{"id":602,"date":"2022-09-18T11:57:41","date_gmt":"2022-09-18T09:57:41","guid":{"rendered":"https:\/\/tmzc.pl\/?page_id=602"},"modified":"2022-09-18T11:57:41","modified_gmt":"2022-09-18T09:57:41","slug":"87-tablica-pamieci-roberta-bartolda-nestora-ciechanowskich-regionalistow","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/87-tablica-pamieci-roberta-bartolda-nestora-ciechanowskich-regionalistow\/","title":{"rendered":"87. Tablica pami\u0119ci Roberta Barto\u0142da, nestora ciechanowskich regionalist\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Lokalizacja: Ciechan\u00f3w, plac Marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego 1 \u2013 arkady tzw. <\/span>Krzywej Hali<\/i><\/span>, Miejska Biblioteka Publiczna – Oddzia\u0142 Zbior\u00f3w Naukowych i Regionalnych<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0119cie: 2 IX 2016 z inicjatywy TMZC i CTN w 20-t\u0105 rocznic\u0119 \u015bmierci<\/span><\/p>\n

Materia\u0142: czarny granit; wymiary: 850 mm x 650 mm; inicjator, fundator i wykonawca: Bernard Grzankowski<\/span><\/p>\n

Pionier ciechanowskich regionalist\u00f3w urodzi\u0142 si\u0119 14 sierpnia 1906 roku w Ciechanowie jako czwarte dziecko Adolfa i Zofii z Cz\u0105stkiewicz\u00f3w. Przez dziadka Walentego, uczestnika powstania styczniowego, zwi\u0105zany by\u0142 z Barto\u0142dami w gm. Krasne. Wzrasta\u0142 w atmosferze szacunku do religii i tradycji patriotycznych. Dziadek ze strony ojca, Walenty Barto\u0142d do\u015bwiadczy\u0142 zes\u0142ania na Syberi\u0119 wkr\u00f3tce po zawarciu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, a ojciec – ogromnej traumy, kiedy w sierpniu 1920 roku zbiera\u0142 w okolicach Przedwojewa cia\u0142a polskich \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych w bitwie z Rosjanami w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Ojciec, z zawodu stolarz, wykona\u0142 \u0142awki, konfesjona\u0142y, kl\u0119czniki i stalle w ciechanowskiej farze1<\/sup><\/a>. Nieodp\u0142atnie wykona\u0142 stolark\u0119 okienn\u0105 do oddanej do u\u017cytku w 1936 roku szko\u0142y podstawowej przy ul. Orylskiej i Domu Parafialnego przy ul. ks. P. \u015aciegiennego. Posiadaj\u0105c elementarn\u0105 wiedz\u0119, prenumerowa\u0142 gazety, a wiadomo\u015bci rozpowszechnia\u0142 w swoim \u015brodowisku. Nic dziwnego, \u017ce dzieci przej\u0119\u0142y od niego poczucie obowi\u0105zku wobec kraju i narodu.<\/span><\/p>\n

Robert Barto\u0142d rozpocz\u0105\u0142 edukacj\u0119 w 1913 roku w szkole z obowi\u0105zkowym j\u0119zykiem rosyjskim przy ul. Zakroczymskiej (obecnie 11. PUL), kontynuowa\u0142 ju\u017c po 1918 roku w szkole za\u0142o\u017conej przez ciechanowski oddzia\u0142 Polskiej Macierzy Szkolnej w budynku tzw. \u201eSokolni\u201d przy ul. Ko\u015bcielnej i Progimnazjum M\u0119skim przy skrzy\u017cowaniu ul. Warszawskiej z Sierakowskiego. Nast\u0119pnie zosta\u0142 uczniem Pa\u0144stwowego Gimnazjum Filologicznego M\u0119skiego przy ul. Szkolnej (od 1953 roku Kopernika). W tej szkole zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z niezwyk\u0142ymi jak na warunki Ciechanowa pedagogami, m.in. dr. Micha\u0142em Dadlezem, p\u00f3\u017aniejszym dyrektorem szko\u0142y, Czes\u0142awem S\u0142o\u0144skim, redaktorem \u201eKroniki Ciechanowskiej\u201d, profesor Emili\u0105 Reutt, kt\u00f3ra prze\u017cy\u0142a gehenn\u0119 rewolucji w Petersburgu i upokorzenia w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Wszyscy oni i inni nauczyciele gimnazjum dysponowali ogromn\u0105 wiedz\u0105 na poziomie uniwersyteckim, do dzisiaj pozostaj\u0105 we wdzi\u0119cznej pami\u0119ci wielu kolejnych rocznik\u00f3w ciechanowian, absolwent\u00f3w gimnazjum i p\u00f3\u017aniejszego liceum im. Zygmunta Krasi\u0144skiego.<\/span><\/p>\n

Po zdaniu matury po\u017cegna\u0142 rodzinny Ciechan\u00f3w i rozpocz\u0105\u0142 studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Mieszka\u0142 na Powi\u015blu u rodziny Fijewskich z podciechanowskiego Szczurzyna. Dzieciom gospodarza pomaga\u0142 w nauce, m.in. Tadeuszowi, kt\u00f3ry zosta\u0142 po latach jednym z najpopularniejszych polskich aktor\u00f3w oraz jego dwu siostrom, tak\u017ce aktorkom. By\u0142 zdolnym i pracowitym studentem, chodzi\u0142 na wyk\u0142ady prof. W. Witwickiego, T. Kotarbi\u0144skiego, W. Tatarkiewicza i J. Ujejskiego, doskonali\u0142 klasyczn\u0105 grek\u0119 i \u0142acin\u0119. Niestety, warunki materialne nie pozwoli\u0142y mu uko\u0144czy\u0107 studi\u00f3w, musia\u0142 podj\u0105\u0107 prac\u0119 zarobkow\u0105. Przez pi\u0119\u0107 lat pracowa\u0142 w redakcji \u201eExpressu Wieczornego\u201d jako korektor, pisuj\u0105c jednocze\u015bnie drobne artyku\u0142y z \u017cycia codziennego Warszawy. Kiedy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wojna, jako podporucznik Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Piechoty w Brodnicy zg\u0142osi\u0142 si\u0119 ochotniczo do armii, ale wskutek panuj\u0105cego chaosu nie doczeka\u0142 si\u0119 przydzia\u0142u. Wr\u00f3ci\u0142 do Ciechanowa i pracowa\u0142 w warsztacie stolarskim swojego ojca przy ul. Fabrycznej. Wkr\u00f3tce znalaz\u0142 si\u0119 w szeregach Armii Krajowej, bo nie wyobra\u017ca\u0142 sobie, by m\u00f3g\u0142 pozostawa\u0107 poza szeregami podziemnego wojska. Jego \u017cona, Emilia z Jankowskich w czasie okupacji hitlerowskiej nios\u0142a pomoc wi\u0119\u017aniom i sierotom, pi\u0119knie zapisuj\u0105c si\u0119 w pami\u0119ci ciechanowian. Pracowa\u0142a w salonie modniarskim Zofii Porazi\u0144skiej, siostry znanej i popularnej pisarki Janiny. Kiedy w mie\u015bcie w styczniu 1945 roku pojawi\u0142y si\u0119 oddzia\u0142y wojsk radzieckich, zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do sztabu gen. Micha\u0142a Roli-\u017bymierskiego, stacjonuj\u0105cego we W\u0142ochach pod Warszaw\u0105. Powierzono mu dow\u00f3dztwo kompanii przeciwpancernej, z kt\u00f3r\u0105 wyruszy\u0142 na front. Kapitulacja Niemiec zasta\u0142a go pod Budziszynem, gdzie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 jego szlak bojowy. Do Ciechanowa wr\u00f3ci\u0142 w 1947 roku i ju\u017c nigdy potem nie opu\u015bci\u0142 rodzinnego miasta. Rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Urz\u0119dzie Skarbowym, w\u0142\u0105czonym w 1950 roku do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, zajmuj\u0105c si\u0119 m.in. odszkodowaniami wojennymi, podatkami od spadk\u00f3w, a w ko\u0144cu sprawami bud\u017cetowymi jako kierownik referatu bud\u017cetowego w Wydziale Finansowym. Na zas\u0142u\u017con\u0105 emerytur\u0119 przeszed\u0142 w 1971 roku po przepracowaniu w jednej instytucji przesz\u0142o \u0107wier\u0107 wieku. Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce nie tylko w jednej instytucji, ale r\u00f3wnie\u017c w jednym budynku, oddanym do u\u017cytku w II Rzeczypospolitej przy ul J. Pi\u0142sudskiego, wcze\u015bniej Zakroczymskiej, w czasach PRL-u gen. K. \u015awierczewskiego, a obecnie 11. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Legionowych. Tak to historia odciska\u0142a swoje pi\u0119tno na losie miasta, znacz\u0105c jego ulice imionami kolejnych bohater\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Jednak nie rzetelna praca zawodowa uczyni\u0142a z Roberta Bartolda jednego z najbardziej znanych i szanowanych mieszka\u0144c\u00f3w Ciechanowa. Spowodowa\u0142a to jego nies\u0142ychana pasja utrwalania pami\u0119ci o wydarzeniach i postaciach zwi\u0105zanych z ziemi\u0105 ciechanowsk\u0105. Jako dzia\u0142acz Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi Ciechanowskiej by\u0142 pomys\u0142odawc\u0105 wielu tablic pami\u0105tkowych, pomnik\u00f3w i cmentarnych epitafi\u00f3w. Wiedzia\u0142, \u017ce kamie\u0144 jest trwalszy ni\u017c ludzka pami\u0119\u0107 i wdzi\u0119czno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

By\u0142 jednym z pierwszych na Mazowszu przewodnik\u00f3w turystycznych PTTK. Do legendy przesz\u0142y jego niezwykle, erudycyjne gaw\u0119dy o ciechanowskim zamku, ko\u015bcio\u0142ach, o Opinog\u00f3rze Zygmunta Krasi\u0144skiego i Go\u0142otczy\u017anie Aleksandra \u015awi\u0119tochowskiego. Wybitnego pozytywist\u0119 pozna\u0142 osobi\u015bcie jako ucze\u0144 gimnazjum, a potem uczestniczy\u0142 w jego pogrzebie i skutecznie dopomina\u0142 si\u0119 o zabezpieczenie pami\u0105tek po pisarzu. By\u0142 niezwykle zaanga\u017cowany we wszystkie wielkie projekty TMZC, takie jak przywr\u00f3cenie do \u017cycia Zamku ksi\u0105\u017c\u0105t Mazowieckich w Ciechanowie, odbudowanie pa\u0142acu Krasi\u0144skich w Opinog\u00f3rze i utworzenie Muzeum Pozytywizmu w Go\u0142otczy\u017anie. By\u0142 \u015bwiadkiem egzekucji czworga polskich patriot\u00f3w 17 grudnia 1942 roku. Ich \u015bmier\u0107 prze\u017cy\u0142 bardzo bole\u015bnie, a pami\u0119\u0107 utrwali\u0142 we wspomnieniach, aby ofiary i miejsce mordu zosta\u0142y nale\u017cycie upami\u0119tnione. Jako spo\u0142eczny opiekun zabytk\u00f3w zainteresowa\u0142 si\u0119 te\u017c stanem mogi\u0142 zas\u0142u\u017conych ciechanowian \u2013 F. Rajkowskiego, T. Klonowskiego, K. Szwanke, profesor\u00f3w liceum Wikli\u0144skiego i Jasie\u0144skiej, senator J. Krakowskiej.<\/span><\/p>\n

By\u0142 zapalonym bibliofilem, posiada\u0142 bogaty ksi\u0119gozbi\u00f3r i ciekawe regionalia, w tym pochodz\u0105ce z lat trzydziestych XX wieku roczniki \u201eIskry\u201d i \u201eKroniki Ciechanowskiej\u201d. Kocha\u0142 ksi\u0119gi, zw\u0142aszcza stare, ale te\u017c ceni\u0142 wszystkie nowe wydawnictwa, kt\u00f3re prezentowa\u0142y histori\u0119 i dorobek kulturowy ziemi ciechanowskiej. By\u0142 chyba najbardziej do dzisiaj p\u0142odnym redaktorem i publicyst\u0105, autorem pierwszych folder\u00f3w o Ciechanowie i okolicach, artyku\u0142\u00f3w, om\u00f3wieni i recenzji. Najcenniejszy wk\u0142ad w lokalna kultur\u0119 wni\u00f3s\u0142 jednak jako redaktor \u201eIskier\u201d, wydawanych przez Bratni\u0105 Pomoc Uczniom Gimnazjum Pa\u0144stwowego w Ciechanowie w l. 1921-1931, nast\u0119pnie jako redaktor \u201eG\u0142osu Ciechanowa\u201d w l. 1954-1957 i autor wielu artyku\u0142\u00f3w i szkic\u00f3w historycznych. Ciechanowianie znaj\u0105 go przede wszystkim jako redaktora \u201e5 Rzek\u201d, ciechanowskiego kwartalnika spo\u0142eczno-kulturalnego, kt\u00f3rego redaktorem naczelnym by\u0142 Teodor Leonard M\u0142ynarski. W warunkach pa\u017adziernikowej odwil\u017cy w 1956 roku pismo odegra\u0142o niezwykle wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w o\u017cywieniu kulturalnym regionu, a tak\u017ce budzeniu to\u017csamo\u015bci lokalnej na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu. Wyg\u0142osi\u0142 nies\u0142ychan\u0105 ilo\u015b\u0107 prelekcji i pogadanek o historii i kulturze ziemi ciechanowskiej. Zapraszano go ch\u0119tnie, bo by\u0142 niezr\u00f3wnanym m\u00f3wc\u0105 i gaw\u0119dziarzem. Pami\u0119\u0107 o przesz\u0142o\u015bci rodzinnej ziemi by\u0142a dla niego misj\u0105, obowi\u0105zkiem i zobowi\u0105zaniem. W rozmowie z redaktor \u201eTC\u201d powiedzia\u0142: <\/span><\/p>\n

\u015alad w krajobrazie w postaci zachowanych zabytk\u00f3w, napis\u00f3w wyrytych na tablicach i g\u0142azach, dziej\u00f3w o\u017cywionych z martwych przedmiot\u00f3w \u2013 trwale b\u0119dzie \u015bwiadczy\u0142, \u017ce mo\u017cna z mi\u0142o\u015bci do rodzinnej ziemi nak\u0142oni\u0107 kamienie, aby pozby\u0142y si\u0119 przyrodzonego ch\u0142odu i o tej ziemi z uczuciem stale m\u00f3wi\u0142y2<\/sup><\/a>.<\/i><\/span><\/p>\n

Robert Barto\u0142d do\u017cy\u0142 s\u0119dziwego wieku. Zmar\u0142 kilkana\u015bcie dni przed uko\u0144czeniem dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tego roku \u017cycia, wype\u0142nionego prac\u0105 zawodow\u0105 i niestrudzon\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 regionalistyczn\u0105. Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi Ciechanowskiej uhonorowa\u0142o jednego ze swych za\u0142o\u017cycieli, autora pierwszego \u201ePrzewodnika po Ziemi Ciechanowskiej\u201d nagrod\u0105 im. dr. Franciszka Rajkowskiego w 1982 roku. Pochowany zosta\u0142 w grobie rodzinnym na cmentarzu komunalnym w Ciechanowie, na kt\u00f3rym TMZC umie\u015bci\u0142o w 1998 roku tablic\u0119 z inskrypcj\u0105: <\/span>Wybitny ciechanowianin,<\/i><\/span> publicysta, kronikarz miast, dzia\u0142acz TMZC<\/i><\/span>. Jego imi\u0119 nosi jedna z ulic w Ciechanowie. W 2010 roku ods\u0142oni\u0119to w centrum miasta jego pomnik w formie artystycznej \u0142aweczki. Uroczysto\u015bciom towarzyszy\u0142o wydanie okoliczno\u015bciowego 50-tego numeru \u201e5 Rzek\u201d z bardzo m\u0105drym i ciep\u0142ym tekstem red. Ewy Stangrodzkiej pt. <\/span>Pami\u0119ci Roberta Barto\u0142da<\/i><\/span>.<\/span><\/p>\n

W uroczysto\u015bci ods\u0142oni\u0119cia tablicy udzia\u0142 wzi\u0119li, opr\u00f3cz dzia\u0142aczy TMZC i CTN, liczni go\u015bcie, m.in. prezydent Ciechanowa Krzysztof Kosi\u0144ski i jego zast\u0119pca Krzysztof Kacprzak, dyrektor ciechanowskiej delegatury Mazowieckiego Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego Krzysztof Bie\u0144kowski oraz starosta ciechanowski S\u0142awomir Morawski. <\/span><\/p>\n

\n

Sugestie bibliograficzne:<\/span><\/p>\n

Edward Lewandowski, Ryszard Marut, <\/span>Robert Barto\u0142d \u2013 kronikarz i mi\u0142o\u015bnik ziemi<\/i><\/span> ciechanowskiej<\/i><\/span>, PTTK, Ciechan\u00f3w 1998<\/span><\/p>\n

\n

\n

1<\/a> Stalle \u2013 drewniane \u0142awki ustawione w prezbiterium przy bocznych \u015bcianach, cz\u0119sto bardzo bogato zdobione rze\u017abiarsko lub malarsko, poprzedzielane na pojedyncze siedziska. Maj\u0105 zazwyczaj wysokie oparcia, tzw. zaplecki, cz\u0119sto z ozdobnym baldachimem. Z przodu dostawiane by\u0142y obudowane kl\u0119czniki. Wej\u015bcie do prezbiterium i stalli zamykane by\u0142y zwykle dekoracyjnymi bramkami.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Ma\u0142gorzata Barwicka, Przem\u00f3wi\u0142y nawet kamienie<\/i>, \u201eTygodnik Ciechanowski\u201d, nr 29\/1984, przedruk pt. \u201eUczy\u0142 kocha\u0107 ciechanowsk\u0105 ziemi\u0119\u201d, [w:] \u201eMazowsze ciechanowskie \u2013 moja ma\u0142a ojczyzna\u201d, t. II, CTN, , Ciechan\u00f3w 1997,<\/b> s. 337-340<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lokalizacja: Ciechan\u00f3w, plac Marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego 1 \u2013 arkady tzw. Krzywej Hali, Miejska Biblioteka Publiczna – Oddzia\u0142 Zbior\u00f3w Naukowych i Regionalnych Ods\u0142oni\u0119cie: 2 IX 2016 z inicjatywy TMZC i CTN w 20-t\u0105 rocznic\u0119 \u015bmierci Materia\u0142: czarny granit; wymiary: 850 mm … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":187,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-602","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/602","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=602"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/602\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":604,"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/602\/revisions\/604"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tmzc.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}