi Ciechanowskiej 1957-2007<\/i>, TMZC, Ciechan\u00f3w 2007, s. 69<\/p>\n<\/div>\n

\n

7<\/a> Ewa Stangrodzka, Nie tylko g\u0142az w lesie<\/i>, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d nr 27 z 6 VII 2021, s. 14<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: kompleks le\u015bny w le\u015bnictwie Lekowo \u2013 Nadle\u015bnictwo Ciechan\u00f3w przy DW 516 Ciechan\u00f3w \u2013 M\u0142awa Rodzaj postumentu: tablica z br\u0105zu (300 mm x 210 mm) umieszczona na le\u015bnym g\u0142azie o wys. 1,1 m, upami\u0119tniaj\u0105cym tragiczny epizod z okresu okupacji hitlerowskiej … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":174,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-545","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/545","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=545"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/545\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":550,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/545\/revisions\/550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}