{"id":578,"date":"2022-09-18T11:33:31","date_gmt":"2022-09-18T09:33:31","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=578"},"modified":"2022-09-18T11:33:31","modified_gmt":"2022-09-18T09:33:31","slug":"81-tablica-w-i-lo-w-ciechanowie-ku-czci-poleglych-i-pomordowanych-w-i-i-ii-wojnie-swiatowej-wychowawcow-i-wychowankow-szkoly","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/81-tablica-w-i-lo-w-ciechanowie-ku-czci-poleglych-i-pomordowanych-w-i-i-ii-wojnie-swiatowej-wychowawcow-i-wychowankow-szkoly\/","title":{"rendered":"81. Tablica w I LO w Ciechanowie ku czci poleg\u0142ych i pomordowanych w I i II wojnie \u015bwiatowej wychowawc\u00f3w i wychowank\u00f3w szko\u0142y"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: I Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce im. Z. Krasi\u0144skiego w Ciechanowie, ul. 17 Stycznia 66<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tablica memoratywna po\u015bwi\u0119cona pami\u0119ci poleg\u0142ych i zamordowanych w latach okupacji hitlerowskiej wychowank\u00f3w i nauczycieli Gimnazjum i Liceum im. Z. Krasi\u0144skiego w Ciechanowie <\/span><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 30 VI 1979 r. podczas V Zjazdu Wychowank\u00f3w Gimnazjum i Liceum im. Z. Krasi\u0144skiego w Ciechanowie, ceremonia po\u015bwiecenia 10 XI 1994 <\/span><\/p>\n

Materia\u0142: czarny granit; wymiary: 1.800 mm x 1.520 mm <\/span><\/p>\n

Idea uczczenia poleg\u0142ych i pomordowanych wychowank\u00f3w liceum w Ciechanowie zrodzi\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w zjazd\u00f3w kole\u017ce\u0144skich organizowanych od 1931 roku. Opowiadali si\u0119 za tym zw\u0142aszcza absolwenci liceum, skupieni w oddziale warszawskim TMZC. Podczas IV Zjazdu w dn. 22-23 VI 1974 r. uczestnicy podj\u0119li uchwa\u0142\u0119 w sprawie ufundowania tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej poleg\u0142ych i pomordowanych wychowank\u00f3w szko\u0142y w czasie ostatnich wojen. Nad wykonaniem tablicy komitet organizacyjny pod kierunkiem Stanis\u0142awa Borodzicza pracowa\u0142 bez przerwy przez kilka lat. Wsparcia i pomocy komitetowi udziela\u0142o TMZC, jako \u017ce grupa S. Borodzicza stanowi\u0142a jednocze\u015bnie oddzia\u0142 warszawski TMZC. By\u0142a to wi\u0119c wsp\u00f3lna inicjatywa i zadanie TMZC i grupy absolwent\u00f3w ciechanowskich szk\u00f3\u0142 \u015brednich. W efekcie tych prac powsta\u0142 powa\u017cny materia\u0142, pozwalaj\u0105cy ustali\u0107 list\u0119 ofiar dw\u00f3ch kataklizm\u00f3w w XX wieku. Przygotowano tak\u017ce pot\u0119\u017cna marmurow\u0105 tablic\u0119 sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z sze\u015bciu element\u00f3w. Ods\u0142oni\u0119cia tablicy dokonano podczas V Zjazdu 30 czerwca 1979 roku. <\/span><\/p>\n

W 1978 roku, czyli rok przed planowanym ods\u0142oni\u0119ciem tablicy, uzyskano zgod\u0119 sekretarza KW PZPR na umieszczenie tablicy w budynku LO. Aprobat\u0119 dla inicjatywy wyrazili tak\u017ce Urz\u0105d Wojew\u00f3dzki oraz Kuratorium O\u015bwiaty i Wychowania. Mo\u017cna by\u0142o przyst\u0105pi\u0107 do finalizowania projektu. Niestety, Komitet Wojew\u00f3dzki PZPR wni\u00f3s\u0142 wkr\u00f3tce zastrze\u017cenie co do kompletno\u015bci wykazu nazwisk i w tej sytuacji zasugerowa\u0142 rezygnacj\u0119 z umieszczania konkretnych nazwisk na tablicy. W zamian proponowano wy\u0142o\u017cenie przed tablic\u0105 ksi\u0119gi pami\u0105tkowej, w kt\u00f3rej by\u0142yby odnotowane nazwiska ofiar. W tej nieoczekiwanej sytuacji prezes TMZC zorganizowa\u0142 nadzwyczajne zebranie zarz\u0105du, na kt\u00f3rym ustosunkowano si\u0119 do sugestii KW PZPR. By\u0142o to chyba jedno z najd\u0142u\u017cszych i najbardziej dramatycznych posiedze\u0144 zarz\u0105du TMZC od 1957 roku. Koncepcji tablicy z nazwiskami ofiar broni\u0142 z przekonaniem przedstawiciel warszawskiego oddzia\u0142u TMZC i <\/span>spiritus movens<\/i><\/span> projektu, Stanis\u0142aw Borodzicz. Jego argumenty, zw\u0142aszcza podkre\u015blany zdecydowanie szacunek dla konkretnych os\u00f3b, kt\u00f3re odda\u0142y swe \u017cycie za wolno\u015b\u0107 ojczyzny, znalaz\u0142y zrozumienie i poparcie wi\u0119kszo\u015bci cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du TMZC. Ustalono jednocze\u015bnie, \u017ce delegacja TMZC spotka si\u0119 z Jerzym Wierzchowski, wojewod\u0105 ciechanowskim i przewodnicz\u0105cym Wojew\u00f3dzkiego Komitetu Ochrony Pomnik\u00f3w Walki i M\u0119cze\u0144stwa, kt\u00f3ry od 1977 roku posiada\u0142 cz\u0142onkostwo honorowe TMZC1<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Zjazd rozpocz\u0119\u0142a uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia tablicy. Przewodnicz\u0105cy Komitetu Organizacyjnego Wincenty Zgliczy\u0144ski odczyta\u0142 wiersz, kt\u00f3ry napisa\u0142 specjalnie na t\u0119 okazj\u0119. W ciszy i skupieniu przejmuj\u0105co zabrzmia\u0142y s\u0142owa wiersza \u201eApel\u201d:<\/span><\/p>\n

\u2026 sta\u0144cie na \u015bwiadectwo prawdzie \/ zatruci gazem \/ rozstrzelani \/ zadr\u0119czeni w bunkrach \/ wieszani g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142 \/ wype\u0142niani powietrzem \/ duszeni strykiem \/ zmarli stoj\u0105c w transportach \/ bici do utraty zmys\u0142\u00f3w \/ skopani podkutym butem \/ okaleczeni ka\u0144czugiem \/ za\u0107wiczeni na ko\u017ale \/ zar\u0105bani toporem \/ \u017cywcem zakopani \/ konaj\u0105cy z puchliny g\u0142odowej \/ od ran i brudu zdychaj\u0105cy \u0142azarze \/ spopieleni w krematoriach \/ \u2026 wsta\u0144cie i dajcie \u015bwiadectwo prawdzie.<\/i><\/span><\/p>\n

Aktu ods\u0142oni\u0119cia tablicy dokonali wsp\u00f3lnie \u00f3wczesny dyrektor liceum Jerzy Grabowski i przedstawiciel KOiW w Ciechanowie. W cz\u0119\u015bci oficjalnej uczestnicy zjazdu wys\u0142uchali kilku wyst\u0105pie\u0144: Stanis\u0142aw Borodzicz \u2013 wspomnienie o poleg\u0142ych uczniach i absolwentach szko\u0142y, Henryk Kaniewski \u2013 wspomnienie ucznia i nauczyciela pt. \u201eBlaski w smudze cienia\u201d, Lucjan Chojnowski \u2013 wspomnienie o profesorach, Jerzy Grabowski \u2013 referat o historii Gimnazjum i Liceum im. Z. Krasi\u0144skiego, Robert Barto\u0142d \u2013 referat o miesi\u0119czniku \u201eIskra\u201d, Henryk Lenczewski \u2013 historia szko\u0142y handlowej, J\u00f3zef Szyma\u0144ski \u2013 referat o dzia\u0142alno\u015bci TMZC. Uroczysto\u015b\u0107 zako\u0144czy\u0142 W. Zgliczy\u0144ski deklamuj\u0105c dwa swoje wiersze : \u201eZmartwychwstanie\u201d oraz \u201e1000-letni Ciechan\u00f3w\u201d2<\/sup><\/a>. <\/span><\/p>\n

Na tablicy pierwotnie umieszczono 120 nazwisk. Przy kilku nazwiskach nie podano nazw miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych ponie\u015bli \u015bmier\u0107, mimo \u017ce by\u0142y one znane. W 1979 roku nie by\u0142o jeszcze politycznej zgody na wymienienie nazwy \u201eKaty\u0144\u201d. Nie wskazano jej w przypadku dziewi\u0119ciu os\u00f3b, wi\u0119\u017ani\u00f3w oboz\u00f3w w Ostaszkowie, Starobielsku i Kozielsku. Miejsce ich \u015bmierci w Katyniu wyryto na tablicy dopiero po ponad 10 latach, czyli po zmianach ustrojowych w Polsce po 1990 roku, kiedy opad\u0142a kurtyna milczenia wobec niebywa\u0142ego aktu ludob\u00f3jstwa. Dopisano wtedy cztery nazwiska, kt\u00f3re nie znalaz\u0142y si\u0119 pierwotnie. \u201eBia\u0142e plamy\u201d na tablicy zast\u0105pi\u0142a straszna, ale prawdziwa tre\u015b\u0107 zawarta w s\u0142owie \u201eKaty\u0144\u201d.<\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d 120 os\u00f3b uwiecznionych na tablicy dziewi\u0119ciu z nich zgin\u0119\u0142o w Katyniu. Byli to:<\/span><\/p>\n

Zbigniew Stefan Biecho\u0144ski, rocz. 1908, harcerz, oficer Policji Pa\u0144stwowej, w czasie kampanii wrze\u015bniowej ewakuowany w okolice \u0141ucka, wi\u0119zie\u0144 obozu w Ostaszkowie<\/span><\/p>\n

Jan Kontraktewicz, ucz. gimnazjum w latach dwudziestych, brak dalszych danych<\/span><\/p>\n

Aleksander Korzybski, rocz. 1899, uczestnik wojny polsko-rosyjskiej w 1920 r., funkcjonariusz Policji Pa\u0144stwowej w Opinog\u00f3rze, w czasie kampanii wrze\u015bniowej ewakuowany na wsch\u00f3d, osadzony prawdopodobnie w obozie w Ostaszkowie; wyrokiem s\u0105du z 31 XII 1946 uznany za zmar\u0142ego.<\/span><\/p>\n

Zygmunt Marian Kwiatkowski, rocz. 1911, ucz. gimnazjum w l. 1920-1929, lekarz zam. w Warszawie, we wrze\u015bniu 1939 r. zmobilizowany do Centrum Wyszkolenia Sanitarnego i ewakuowany na wsch\u00f3d, wi\u0119zie\u0144 obozu w Starobielsku, figuruje na li\u015bcie wi\u0119\u017ani\u00f3w tego obozu \u201ezaginionych\u201d w ZSRR.<\/span><\/p>\n

Jerzy Roman Nowicki, rocz. 1909, ucz. gimnazjum w l. 1922-1924, absolwent Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Artylerii, zmobilizowany w VIII 1939 r. dosta\u0142 si\u0119 do niewoli ju\u017c 18 IX, osadzony w obozie w Kozielsku i zamordowany w Katyniu.<\/span><\/p>\n

Stanis\u0142aw Moszczy\u0144ski, rocz. 1912, jako ucze\u0144 gimnazjum zaanga\u017cowany w dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczn\u0105 i teatraln\u0105, dzia\u0142a\u0142 aktywnie w organizacji m\u0142odzie\u017cowej \u201eStra\u017c Przednia\u201d, absolwent Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty w Cz\u0119stochowie, w czasie okupacji wywieziony do Kozielska, zamordowany w Katyniu w 1940 roku.<\/span><\/p>\n

Jan S\u0142o\u0144ski, rocz. 1908, ucz. gimnazjum w l. 20-tych, podpor. 77. PP w Stanis\u0142awowie, w czasie kampanii wrze\u015bniowej walczy\u0142 w rejonie Kobrynia na Polesiu, osadzony w Kozielsku, w kwietniu zamordowany w Katyniu, zidentyfikowany podczas ekshumacji na podstawie dokument\u00f3w zachowanych w mundurze, m. in. metryki \u015blubu z dat\u0105 4 IX 1939.<\/span><\/p>\n

Leon Skowro\u0144ski, rocz. 1903, 17-letni uczestnik wojny 1920 r., absolwent Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Rezerwy Artylerii w Ostrowi Mazowieckiej i Oficerskiej Szko\u0142y Artylerii w Toruniu, s\u0142u\u017cy\u0142 w 28. PAL jako m\u0142odszy oficer baterii, oficer administracyjny, materia\u0142owy i mobilizacyjny, figuruje na li\u015bcie wi\u0119\u017ani\u00f3w obozu w Starobielsku pod numerem 2953.<\/span><\/p>\n

Antoni \u015alesicki, rocz. 1910, absolwent Politechniki Warszawskiej i Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Rezerwy Piechoty, s\u0142u\u017cy\u0142 w 13.PP stacjonuj\u0105cym w Pu\u0142tusku, we wrze\u015bniu 1939 r. na wezwanie w\u0142adz wojskowych opu\u015bci\u0142 Warszaw\u0119 i uda\u0142 si\u0119 na wsch\u00f3d kraju, zgin\u0105\u0142 w kwietniu 1940 r. w Katyniu3<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d 120 os\u00f3b, poleg\u0142ych i zamordowanych uczni\u00f3w liceum, jeden zgin\u0105\u0142 w 1918 roku, sze\u015bciu poleg\u0142o w 1920 r. w czasie wojny polsko-rosyjskiej, jeden w roku 1926, pozosta\u0142ych 114 straci\u0142o \u017cycie w latach 1939-1945. W 1918 roku zgin\u0105\u0142 Kazimierz Trentowski (Obiedzin), w 1920 polegli: Jan Czarnecki, Antoni J\u00f3zefkowicz (Orany), Mieczys\u0142aw Kurzypi\u0144ski (Orany), Modest Lipowski (Orany), Marian Wi\u015bniewski, Tadeusz Wojciechowski, w 1926 roku podczas przewrotu majowego zosta\u0142 \u015bmiertelnie ranny Zdzis\u0142aw Lubaszewski. Wszyscy polegli zas\u0142uguj\u0105 na niezwyk\u0142y szacunek i wieczn\u0105 pami\u0119\u0107, ale jeden z nich ma szczeg\u00f3lny tytu\u0142 do miana bohatera tragicznego. Jest to Stanis\u0142aw Flakowski, kt\u00f3rego w marcu 1945 roku bestialsko zamordowali funkcjonariusze UB w Ciechanowie4<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Po 1990 roku dopisano na tablicy cztery nazwiska : Czes\u0142awa Teskiego, Hanny Siedleckiej (uczestniczki zamachu na Kutscher\u0119), Stanis\u0142awa Flakowskiego, Bohdana Zakrzewskiego.<\/span><\/p>\n

\n

Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/p>\n

Pawe\u0142 Gaczy\u0144ski, <\/span>Lista Katy\u0144ska<\/i><\/span>, \u201eMazowsze ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, t. II, s. 266-268, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, Ciechan\u00f3w 1997<\/span><\/p>\n

Z\u0142ota ksi\u0119ga po\u015bwi\u0119cona wychowawcom i wychowankom gimn. m\u0119skiego i \u017ce\u0144skiego w Ciechanowie, kt\u00f3rzy oddali swoje \u017cycie w obronie ojczyzny 1918-1945 <\/i><\/span>w oprac. Stanis\u0142awa<\/span> <\/i>Borodzicza i cz\u0142onk\u00f3w Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi Ciechanowskiej – Oddzia\u0142 w Warszawie, 1981 r., w zbiorach Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie<\/span><\/p>\n

\n

\n

1<\/a> Protok\u00f3\u0142 nr 100 z posiedzenia zarz\u0105du TMZC w dn. 14 VI 1978 r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Andrzej Piotrowski, Zjazdy Wychowank\u00f3w Gimnazjum i Liceum im. Zygmunta Krasi\u0144skiego, Gimnazjum Choroma\u0144skiego i Szk\u00f3\u0142 Handlowych,<\/i> Ciechan\u00f3w 2004 s. 12-14<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Biogramy na podstawie publikacji: Pawe\u0142 Gaczy\u0144ski, Lista Katy\u0144ska<\/i>, \u201eMazowsze ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, t. II, Ciechanowskie Towarzystwo Naukowe, Ciechan\u00f3w 1997, s. 267 oraz Bogumi\u0142a Umi\u0144ska, Karty z<\/i> dziej\u00f3w Ciechanowa 1939-1945<\/i>, Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie, Ciechan\u00f3w 2009, s. 74-107. Autorzy biogram\u00f3w wykorzystali materia\u0142y zgromadzone w Z\u0142otej Ksi\u0119dze po\u015bwi\u0119conej wychowawcom i wychowankom Gimnazjum M\u0119skiego i \u017be\u0144skiego w Ciechanowie, kt\u00f3rzy oddali swoje \u017cycie w obronie ojczyzny 1918-1954, <\/i>TMZC Oddzia\u0142 Warszawski, 1981, w zbiorach Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Wi\u0119cej o uczniach gimnazjum i liceum w Ciechanowie – ofiarach dw\u00f3ch wojen \u015bwiatowych pisz\u0119 w publikacji Historia w ksi\u0105\u017ckach zapisana<\/i>, TMZC, Ciechan\u00f3w 2020, s. 23<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: I Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce im. Z. Krasi\u0144skiego w Ciechanowie, ul. 17 Stycznia 66 Tablica memoratywna po\u015bwi\u0119cona pami\u0119ci poleg\u0142ych i zamordowanych w latach okupacji hitlerowskiej wychowank\u00f3w i nauczycieli Gimnazjum i Liceum im. Z. Krasi\u0144skiego w Ciechanowie Ods\u0142oni\u0119cie: 30 VI 1979 r. … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":181,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-578","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/578","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=578"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/578\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":580,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/578\/revisions\/580"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}